Həddindən artıq Duzlu Bəslənmə və Spirt
Son güncelleme:
-
çox duzun zərərləri - duz istehlakı və yüksək təzyiq - spirtin qan təzyiqi üzərindəki təsiri - spirtin zərərləri
Gərək heyvanlar üzərində həyata keçirilən təcrübələrdə, istərsə klinik çalışmalarda, bəslənmədə çox duz alınmasının qan təzyiqini artırdığına dair dəlillər əldə edilmişdir. Bəzi siçan növlərində yüksək miqdarda duzla bəslənmənin hipertansiyona və bunun nəticəsində ifliclərə səbəb olduğu göstərilmişdir. Yenə bir başqa işdə, şimpanzenin 20 aylıq müddət boyunca bəslənmələrinə gündə 15 qram artıqdan duz əlavə olunmuşdur.
Bu şimpanzenin sistolik qan təzyiqində 33, diyastolik qan təzyiqində 10 mmHg artım izlenmiş, bəslənmədəki çox duz qaldırıldığında da, qan təzyiqinin normala döndüyü görülmüşdür. Əslində duz, bədənimiz üçün olmazsa olmaz maddələrin başında gəlməkdədir. Bütün sinir fəaliyyətlərində, əzələlərin hərəkətində və bədən line mayelərin ozmotik tarazlığında natrium, kalium və kalsium duzları həyati əhəmiyyəti malikdir.
Hər şeyin azının qərar, çoxunun zərər olduğunu, bir şeyi həddindən artıq istifadə etmənin israf mənasına gəldiyini və israfın da haram olduğunu düşünsək, İslamın insan həyatını hər barədə nə qədər möhkəm bir tarazlıq üstünə bina etdiyi həqiqətini bir daha açıqca görmüş olarıq. Necə ki bu gün tibb elmi, insanın gündəlik duz ehtiyacının alınan təbii qidalarla və xüsusilə bəslənməmizdə ayrılmaz parçası olan çörək yolu ilə qarşılandığını, yeməkdə ayrıca duz alaraq böyrəkləri yormağa ehtiyac olmadığını ortaya qoymuşdur.
İnsanlar üzərində edilən çox sayda klinika işdə, qidalanma çox duz qəbulunun qan təzyiqini yüksəltdiyi aydın olmuşdur. Bəslənmədə duz istifadəsi, əkinçilik və heyvandarlığın inkişaf təxminən son 8.000 ilə aid bir vəziyyətdir. Bir insanın normal natrium ehtiyacı təxminən 8-10 mmol / gün 'dür. Ancaq iqtisadi olaraq inkişaf etmiş ölkələrdə və ölkəmizdə bir çox insanda 140-150 mmol / gün-ə (8-9 qram / gün) çatmışdır. Bu da fizioloji ehtiyacın təxminən 14-15 dəfə çoxdur.
Bu mövzuda edilən bir işdə, 32 ölkədə təxminən 10.000 xəstə təqib edilmiş və duz alışı azaldıldığında qan təzyiqinin azaldığı görülmüşdür. Digər bir işdə, 24 saatlıq sidik toplanaraq sidikdəki natrium səviyyələri araşdırılmışdır. Nəticədə, sodyumca kasıb bəslənmək, qan təzyiqində eniş izlənilmişdir.
Bütün pisliklərin anası olan spirtin bir çox zərərlərindən biri də, qan təzyiqi üzərindəki təsirinin. Edilən klinika işlər, spirt istehlakının qan təzyiqi yüksəkliyinə gətirib çıxardığını ortaya qoymuşdur. Köhnə sosialist ölkələrdə və bu günün iqtisadi olaraq inkişaf etmiş cəmiyyətlərində yüksək təzyiqin tez görülməsi, bu ölkələrdəki spirt istehlakına bağlanmışdır.
Nəticə etibarilə, dünyada yüksək qan təzyiqinin görülmə sıxlığı, epidemiya xəstəliklərin görülmə sıxlığının üzərinə çıxmışdır. Bu vəziyyət, yuxarıda da ifadə edildiyi kimi, yemə-içmə alışkanlıklarımızla yaxından əlaqəlidir. Əgər insan yemə-içmə aşırılıklarını mövcud halıyla davam etdirəcək olsa, çox uzaq olmayan bir gələcəkdə, az qala bütün insanlar hipertansiyon xəstəsi olacaq.
Bu nöqtədə Əfəndilər Əfəndisinin (sallallahu əleyhi və səlləm) 1400 il əvvəlki yemək yemə və bəslənmə ilə əlaqədar tövsiyələri müasir insanın çox şeylər söyləməkdədir. Nə xoşbəxt bu həyat bəxş edən sözləri həyatlarına həyat edənlərə.
Həsən GÜL