1. Ana Sayfa
  2. Azərbaycan
  3. Topuq ağrılarının Ağrı bölgələrinə görə qiymətləndirilməsi

Topuq ağrılarının Ağrı bölgələrinə görə qiymətləndirilməsi

Son güncelleme: 04.05.2012 17:06
Nerissa-Su Nerissa-Su foto
  • Topuq Ağrıları - topuqlardan Ağrı - Topuq şişməyə
    Topu ağrılarının AĞRI bölgələrinə görə QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİ
    Posterior Topu AĞRISI

    Posteriordaki ən əhəmiyyətli landmark posterior kalkaneal tuberositasdır. Superior ucuna Aşıl tendonu yapışmaktadır. Aşıl ilə bu sümük çıxıntı arasında retrokalkaneal bursa olur. Dəri ilə əsl arasında da yenə subkutaneal bir təqaüdə iştirak edər. Plantar ağrıdan sonra ikinci sıxlıqda. Yüzeyel Aşıl bursiti retrokalkaneal bursit, Haglund sindromu, insersiyonel kalsifik Aşıl tendiniti posterior topuq ağrısı edər. Kalkaneusun bu bölgədəki posterosuperior tuberositasına Haglund proçesi də deyilir. Xüsusilə dorsifleksiyonda bu bursa Aşıl ilə sümük arasında bir bufer rolu oynayır. Aşıl kalkaneusun 2/3 inferioruna yapışar və plantardan fascia olaraq davam edər. Medial və lateral ekspansiyonları isə plantar fasciaya qarışar.

    A) yüzeyel Aşıl Bursiti: Ən çox arxa topuq ağrısı edən səbəbdir. Ümumiyyətlə ayaqqabının üst hissəsindəki topuq bölgəsində həssaslıq və ağrı olar. Şişkinlik meydana gəlməsi və dəridə fissürleşme ilə gedən cədvələ 'pumb bump' adı verilər. Çünki bu cədvəl ayağa uyğun gəlməyən pump ayaqqabı geyən qadınlarda daha sıx görülər. Bu faktlarda ayaqqabı modifikasiyası, topuq yüksəltmə və topuğu əhatə edən qisimin yumuşatılması kimi konservatif üsullara müraciət edilər. Məhdud olan varlıqda isə steroid iğnesi edilə bilər 2,3,5,14.

    B) Retrokalkaneal Bursitis: Kalkaneus və əsl tendonun arasındakı bursa enflamasyonudur. Sıxlıqla dorsifleksiyonda irrite olan bu bursa həddindən artıq istifadə bağlı bir xəstəliyidir. Haglund topuq adını alan və kalkaneal superior procesin böyüməsiylə xarakterizə bir cədvəl meydana gələ bilər. İlk olaraq 1928-ci ildə Haglund tərəfindən sərt və alçaq dikdaban ayaqqabı ilə golf oynayanlardan'' mədəni insan topuğu'' olaraq təsvir edilmişdir. Qadın / kişi nisbəti 20/1 'e qədər çıxır. Etyolojikde sistemik xəstəliklər (entesopatiler) və əsl yapışma anormallıqları araşdırılmalıdır. Patoloji araşdırmada posterosuperior kalkaneal procesin böyüdüyünü və sklerotik olduğu görülər. Müalicədə ayaqqabı modifikasiyaların prioritet. NSAİ dərmanlar ilə müalicə ən az 3 həftə tətbiq olunmalıdır. Ancaq steroid enjeksiyonu və cərrahı eksizyonda müalicəyə müqavimətli faktlarda tətbiq oluna bilər. Ayaqqabı modifikasyonlarında 2-2,5 sm topuq yüksəltmə, Aşıl yastığını uzatma və ayaqqabı dilinin uzadılaraq stabil getməyi təmin təkliflə 1,2,7,8,9,10.

