Yargıların Doğruluğu - Aöf Sosyoloji Dersleri
Son güncelleme:
-
sosyal psikoloji - insan algısının özellikleri - insanların diğerlerini algılaması - insanların başkalarını yargılamasıİnsanlar, diğerlerini ne kadar doğrulukla algılar? Göreceğimiz gibi bu karmaşık bir sorudur. Bir yanda toplumun doğru işlemesi için, diğerleri hakkındaki yargılarımızın kesin olması gerekiyor; öte yanda araştırmalar, insan kavrayışının birçok koşulda yanlış olabileceğini söyler. İnsanlar dış görsel özellikleri büyük bir doğrulukla kavrarlar. Mavi üniformalı ve bir tarafında silah taşıyan bir adam polis memurudur ve biz buna göre davranırız. Ama karakter özellikleri, duygular, hisler devreye girince insanı kavrama zorlaşabilir.
İzleyenin Gözü
İnsan algısının en etkileyici özelliklerinden birisi, aynı kişiyi gözlemleyen farklı insanların, farklı sonuçlara varmasıdır. Konuşkan, neşeli ve dışa dönük bir genç kadını, sıcak ve çekici bulanlar da sığ ve ahmak olarak değerlendirenler de olabilir. Bunun nedeni, biz diğer insanlara ilişkin farklı yanları kendimize göre anlamlandırırız. Dolayısıyla sıkça bir başkasında gördüklerimiz, o kimsenin gerçek kişiliklerinden çok, bizim nasıl ona baktığımızdır.
Kişiliği Yargılamak
İnsanların başkalarını algılaması, bazen onların nesnel özelliklerinden çok, değerlendirenin belli kişilik özelliklerine ilişkin kendi tercihlerinden etkilenir. Bunun bir nedeni kişilik özelliklerini ölçmenin zorluğudur. Dolayısıyla ölçmeye esas olacak, uygun bir kriter geliştirmek de zordur. Bir başka neden, insanların özellikle davranışlarını tahmininde, hangi kişilik özelliklerinin ne derece tutarlı olduğudur. Bazı özellikler özellikle gözlenebilir ve gözlenebilir özelliklerde tutarlılık görülür.
Örneğin insanlar, birinin dışadönük olup olmadığı konusunda anlaşabilir; ama dürüst ya da vicdanlı olup olmamasında anlaşamayabilirler. Bir başkasının özelliklerinin kavranışındaki kesinlik, özelliğin ortaya çıktığı durumla ilgili bilgimiz olduğunda geliştirilebilinir. Örneğin insanlar bir bireyin yaptığı davranışının bir nedeni olduğunu bildiklerinde o davranışı değerlendirmek oldukça kolay olabilir.
alıntı