1. Ana Sayfa
  2. Azərbaycan
  3. Gəncə xanlığı

Gəncə xanlığı

Son güncelleme: 11.05.2012 17:25
Nerissa-Su Nerissa-Su foto
  • Azərbaycan xanlıqları Tarix qaralamaları - Azərbaycan xanlıqları - Gəncə xanlığı haqqında

    Gəncə xanlığı - XVIII əsrin ortalarında, paytaxtı Gəncə şəhəri olmaqla yaranan Azərbaycan Xanlıqlarından biridir.

    Tarixi

    Şimali Azərbaycan ərazisində yaranmış xanlıqlar arasında Qarabağ və Gəncə xanlıqları özünəməxsus yer tuturdu. Bu xanlıqlar uzun müddət Səfəvi imperatorluğunun mühüm inzibati-ərazi vahidlərindən biri olan Qarabağ (və ya Gəncə) bəylərbəyiliyi ərazisində meydana çıxmışdı

    Şahverdi xanın dövründə Gəncə xanlığının bayrağı
    noimage

    1747-ci ildə Nadir şah Əfşarın öldürülməsi Azərbaycanda müstəqilliyə olan mübarizəni daha da gücləndirdi ki, bunun da nəticəsində Azərbaycan ayrı-ayrı feodal torpaqlarına - xanlıqlara parçalandı. XVIII əsrin ortalarında belə xanlıqlardan biri də Gəncə xanlığı idi. Şahverdi xan Ziyadoğlu-Qacar Gəncənin xanı (1740-1756) oldu. Xanlığın mərkəzi Gəncə şəhəri oldu. XVIII əsrin 80-ci illərində hakimiyyətdə olan Cavad xanın (1785-1840) dövründə Gəncə xanlığı xeyli möhkəmləndi.

    Gəncənin xüsusilə əlverişli mövqedə yerləşdiyini nəzərə alan Rusiya həmin ərazini ordunun dayağı kimi istifadə edərək Azərbaycanın digər xanlıqlarını da işğal etmək üçün bu ərazini seçmişdir. Rus ordusunun komandanlığı Gəncəni "İranın şimal əyalətlərinin açarı" adlandırırdı. General Sisianov yazırdı ki, Gəncə qalası özünün əlverişli coğrafi mövqeyi ilə Azərbaycan ərazisində xüsusi rol oynayır, ona görə də Rusiya üçün onu tutmaq ən önəmli məsələdir.

    Cavad xana təslim olmağı bir neçə dəfə təklif edən Sisianov hər dəfə rədd cavabı aldı. 1803-cü il noyabrın 20-də General Sisianov Tiflis istiqamətindən Gəncəyə sarı hərəkətə başladı, qoşun dekabr ayında Gəncə qalasına gəlib çatdı. Qalanın almağı çətin olduğunu başa düşən Sisianov, müəyyən hazırlıqdan sonra, 3 yanvar 1804-cü ildə səhər saat 5-də hücum əmri verdi ağır döyüşdən sonra ruslar qalanı aldılar. Cavad xan öldürüldü. Gəncə müharibəsində yaralılardan savayı, iki mindən çox adam həlak olmuşdu, on səkkiz minədək adam isə əsir tutulmuşdu. Bu işğaldan sonra Gəncə şəhərinin adı Aleksandrın arvadı Yelizavetanın şəhərinə dəyişərək Yelizavetpol qoyuldu.


    Gəncə xanlığının mahalları

    Samux mahalı
    Kürəkbasan mahalı
    Dağlıq mahalı
    Şəmkir mahalı
    Ayrım mahalı



    Gəncə xanları

    Şahverdi xan Ziyadoğlu-Qacar
    Məhəmmədhəsən xan Ziyadoğlu-Qacar, (1738-1778)
    Məhəmməd xan Ziyadoğlu-Qacar, (1742-1785)
    Məhəmmədrəhim xan Ziyadoğlu-Qacar
    Cavad xan Ziyadoğlu-Qacar, (1749-1804)

#11.05.2012 17:25 0 0 0