    C) Kalsifik tendinit: Sıxlıqla entasopati edən romatizmal xəstəliklərə və Haglund topuğuna yoldaşlıq edər. Plantar fleksiyona və dorsifleksiyonda topuq posteriorunda krepitasyon və ağrı mövcuddur. Radioloji olarakta kalsifikasiya konfirme edilir. Plantar fleksiyonda çəkilən lateral grafilerle os trigonum impingement sindromu ayırd edilir. Açıq arxalı ayaqqabılar, topuğu qaldır, kontrast duşlar, Aşıl gərmə məşqləri, iltihab əleyhinə dərmanlar və steroid iğnesi müalicədəki variantlardır. Nadir olaraq kalsifik deposit eksizyonu fayda göstərir 1,2,7,8,9,10.
    PLANTAR Topu AĞRISI

    Plantar topuq ağrısı sırasıyla plantar fasciitis, plantar fascial rüptür, kalkaneal plantar spur, fat pad atrofisi enflamasyonu ya da degenerasyonu, kalkaneus stress qırıqları və bəzi fat pad şişləri səbəbiylə meydana gələr. Topuq yastığının biyomekaniği nəzərə alındığında 70 kq luq bir insanın ortalama 23 sm-lik topuq yağ yastığı üzərinə hər addımda verdiyi yük gedərkən 5 kg/cm2 və qaçarkən 9.3 kg/cm2 dir. Yaşlanma ilə yağ yastığı degenerasiya olub atrofik gedər. Bundan bir sıra semptomların ortaya çıxmasını təmin edər.

    A) Plantar Fasciit: Medial kalkaneal tuberositeden qaynaqlanan və ayağın medial anterior qismində seyr plantar fascianın enflamasyonu və qalınlaşmasının. Çoklukla bir fibroz aponevroz olan bu quruluşda repetitif traksiyon stressi nəticəsində mikro cırılmalar və yapışma yerində çətinlik olar. Xəstələr əksəriyyətlə Obes və şikayətlənmələr iki tərəflidir. Səhərlər ilk bir neçə addımla başlayan gün içində azalan və gün bitimində ortaya çıxan tipik bir ağrı seyri vardır. Barmaqların ucunda getmə, barmaq passiv dorsifleksiyonu və ya plantar fasya üzərinə basmakla ağrı diaqnoz üçün çox kömək edir. Kalkaneal spur ağrının səbəbi deyil patoloji nəticəsidir. Topuq ağrısı olanların% 50 sinde kalkaneal spur görülə bilər. Ancaq topuq ağrısı olmayan populyasiyani% 16 sında yenə kalkaneal spur görülə bilməkdədir. Ayrıca Du Vries və Tanz spur origosunun fleksör digitorum brevisin başlanğıc yeri olduğunu və plantar fascia ilə əlaqəsi olmadığını da göstərmişlər. Bu səbəblə bütün kalkaneal spurlar ağrı səbəbi olaraq değerlendirilmemeli və şübhəli faktlarda ediləcək bir sintigrafi də ortaya çıxacaq enflame periostal toxumadakı technetium uptake artımı ayırıcı tanı üçün istifadə edilməlidir. Bu bölgədəki digər bir ağrı səbəbi də abduktor digit quintiye gedən lateral plantar sinir sahəsinin medial kalkaneal spur altında sıkışmasıdır ki, tək müalicəsi cərrahı serbestleştirmedir. Bu cədvəldə ağrı daha qərbçi və zaman zaman elektriklənmə hücumları şəklindədir. Plantar fasciit və kalkaneal spur diaqnozunda ayaq grafikləri, sintigrafi və EMG köməkçidir. Nonoperatif müalicədə NSAİ dərmanlar, ortotik cihazlar və steroid iğnesi təklif edilər. Şəxsi şok absorbe edici (UCBL cup) topuqlar və plastazot ortezi istifadə edilə bilər. Plantar fasciitte polipropilen döşəmə moldları istifadə topuq posteromediali yükseltilmek və medial arkın yükünü azaltmaq surətiylə rahatlama təmin edilməkdədir. Cərrahı olaraq spur eksizyonu çox nadir olaraq (% 2 -% 25 xəstədə) lazımdır. Xəstəliyin təbii seyri mövzusunda cesaretlendirilen xəstələr müalicəyə daha tez və yaxşı cavab verməkdədirlər 1,3,4,5,6, 9,12.

