Klimosda Bəslənmə

Son güncelleme:
  • sümük əriməsinə bəslənmə - ədəddən kəsilmə və bəslənmə - bəslənmə - sümük əriməsi və kalsium - menopoz və bəslənmə haqqında


    Klimosda BESLENME

    Orta 47 yaşındakı qadınların girdiyi menopoz müddəti, qadının həyatının üçdə birini meydana gətirər. Törəmənin sonlandığını ifadə edən adətlərin bitməsinə yaxın və ya bitdikdən sonrakı müddəti əhatə edən menopoz, bir çox qadında müxtəlif çətinliklərə yol açar.Menopoz, yumurta hüceyrələrinin bitməsi və bunu təşkil edən beyin hormonlarının yumurtalıq üzərindəki təsirinin qalmaması nəticəsində meydana gələr.

    Təbii menopoz, 45 ilə 55 yaşları arasında reallaşar. Bəzən yumurtalıqların alınmasını tələb edən əməliyyatlar, yumurtalıqlarda ziyan buraxan kemoterapi, radyoterapi kimi üsullar qadının erkəndən menopoza girməsinə gətirib çıxarar. Lakin səbəbi nə olursa olsun 40 yaş əvvəli ortaya çıxan menopoz, erkən menopoz olaraq adlandırılar
    menopoz əlamətləri bunlardır: · Nizamsız ay atlayan adətlər,
    · Yuxusuzluq,
    · Duyğu dəyişikliyi,
    · Yorğunluq,
    · Depressiya,
    · Gərginlik və əsəbilik,
    · Vurman idi,
    · Baş ağrısı,
    · Noy və oynaq ağrıları və həssaslıqları,
    · Cinsi istəkdə azalma,
    · Sidik idarəsində dəyişiklik,
    · Vaginal quruluq.

    Yuxarıda sadalanan problemlər sıxlıqla erkən dövrdə ortaya çıxan problemlərdir. Ancaq qadın menopoza girdikdən sonra uzun dövrdə gərək sümük gərək ürək və damar sistemində həyat müddətini, keyfiyyətini birbaşa təsir edən hadisələr meydana gəlir.

    Qadınlar sümük kütlələrinin% 80-85'ini 20 yaşına qədər meydana gətirərlər. Geri qalan% 15-20 isə 30 yaşına qədər meydana gələr. Qadında yumurtalıq fəaliyyəti dayandıqdan və menopozal dövr başladıqdan sonra 10 il içində sürətli şəkildə sümük toxumalarında azalma olar. Menopozun ilk illərində% 3-10/yıl sürətiylə sümük kaybedilirken, yaşa bağlı itkin% 1/yıldır. 50 yaş sonrası qadınlarda omba kırığı riski hər 10 ildə bir ikiyə katlanmaktadır. 65 yaş sonrası hər üç qadından birində vertebranın kırığı saptanmaktadır. Digər tərəfdən hər qadında bənzər nisbətdə itkin görülməz. Bunun səbəbi bəzi faktorların sümük maddələr mübadiləsi üzərinə çox təsirli olmasıdır. Sümük əriməsi baxımından risk daşıyan qadınlar; zəif, siqaret çəkən, hərəkətsiz və bəslənməsi kalsium cəhətdən kasıb olan qadınlardır. Bu qadınlarda sümüklərdə ərimə (osteoporoz) və qırıq görülmə riski çoxdur. Qadın östrojen müalicəsi almanız bağırsaqlardan kalsium qatılığı olduqca aşağıdır və gündəlik ehtiyacı qadının ən az 800-1500 mg `dir.

    Artıma dövründə qadınlarda infarkt keçirmə riski son dərəcə aşağı, kişidən 3-4 qat daha azdır. Halbuki klimosla birlikdə bu risk erkeğinki ilə bərabərlənər. Bunun ən əhəmiyyətli səbəbi östrojenin qoruyucu təsirinin ortadan qalxmasıdır. Bu təsirin aradan qalxmasına əlavə olaraq bəslənmə və fiziki fəaliyyət ilə əlaqədar fərdi faktorların da dövrəyə girməsinə bağlı risk daha da arta bilər. Ürək damar xəstəlikləri baxımından ən əhəmiyyətli risk faktorları: Köklük, genetik uyğunluq, adamın diyabet olması, siqaret çəkməsi və pis qidalanma vərdişlərinin olması, qan lipidlərinin (xolesterolun) yüksək olması, hipertansif olması şəklində sıralana bilər. Bu risk faktorlarının əhəmiyyətli bir qisimi engellenebilecek və / və ya nəzarət altında tutulabilecek faktorlardır.

