Temel istatistik Kavramları - Birim
Son güncelleme:
-
aöf sosyoloji bölümü dersleri - istatistik dersi - temel istatistik kavramları - birim türleriİstatistik farklı şekillerde tanımlanabilir:
• İstatistik, belirli bir amaç için toplanan ve sayı ile ifade edilebilen bilgilerin yorumlanmasında kullanılan teknik ve yöntemlerdir.
• İstatistik, kişiler ya da nesnelerin oluşturduğu bir gruptan, rasgele seçilen bir örnekten elde edilen bilgiden yola çıkarak grubun özelliklerine ilişkin sonuç çıkarma yöntemidir.
• İstatistik, duruma uygun bir sonuç çıkarmak üzere toplanan sayısal bilgilerin analiz edilmesidir.
• İstatistik, geçmiş ve şimdiki durumla ilgili toplanmış sayısal verileri çeşitli tekniklerle analiz ederek gelecek hakkında karar vermeyi kolaylaştıran bilim dalıdır.
• İstatistik, bir örneklemin gözlem değeri için hesaplanan karakteristiklerdir.
1. BİRİM
Ölçülebilen veya sayılabilen, tüm canlı-cansız varlıklar ve olaylar birimdir. Yığın olay (bir olay topluluğunda tek bir olayın diğer tüm olayları temsil edemediği olay) niteliğindeki her olaya birim denir. Canlı ve cansız varlıklar birimi oluşturur. Unutulmaması gereken en önemli nokta, bir olayın birim olabilmesi için sayılabilir ve ölçülebilir olması gerekir. Mesela elle tutulamayan ve gözle görülemeyen, ölçülemeyen ve sayı ile ifade edilemeyen soyut (sevinç, korku, aşk, üzüntü, melek gibi) olaylar birim oluşturmaz. Fakat doğum, ölüm, trafik kazası, insan, hayvan, bina gibi sayılabilen ve ölçülebilen canlı ve cansız varlıklar ile olaylar, sayılarla ifade edildiği için birim oluşturlar.
BİRİM TÜRLERİ
Birimler farklı şekilde sınıflandırılabilirler:
• Maddesel Varlığa Sahip Olan Birimler: Birimler maddesel durumda ise, bu tür birimlere maddesel varlığa sahip birim denir. Mesela okul, insan, buzdolabı, araçlar gibi bir varlığa sahip olan, elle tutulup gözle görülebilen somut varlıklar, maddesel varlığa sahip birimlerdir.
• Maddesel Varlığa Sahip Olmayan Birimler: Maddesel varlığı olmayan fakat gerçekte olan birimlerdir. Boşanma, evlenme, doğum, ölüm, trafik kazası gibi olaylar maddesel varlığa sahip olmayan birimlerdir.
• Doğal Birimler: Parçalandığında ya da birleştirildiğinde niteliğini kaybeden birimlere doğal birim denir. Bu birimlerin en önemli özelliği tek parça olarak incelenebilmeleridir. Örneğin masa, araba, insan, kalem doğal birimlerdir. Masa ya da otomobil çeşitli parçalara ayrıldığında, kendi özelliklerini yani masa ya da araç olma özelliğini yitirirler.
• Doğal Olmayan Birim: Parçalandığında ya da birleştirildiğinde özelliğini kaybetmeyen birimlere doğal olmayan birim denir. Mesela kumaş parçalara ayrılırsa özelliğini kaybetmez. Sadece daha küçük kumaş parçaları elde edilmiş olur. Tarla da aynı şekilde küçük parçalara bölünebilir.
• Gerçek Birim: Maddesel bir varlığa sahip olsun ya da olmasın, gerçekte var olan, ortaya çıkmış birimlere gerçek birim denir. Ev, araba, bina, masa maddesel varlığa sahip gerçekte var olan birimleri oluştururken, ölüm, evlenme, doğum, trafik kazası gibi maddesel bir varlığa sahip olmayan ama gerçekte var olan birimler gerçek birimleri oluşturur.
• Varsayımsal Birim: Gerçekte var olmayan fakat oluşturulması düşünülen birimdir. Mesela, 20 kişilik öğrenci grubundan seçilmesi düşünülen 3 öğrenci varsayımsal birimdir.
• Sürekli Birim: Belirli bir süre içerisinde istenildiği anda gözlemlenebilen birimlerdir. Mesela insan, ticari kuruluş, konut, araçlar sürekli birimlerdir. Sürekli birimler maddesel varlığa sahip birimlerdir.
• Ani Birim: Belirli bir anda çıkan ve ancak ortaya çıktıkları anda incelenebilen, maddesel varlığa sahip olmayan birimlerdir. Evlenme, boşanma, trafik kazası, ölüm ani birimlerdir.
ÖRNEK SORU
Aşağıdakilerden hangisi sürekli birimdir?
A) Evlenme
B) Doğum
C) Ölüm
D) Boşanma
E) Ticari kuruluş
ÇÖZÜM: Sürekli birimler, maddesel bir varlığa sahip, istenilen herhangi bir zamanda gözlenebilen, bir anda ortaya çıkmayan ve belirli bir süre devam eden birimlerdir. Seçeneklerde verilen evlenme, boşanma, ölüm ve doğum, belirli bir anda ortaya çıkan, ancak ortaya çıktığı anda gözlemlenebilen ve maddesel bir varlığa sahip olmayan birimlerdir. Ticari kuruluş ise maddi varlığı olan, istenilen bir zamanda gözlemlenebilen ve belirli bir süre varlığı devam eden birim olduğu için sürekli birim olarak adlandırılır. Ancak unutulmaması gereken bir nokta, ticari kuruluşlarla ilgili iflaslar aniden ortaya çıkan ve belirli bir anda gözlemlenebilen birim olduğu için ani birimdir.
Doğru cevap (E) seçeneğidir.
alıntı