    B) Fat Pad degenerasiyanın, Atrofisi və ya Enflamasyonu: Fat pad atrofisi və degenerasiyası ümumiyyətlə sərt və düzgün olmayan səthlərdə kalkaneodynia şikayəti olan yaşlı populasyona özgüdür. Bu xəstələrdə yumşaq, düzləşmiş və kalkaneusun asanlıqla palpe edildiyi bir topuq mövcuddur. Plantar fascia həssas deyil və ağrı tam topuq altında və ortadadır. Ən uyğun müalicə şok absorban materialdan edilmiş bir topuq dəstəyi və topuğu yükseltilerek yükün ön ayağa kaydırılmasıdır. Fat pad enflamasyonun atrofik fərqi topuğu incelmemesidir. Həddindən artıq istifadə və fəaliyyət sonrası ibarət olan və dincəldikdə keçən bir ağrıdır. Ümumiyyətlə zədə sonrası fat padin altdakı sümükdən ayrılması ilə meydana gələ bilər. Seperasyonun təmiri 6 ay kimi bir müddətdə meydana gələr. Bu səbəblə bu dövrdə semirijit plastik topuq qabları istifadə topuq yağ yastığı stabilize edilir. Steroid iğnesi hər iki cədvəldə da kontrendikedir. Fat paddeki piezojenik papüller və glomus şişlərinin ayırıcı diaqnoz üçün çox düşünülməlidir. Xüsusilə subkutan yağ toxumasının dermisteki defekt hernisyonu patoloji fat pad qanlanma pozuqluğuna bağlı olduğunu düşündürər 7,10,12,13,14.

    C) Entezopatiler: topuğu artritik xəstəlikləri ümumiyyətlə entezopatik posterior plantar ağrı edər. Topuq ağrısı bəzən romatizmal xəstəliklərdə ilk və tək tapıntı ola bilər. Romatoid artritte topuq ağrısı spur meydana gəlməsi ilə xarakterizədir və ümumiyyətlə bilateral. Bütün seropozitif artritlerin olduğu kimi dəridəki incəlmə cədvəli ağırlaşdırar. Psöriasis, ankilozan spondilit və Reiters sendromunda asili kalkaneal ekspansiyonlarında entesopatik gərilmə ağrısı mövcuddur. Gut, pseudogut və diyabet kimi xəstəliklər də plantar topuq ağrısı edə bilər. Ağrı spur formalaşmasında çox plantar fasciiti təqlid edər. Palyatif müalicə sistemik xəstəliyin müalicəsi ilə birlikdə aparılır 10,12.
    MEDİAL Topu AĞRISI