    Əhəmiyyətlə vurğulanması ıgereken bir başqa nöqtə yaşla və həddindən artıq kilo səbəbiylə artan xərçəng riskinin. Qadınların ortalama 50 yaş ətrafında menopoza girdiyini yuxarıda demişdik. Çox təəssüf ki bir çox xərçəngin görüldüyü dövr də yenə 50-60 yaş aralığıdır. Xüsusilə həddindən artıq kilo da varsa, məmə xərçəngi sıxlığı (50-55 yaş arası) çoxdur. Bu səbəbdən qadın idarələrini aksatmamalı, ağırlığını yaşına görə istənilən kiloda tutmalıdır.

    Bütün bu hadisələr əsnasında bədənin tarazlığını qorumaq böyük nisbətdə doğru və sağlam bəslənmə ilə mümkün ola bilər.

    • SAĞLAM QİDALANMA: Böyümə, həyatın davam etdirilməsi və sağlamlığın qorunması-yaxşı həyat keyfiyyətinin davam etdirilməsi üçün qidaların doğru istifadə edilməsidir. Bunun üçün də qida elementlərindən faydalanılır:

    • maddələr

    • 1-Zülallar

    • 2-Yağlar

    • 3-Karbohidratlar

    • 4-Vitaminlər

    • 5-Minerallar

    • 6-Su

    • 7-Sıxa olaraq bilinər.

    B u yönlü, fərqli qida qrupları içində fərqli nisbətlərdə mövcuddur.


    Qida qrupları


    • 1-Ət, toyuq, balıq, yumurta, quru paxlalılar və yağlı toxumlar (qoz, fındıq, soya paxlası, mərcimək və s) zülal-yağ-dəmir-B vitamini ehtiva edərlər.

    • 2-süd və məhsulları, qatıq, pendir, ayran, dondurma. Kalsium-zülal-yağ-A və B vitamini ehtiva edər.

    • 3-tərəvəz və meyveler.Posa-CAEKB vitaminləri, dəmir-kalsium

    • 4-Tahıllar.Ekmek, makaron, düyü, yarma, un və undan edilmiş yiyecekler.Karbonhidrat-zülal-B vitaminləri ehtiva edərlər.



    • 5-Yağlar və Şəkərlər; enerji sağlar.pekmez və tahin halvası. Kalsium-dəmir içerir.sıvı yağlar isə E vitamini ilə zəngindir.


    • Bu dövrdə Hansı Yağlar istifadə edilməli?


    • Zeytunyağı

    • Digər bitki mənşəli yağlar

    • kərə yağı

    • Gündəlik 2-3 yemək qaşığı qədər yağ yeməklərlə alınmalı.



    • Menopoz dövründə nələr edilməlidir?


    • Ətli yeməklərə yağ eklenmemeli.

    • Qızartma üsulu mümkün qədər az istifadə.

    • Yağdan zəngin yeməklərdən uzaq durun (basdırma, sosiska, sakatatlar, cips, mayonez, hazır qidalar və quruya bilmişlər)

    • çörəyə yağ sürtülməməli


    OSTEOPOROZDA (sümük əriməsi) BESLENME NECƏ OLMALIDIR?

    • sümüyün vahid həcmi başına düşən sümük kütləsinin azalmasıdır.Toplam sümük kütləsi% 20 azaldığında osteoporoz diaqnozu qoyulmaqdadır.

    • 30 yaşdan əvvəl möhkəm sümüklər yaradılması və həyat boyu kafi kalsium istehlakı osteoporozla mübarizənin ilk şartıdır.Günde 800-1500 mq kalsium lazımlıdır.



    SƏBƏBLƏRİ

    Bəslənmə ilə əlaqədar faktorlar

    • Malnütrüsyon

    • Yemə davranışı pozuqluqları

    • Vitamin əskiklikləri (D və C vitamini)

    • Vitamin çoxluğu (D və A vitamini)

    • Kalsium qeyri-kafiliyi

    • Flor qeyri-kafiliyi

    • Duz və Natriumun çox istehlakı

    • Kafeinin çox istehlakı

    Zülalın çox istehlakı

    • fosforun çox istehlakı

    • Zəiflik

    • Digər faktorlar

    • İrq, varislik

    • Yaş, cins

    • Estrogen əskikliyi

    • Siqaret və spirt istifadəsi

    • Fiziki fəaliyyət (artan və azalan)

    • Yataq istirahəti, çox stress və anksiyete



    Osteoporoz üçün Müalicə Üsulları

    Diyet əlavələri

    • Estrogen müalicəsi

    • hərəkətsizliyə qarşısının alınması və uyğun məşq

    • Flor və kalsiumun birlikdə verilməsi


    Menopozdaki Qadın Necə bəslənməli


    • 1-kalsiumla zəngin beslenilmeli.Günde 800-1500 mg.kalsiyum lazımlıdır

    •. Gündə ən az 2-3 stəkan süd içmək hər yaş üçün faydalı və sümük sağlamlığı üçün yaxşı bir investisiyadır.




