Çaxnaşma Hücum Nədir Və Nələr edilə
Son güncelleme:
-
Çaxnaşma Hücum - Panik Atak Nədir - Panik Atak Sendrumu - Panik Atak Dərmanları
Son illərdə tez-tez eşitməyə başladığımız bir narahatlıq çaxnaşma pozuqluq. Xalq tərəfindən çaxnaşma hücum olaraq bilinməsinə baxmayaraq bu pozuqluğu adı; çaxnaşma pozuqluqdur. Çaxnaşma hücum isə bu narahatlığın bir hissəsidir. Son dərəcə tez duymamamıza baxmayaraq bu diaqnozu adamın özü koyamaz.Mutlaka həkim tərəfindən qoyulması lazımdır.
* Panik pozuqluğu nədir?
Təkrarlayıcı, gözlənilməz çaxnaşma hücumlarla, başqa hücumlar keçirməkdən duyulan qorxuyla və bu qorxunun meydana gətirdiyi davranış dəyişiklikləri ilə xarakterizə olan bir narahatlıqdır. Çaxnaşma pozuqluq diaqnozu konabilmesi üçün ən az 1 aydır sürür olması və ən az 1 Hücumun yaşanması lazımdır. Ayrıca diaqnoz üçün çaxnaşma hücumlara yol aça biləcək hər hansı bir tibbi vəziyyət, dərman və ya maddə istifadəsinin da olmaması lazımdır.
* Yaxşı, çaxnaşma hücum nədir?
Aşağıda sayacağımız 13 ifadə ən az dördünün olduğu sıx qorxu nöbetleridir.
1. vurman idi
2. tərləmə
3. titrəmə
4. nəfəs darlığı
5. boğulma hissi
6. sinə ağrısı
7. bulanma
8. baş gicəllənməsi
9. Gerçəkliyin itkisi və ya özün xaricinə çıxırmış kimi hiss etmə
10. Idarəsini itirmə və delirme qorxusu
11. uyğunlaşma və qarışqalanma
12. üşümə və ya istilik basması
bu hücumlar ümumiyyətlə gözlənilməz bir şəkildə gəlir. Orta 20-30 dk. sürər. 10.dk.da maksimum səviyyəyə çatar.
* Panik pozuqluğun növləri vardırmı?
Çaxnaşma pozuqluq agorofobili və agorofobisiz olaraq iki növü vardır.
Agorofobili çaxnaşma pozuqluq: qaçmanın çətin olacağı yer və vəziyyətlərdən qaçınma ilə əlaqədar qorxudur. Adam yuxarıda sayılan əlamətləri yaşayacağını düşünərək kütləvi nəqliyyata, lift, bağlı məkanlar kimi yerlərdə olmaq istəməz. Hətta bəzi xəstələr, evlərindən belə çıxmaz hala gələ bilərlər.
Agorofobili olmayan çaxnaşma pozuqluğu: Bu növündə adam çaxnaşma pozuqluq meyarlarını daşıyar amma hər hansı bir yerdə olmaqla əlaqədar bir çətinlik yaşamaz.
* Panik hücumların müəyyən bir sıxlığı vardırmı?
Bu kəslərə görə dəyişməkdədir. Bəziləri gün içində bir neçə dəfə yaşadıqları halda bəziləri ildə bir neçə dəfə yaşaya bilərlər.
* Kimlər risk altındadır?
Varislik əhəmiyyətlidir. Ailəsində çaxnaşma pozuqluğu olan birinin tutulma riski 4 qata qədər artırmaqdadır. Qadınlarda kişilərə nisbətlə 2-3 qat çox görülməkdədir. Depressiyanı olanlarda da risk artmaqdadır. Içə dönük kəslərdə də məşhurdur. Başlanğıc yaşı ümumiyyətlə 25 ətrafındadır.
Ancaq hər kəsin başına gələ biləcək olan bir narahatlıq olduğunu da xatırlatmamız lazım olacaq.
* Panik hücumlara gətirib çıxaran başqa narahatlıqlar nələrdir?
Anemiya, miyokard infarktı, tiroid, Hipoqlikemiya, epilepsiya, migren, MS, astma, anafilaksi (allergik reaksiya), ağır zəhərlənmələr, artımı, B-12 əskikliyi, maddə məhrumluğu kimi bir çox narahatlıq çaxnaşma hücumlara yol aça bilməkdədir.
Bu səbəblərlə bütün tibbi təhlil və tədqiqlər edilməlidir.
* Panik pozuqluğa yoldaşlıq edən başqa psixoloji narahatlıqlar var?
Bəli. Çaxnaşma pozuqluq xəstələrinin bir çoxunda depressiya xüsusilə də major depressiya görülməkdədir. Yenə ictimai fobi bu narahatlıqla həm bənzəməkdə həm qarışmaqdadır həm də özü ilə görülə bilməkdədir. Xəstələrin üçdə birində agorofobi də mövcuddur.
* Müalicəsi vardırmı?
Çaxnaşma pozuqluq adama çox çətinlik verməsinə baxmayaraq müalicəsi sürətlə və asanca edilən bir narahatlıqdır. Xəstələr ümumiyyətlə kömək almaqda və axtarmaqda gec qalırlar. Əgər bütün tibbi təhlil və tədqiqlərin sonunda bir şey çıkmadıysa xəstələr digər həkimlər tərəfindən psixiatrlar istiqamətləndirilməlidir. Bəzən də psixiatrlar və ya psixoloqlara birbaşa müraciət edilə bilər.
Çaxnaşma pozuqluğun müalicəsində ən səlahiyyətli üsul dərman + psikoterapiyada. Bir psixiatr təqibində, verəcəyi dərmanları istifadə edilməlidir. Əgər psixiatr, müalicə də edirsə müalicəyə də davam edilməli. Əgər psixiatr, müalicə etmirsə bir psikologla müalicəyə davam edilməlidir.
Həkiminin etmədən bitki mənşəli otlara və qarışıqlara yönelmemek lazımdır. Son bir xatırlatma ilə mövzumuzu nöqtələyək. Yoldaşınıza dostunuza yaxşı gələn bir dərman sizə gəlməyə bilər. Öz başınızdan ya da tövsiyə üzərinə dərman alınmaz. Əczaxanaya dərman soruşmaq yerinə mütləq həkimə gedilməlidir.
Uzm. Psk. Reyhan ALGÜL Psixologiya