    A) Tarsal Tunnel sindromu: posterior tibial sinir və sahələrinin fleksör retinakulum altında sıxışması nəticəsində yaranan bir nöropatidir. Post travmatik yapışıqlıqlar, sümük çıxıntıları, xroniki inflamasyon, səlim şişlər etyolojik faktorlardandır. Arxa ayaq varusu və ön ayaq pronasyonu tarsal Tunnel sindromuna səbəb olan ən əhəmiyyətli mexaniki faktordur. Ayaq medialinde daxili malleolden ön ayağa qədər yayılan ağrı, yanma və qarışqalanma mövcuddur. Medial malleolün bir barmaq inferiorunda və Licinate ligament altında həssaslıq vardır. Tinnel testi pozitiftir və tibial sinir innervasyon sahəsində iki nöqtə həssaslığı azalmışdır. % 25 proksimal ağrı yayılması vardır. EMG tanı koyduran bir üsuldur. Təcrid topuq ağrısı ümumiyyətlə tarsal Tunnel sendromundan uzaqlaşdırar. Ən seçmə müalicə üsulu tibial sinir və sahələrinin dekompresyonudur. Ayaq biləyinin medial kənarında ibarət qərbçi və yüklenmeyle başlayıb addım atarkende davam edən ağrıda isə kalkaneal budaq nörodinisi düşünülə bilər. Ağrının digər bir xüsusiyyəti isə distale deyil topuq medialinden topuq yağ yastığına yayılmasıdır. Müalicədə medial ark dəstəkləri və cərrahı serbestleştirme ən uyğun üsullardır 4, 7,10,14.

    B) Tibialis posterior Tendiniti: Xəstələr ümumiyyətlə 4. və 5. dekattaki planovalgus ayaq quruluşuna sahib kəslərdir. Ayaqda həddindən artıq valgus zorlamasına səbəb olan repetitif hərəkətlər nəticəsində tibialis posterior tendon çəkilməsi və ya qopması nəticəsində meydana gələr. Xəstənin getmə tutumunu salan ağrı topuq medialinde və tibialis posterior boyunca. Medial ark dəstəyi, NSAİ dərmanlar, qısa qıç emalatxana ilə istirahəti və ya peritendinöz steroid enjeksiyonu müalicə əlavə funksiyalardır. Tendon içinə edilən enjeksiyonlar rüptür riskini artırar 10.

    C) Xroniki Fleksör Hallucis Longus Tendiniti: Topuq medialinden başlayıb plantar fasciaya doğru yayılan bir ağrı mövcuddur. Plantar fasciit ilə qarışar. Hər ikisidə passiv baş barmaq dorsifleksiyonu ilə ağrı meydana gətirər. Ağrının resistif baş barmaq fleksiyonunda keçməsi plantar fasciit, artması FHL tendiniti üçün patognomoniktir. Faydalı müalicə üsulları arasında istirahət etmək və NSAİ müalicəsi, kontrast duşları, ultrasound və iontoforez sayıla bilər 10.
    Lateral Topu AĞRISI

    Sıxlıqla peroneal tendonların kalkaneus kırığı kimi bir zədə ilə distorsiyonu nəticəsində meydana gələr. Ayrıca peroneal tendonlar traselerini tərk edib lüksə ola bilər. Topuq lateralinde ağrı və həssaslığın yanında palpe edilə bilən peroneal tuberkülün olması diaqnoz qoydurar. Müalicədə steroid enjeksiyonu və cərrahı yerləşdirmə edilər 10.
    NƏTİCƏ:

    Topuq ağrısı etyolojisinde fərqli xəstəliklərin və toxuların olduğu bir şikayətlənmədiyər. Diaqnizda ağrı lokalizasyonu ən təyin edici faktorlardan biridir. Ağrı səbəbi tam ortaya qoyulmadan edilən müalicələr faydalı olamamasının yanında cədvəli ağırlaşdıra bilərlər. Əksəriyyətlə səhv ayaqqabı istifadəsinə keçid və kalkaneal spur tanısıyla kafi tədqiq edilmədən əskik müalicə edilən bu əlamət yaxşı irdelendiğinde sistemik bir xəstəliyin ilk əlaməti ya da cərrahı cəhd tələb edən bir tablo olaraq qarşımıza çıxa bilməkdədir. Topuq ağrısını sadə bir şikayətlənmə olaraq qiymətləndirmədən səbəbə istiqamətli bütün tədqiqlərin edilməsi, çox çox müalicə variantı arasından uyğun modalitenin müəyyən olunması qısa müddətdə rahatlıq təmin etmənin ən əmin yoludur.
#04.05.2012 17:06 0 0 0