    Kalsiumun ən yaxşı Resursları

    • 1 stəkan süd (200 cc)

    • 1 stəkan qatıq (200 qr)

    • 1 kibrit qutusu kaşar pendiri 30gr

    • 5 kibrit qutusu ağ pendir 150gr

    • 250 qr az yağlı lor pendiri

    Kalsiumun Yaxşı Resursları

    • bəhməz, Ağayev

    • Fındıq, fıstıq

    • Quru baklagille

    • Qurudulmuş meyvələr

    • Yaşıl yarpaqlı tərəvəzlər

    • Kalsiumun orta dərəcəli qaynaqları

    • Yumurta və yumurta qabığı

    • Çiyələk, limon, portağal, naringi

    • Kılçıklı balıq, sümük (sirkə ilə kaynatıldığında)

    Zəif Qaynaqlar

    • Taxıllar, digər tərəvəzlər, ət

    • D vitamini

    • 2-D vitamini gereksinmesini qarşılamaq üçün günəş işığından uyğun və nizamlı bir şəkildə yararlanılmalıdır.Her gün ən az 30 dk.açık havada gediş D vitamini meydana gəlməsi üçün kifayətdir.

    • Unutmayın;

    • Uyğun məşq sümük kütləsini artırar.

    • Həddindən artıq məşq sümük kütləsini azaldır.

    • İnaktif məşq sümük kütləsini azaldır.



    • 3-Həddindən artıq duz qəbulundan kaçınılmalıdır.Çünkü; çox duz sidiklə kalsium atımını arttırır.Kalp-damar xəstəlikləri və hipertansiyon riskini artırar.

    • 4-Yüksək zülallı qidalar məhdud tüketilmelidir.Çünkü; çox zülal sidiklə kalsium atımını arttırır.Proteinden zəngin yeməklər (sakatatlar, ət, süd, yumurtavb) doymuş yağdan da zəngin olduğu üçün ürək-damar xəstəliyi, hipertansiyon, məmə xərçəngi riskini də artırar.

    • 5-Həddindən artıq zəiflik və köklükdən qaçınılmalıdır.

    BKI = Ağırlıq / boyu (m2) = 20-24 olmalıdır.

    • 6-Siqaret içilmemelidir.D və C vitamini səviyyəsini salar.


    Qəbul günlərində istehlak ediləcək Yeməklər


    • Sonsuz, Mercimekli küftə, Kartof salatı, Tərəvəzli börekler, Yağsız meyvəli kekslərə, Südlü şirin, Aşura, Balqabaq şirini, Əncir şirini

    Kalsium ehtiyacını Təmin edən Diyet Örneği (1)

    Nahar: Az şəkərli bitki çayı

    1-2 ovuc dolusu çökelek və ya lor

    1 yemək qaşığı bəkməz

    1 dilim kəpəkli çörək

    Pomidor, cəfəri ...

    Quşluq: 10 ədəd çiyələk

    Günorta: 1 boşqab az yağlı tərəvəz yeməyi

    Yarım boşqab yarma plovu

    Yarım kasa az yağlı qatıq

    Az yağlı salat



    • İkindi: 1 dilim yağsız meyvəli keks və ya 1 boşqab sonsuz

    • Axşam: 250 gr.ızgara balıq və ya 1 boşqab quru paxla

    • Yarım kasa qatıq

    • 1-2 dilim kəpəkli çörək

    • Az yağlı yaşıl salat

    • Gecə: 1 stəkan süd

    • 1-2 ədəd qoz və ya 1 kasa sütlü şirin

    • 1-2 ədəd quru əncir

    • Enerji :1500-1600 kcal Kalsium :1000-1400 mg

    Kalsium ehtiyacını Təmin edən Diyet Örneği (2)

    • Nahar: 1 kasa Tarhana şorbası

    • 1-2 yemək qaşığı kəpək

    • 1 portağal və ya qreypfrut

    • Və ya: 1 stəkan süd

    • 2-3 yemək qaşığı tahin-bəkməz

    • 1-2 dilim kəpəkli çörək

    • Portağal

    • Quşluq: 1 alma

    • Günorta: 1 boşqab yarpaq dolması və ya dolma

    • Yarım kasa diyet qatıq

    •



    • 1kase mərcimək şorbası

    • İkindi: 1 stəkan ayran

    • Axşam: Yarım toyuq sinəsi və ya yumurtalı ispanaq

    • Az yağlı yaşıl salat

    • 1-2 dilim tərəvəzli börek

    • 1 kasa Cacık

    • Gecə :1-2 meyvə

    • Enerji :1600-1700 kcal. Kalsium :1200-1500 mg.


    Hər gün 2-3 litr su içməyi laqeyd yanaşmamaq lazımdır.

    Ekspert Diyetisyen Saturn BAYEL
0 0 0
```[cite: 10]