aöf sosyoloji dersleri - ulus sonrası vatandaşlık - çok kültürlü vatandaşlık - avrupa vatandaşlığıKüresel Vatandaşlık:
Falk'a göre küresel vatandaşlık ruhu yayılmaya başlamıştır. Belli bir coğrafyaya körü kürüne bağlık yoktur. Bu nedenle küresel vatandaşlığın birinci adresi uluslar arası bağlamdır. Küresel vatandaşçık ekonomik güçlerin küreselleşmesiyle irtibatlı olarak evrensel bir kimliğin oluşmasında büyük bir rol oynamaktadır. Küresel vatandaşlığın ikinci adresi küresel elitlerdir. Küresel vatandaşlık özellikle çevre ve ekonomiye odaklanmaktadır. Falk'a göre bu düşünce 'ortak Geleceğimiz' diye adandırılan Brudtland komisyonu raporunda işlenmiştir. Küresel sorunlara karşı uluslararası birliktelikler sağlayarak mücadele etmek küresel vatandaşlığın üçüncü temelini oluşturmaktadır.
4. Olarak küresel vatandaşlığı, bölgesel siyasi birlikteliklerin oluşmasına bağlayabiliriz. Başka bir zeminide aynı farklı ülkeleri platformda bir araya getiren bölgesel siyasi iradedir. Son olarak kürese vatandaşlık 1980'lerde soysa hareketlere yo açan uluslar arası aktivizmle de ilişkilendirilebilir.
Ekolojik vatandaşlık:
Bazı ciddi ekolojik problemler küremizi tehtit edecek boyuta ulaştı. Bu da dünya vatandaşlarına sınırlar ötesi bir sorumluluk yükledi. Böylece vatandaşlığın ulusal sınırların dışında tanımlanması ihtiyacı doğmuş oldu.
V an Steenbergen: bu yeni vatandaşlığın çerçevesini şu üç noktayla belirlemeye çalışmıştır: küresel vatandaşlık kapsayıcıdır. Ekolojik vatandaşlık doğaya karşı insanın sorumlulukları üzerinde durmaktadır. Ekolojik vatandaşlık küresel ekolojik hakları tanımlar.
Soysal'a (1994) göre vatandaşlığın ulusal boyutunun değişmesine yol açan dört önemli gelişme vardır.
Avrupa'da soğuk savaş sonrası yaşanan büyük dalgası, işgücü piyasasını ulusal sınırların dşına taşırdı.
1945'ten sonra sömürgelerin bağımsızlığına uluslararası alanda önem kazanmalarına yol açtı. Bunun sonucu olarak da birçok kültür ve kimlik sosyal alana ve vatandaşlık kapsamına alınmış odu.
AB gibi göçmenleri barındıran idari yapılar topumda sosyal hareketliliği sağlayarak yeni aidiyet biçimlerinin oluşmasına fırsat tanıdırlar.
Küresel söylem yayıldı ve bireysel Hakların araçları geliştirildi.
Ulus sonrası yurttaşlık anlayışı: hakların sosyal statü etnik köken renk inanç cinsiyet gibi özelliklere bakılmaksızın evrense insan hakları çerçevesinde tüm insanlığa yaygınlaştırılması gereğinin kavramsal boyutunu teşkil eden insan hakları doktrininden ortaya çıktı.
Yasemin Nuh Soysal bu durumu ulus sonrası yurttaşlık olarak analiz etmektedir. Bu yaklaşıma göre:
Yurttaşlık kavramında devlet toprak bağlılığı kopmaktadır. Avrupa'da İsveç'te Hollanda ve Belçika'da çifte vatandaşlık statüsünü kabul etmektedir.
Yurttaşlığın temeli ve meşruluk nedeni değişmiştir. klasik modelde bireylersel haklar ulus devletin sınırları içinde yamak ve ona bağlı olmakla kazanılmaktaydı. Ulus sonrası yurttaşlık modelindeyse bireylerin yurttaşlık statüsü sadece bağlı oldukları uyrukluk statüsüyle kalmamakta bireyler ve özelikle de göçmenler insan hakları ve evrensel hak ve ayrıcalıklarda da yararlanmaktadır.
Çokültürlü vatandaşlık:
Hakların ve taleplerin küresel çağda nasıl çeşitlendiğini ortaya koymaktadır. Azınlık haklaını bu bağlamda değerlendirebiliriz.
Kymlicka: çok kültürlü vatandaşlığı farklılıklara yer veren bir platform olarak formüle emektedir. Bu nedene çok kültürlü vatandaşlık tek kültürle özdeşleştirilemez.
Kymlicka çok etnikli ve çokkültürlü devletleri birbirinden ayırarak, birinciler için 'özyönetim hakları' ikinciler için ise grup farklılıklarına dayalı haklar ve öz temsil hakları tanımlamasının gerekli olduğunu söylüyor.
Kymlicka'nın çokkütürlü toplum projesinin dayandırdığı çokkültürlü yurttaşlık fikri şu haklardan doğmaktadır:
Özyönetim hakları 2- çok etniklik hakları 3- öz temsil hakları
Avrupa vatandaşlığı:
Avrupa'nın coğrafi bir sınır değil hukuksal bir çerçeve olmaya doğru bir yönelimi v ardır.
Avrupa biriği günümüzün en büyük ulusal örgütlenmesidir.
1 kasım 1993 tarihinde yürürlüğe giren Maastricht Antlaşması ile yasalaşan Avrupa Yurttaşlığı politikası biri Avrupa kimliği yaratılmasındaki en önemli adım kabul edilmiştir.
İnsanların serbest dolaşım hakkına sahip olmalarıdır. Avrupa vatandaşlarına Avrupa Parlamentosuna dilekçe verme ve haksızlığa uğradıklarında Ombudsman 'a başvurma hakları vardır.
1997 tarihli Amsterdam antlaşması ile Maastrich antlaşması daha da gelimişştir.
Lizboon Antlaşmasında AB üyelerinin vatandaşlarının aynı zamanda AB vatandaşı olduğu da ileri sürülmektedir.