Böyrək Daşı

Son güncelleme:
  • Böyrək Daşı Səbəbləri - Böyrək Daşı Əlamətləri - Böyrək Daşı Diaqnoz - Böyrək Daşı Müalicəsi



    Böyrək daşı

    Artıma sisteminin içərisində hər hansı bir səviyyədə daş meydana gəlməsinə ürolitiyazis deyilir. Ən çox daş meydana gəlməsinin görüldüyü yer böbreklerdir. Olduqca sıx görülən bir xəstəlik olan böyrək daşı, xüsusilə kişilərdə daha tez ortaya çıxır. Hal-hazırda daş meydana gəlməsində ailesel uyğunluğun olduğu da bilinməkdədir.

    Bəzi maddələr sidikdə çox çox miqdarda olarsa böyrəkdə çökərək birikebilir. Yığılan bu maddələr daha sonra böyüyər və böyrək daşını meydana gətirər. Böyrək daşları sidik yolu ilə atıla bilər. Lakin bu daşlar, sidik yollarında tıkanıklık meydana gətirib, sidiyin keçişinə icazə verməzsə təhlükəlidir. Şiddətli böyrək ağrısı ortaya çıxar.
    Böyrək daşı meydana gəlməsinin SƏBƏBLƏRİ

    Böyrək daşına səbəb olan maddələr ürik turşu, Sis, kalsium, oksalat kimi maddələrdir. Bu maddələrin sidikdə yüksək miqdarda olması böyrək daşı meydana gəlməsinə səbəb olar. Bəzi xəstəliklər, dərmanlar, bəslənmə vərdişi böyrək daşının ortaya çıxmasına səbəb ola bilir. Bunlar böyrək daşının meydana gəlməsində təsirli olan hazırlayıcı faktorlardır.

    Gut xəstələrində böyrək daşı görülmə ehtimalı daha çoxdur. Daha əvvəlində böyrək daşı olan kəslərdə təkrar daş meydana gələ bilər. Böyrək daşının bu kəslərdə təkrar görülmə riski ilk 10 ildə% 60-80 ötərindədir. Ayrıca bəzi dərmanlayarın yan təsirləri böyrək kristallarının meydana gəlməsinə səbəb olar.

    Digər bir səbəb isə bəslənmə vərdişidir. Kola kimi turşulu içkilərin uzun müddət yüksək miqdarda istehlak edilməsi və liften kasıb qidalarla bəslənmə nəticəsində böyrək daşı meydana gələ bilər. Bunların xaricində spirtli içkilərin məhdudlaşdırılması lazımlıdır.
    BÖYRƏK daşından NƏ kimi ifadə OLAR?

    Böyrək daşları hər hansı bir əlamət vermədən və ya böyrək ziyanı meydana gətirmədən bilər. Xüsusilə böyük daşlar üçün belədir. Lakin kiçik daşlar sidik kanalına keçə bilər və böyrək koliği olaraq bilinən, qaşığa doğru yayılan və nöbetlerle ortaya çıxan ağrıya səbəb olar. Onsuz da xəstələrdə ən sıx görülən əlamət böyrək daşının olduğu tərəfdə ortaya çıxan ağrıdır. Daşın hərəkət etməsi və daşın olduğu yer, ağrının görülmə yerini təsir edər. Böğür dediyimiz bölgədə ağrı varsa, daş, böyrək ya da üst sidik yollarında ola bilər. Digər yerlərdəki daşlarda isə ağrının yeri dəyişir.

    Ağrının şiddəti isə adamdan adama dəyişər. Bəzi kəslərdə ağrı çox şiddətlidir. Xəstəni kıvrandırır və bu xəstələrə təcili müdaxilə lazımdır. Bəzilərində isə çox yüngül seyr edər. Hər hansı bir əlamət və ya ağrının görülmədiyi xəstələr də vardır. Bu hastalardaki böyrək daşları təsadüfən fərq edilər.

    Böyrək ağrısı bir saat qədər davam edə bilər. Daş hərəkət etdikcə və sıxılmalar meydana gəldikcə böyrək ağrısı hücumları ortaya çıxar. Böyrək daşının olduğu hər vəziyyətdə bakteriyaların səbəb olduğu infeksiyaya qarşı meyl vardır. Bu xəstəliyin tək yaxşı olan yəni, hadisələrin çoxunun diaqnozu, göstərmə üsullarıyla rahatlıqla qoyular.
    NECƏ DİAQNOZ QOYULUR?

    Böyrək daşının diaqnozunda göstərmə üsulları və laboratuar tədqiqləri istifadə edilər. Rentgen filmində böyrək daşı varsa ümumiyyətlə görülər. Bu film çəkilərkən xəstə yatırdılar. Lakin bütün daşlar birbaşa rentgen filmində görülməyə bilər. Bütün daşların görüldüyü sistem kompüterli tomografidir. Böyrəkdəki və sidik yollarındakı daşları göstərməyə ən əhəmiyyətli üsul olaraq qəbul edilməkdədir. Ayrıca damar içi piyelogram üsulu və ultrason (hamilələrdə radiasiyanı önləmək üçün) istifadə edilər. Damar içi piyelogramda adından da aydın olacağı kimi damar içinə bir dərman verilir. Bu maddə böbrekten və sidikdən keçəcəyi üçün buralarda daş varsa fərq edilər.
    Böyrək daşı MÜALİCƏSİ

    Böyrək daşının başladığı dövrdə hər hansı bir cərrahı üsul tətbiq edilmir. Bu dövrdə daşın özbaşına düşməsi hədəflənər. Bunun üçün xəstəyə su içməsi tövsiyə edilər. Ayrıca ağrını önləmək üçün xəstəyə ağrı kəsicilər (analjezikler) verilər.

    Şiddətli böyrək ağrısına gətirib çıxaran daşlar varsa xəstə xəstəxanaya yatırdılar. Cərrahı müalicə tələb edən vəziyyətlərdə tətbiq olunan və tez bilinən bir metod daş qırmağı. Yüksək enerjili dalğa ilə daş kiçik parçalara ayrılır. Bu parçalar sidiklə olduqca rahat bir şəkildə atılar. Lakin bu üsul bütün böyrək daşlarına tətbiq oluna bilməz. Böyük daşlar üçün böyrəyə bir balon yetişdirilir. Bu balon sayəsində daşlar böbrekten çıxarılır.

    Bir başqa üsul isə üreteroskopidir. İncə bir endoskop sayəsində sidik kanalında irəliləniyər və tıxanıqlığa səbəb olan daş çıxardılar. Bu üsul daha alt qisimdəki daşlar üçün istifadə edilməkdədir.

    Müalicə tətbiq və daş çıxarıldıqdan sonra bir il xəstə nəzarət edilir. Çünki təkrarlama riski çoxdur. Müalicə sonrası bəslənməyə diqqət yetirilməlidir. Duz alışı azaldılmalıdır. Turşulu və spirtli içkilərdən uzaq dayanılmalıdır. Limon suyunun içilməsi böyrək daşını qarşısını almaqda təsirlidir.
0 0 0