omurgasızlarda destek doku - hidrostatik iskelet nedir - sürüngenlerde iskelet - kurbağa ve kuşlarda iç iskelet...Omurgasız hayvanlarda destek ve hareket sistemleri; hidrostatik,dış veya iç iskeletten oluşur.
...Bir çok omurgasız hayvanda vücut sıvısı ile kaslar desteklik sağlama ve hareketin gerçekleştirilmesinden sorumludur.Buna hidrostatik iskelet denir.
...Solucanlarda vücuttaki kaslar ve dolaşım sistemi iskeleti oluştururlar(hidrostatik iskelet)
...Örneğin toprak solucanında vücudun ortasında bulunan vücut sıvısı(sölom sıvısı) bu çeşit hareketin gerçekleşmesini sağlar.
...Toprak solucanında vücut tek katlı örtü epitelleri ile kaplanmıştır.
...Bu tabakanın altında halka şeklinde içte ise boyuna uzanan kaslardan yapılmış bir kas tabakası vardır.
...Kas tabakası ile bağırsak arasındaki açıklıkta bulunan sıvıya kasların kasılması ile basınç yapılır.
...Bu basınç etkisi ile hayvanın önü uzamaya başlar.
...Ön uç ile bir yere tutunduktan sonra boyuna kaslar kasılır ve vücudun arka kısmı öne doğru çekilmeye başlar.
...Böylece ön kısım tekrar kalınlaştırılır ve yer değiştirilmiş olur.
...Omurgasız hayvanlarda görülen dış iskelet vücudu dış etkenlerden korur.
...Toprak solucanlarının yer değiştirmesi,düz kaslar ile yapıldığı için hareketleri çok yavaştır.Böceklerde ise çizgili kaslar olduğu için hızlı hareket ederler.Toprak solucanında deri de harekete yardımcı olur.İskelet sistemi bulundurmazlar.
1.)Dış İskelet:
...Bir hücre veya hücre grubunun salgıladığı organik ve inorganik maddelerden meydana gelir.
...Üzerinde deri veya herhangi bir vücut örtüsü bulunmaz.Dış iskelet ektoderm kökenlidir.
...Eklem bacaklıların vücudunu örten dış iskelet (kitin) ,protein ,yağ,karbonhidrat ve tuzlardan oluşmuştur.
...Salyangozda sert yapılı bir dış iskelet bulunur.
...Salyangoz ve midye gibi yumuşakçaların kabukları da kalsiyum tuzları ve organik bileşiklerden meydana gelmiş çok sert bir dış iskelettir.
...Dış iskelet,karada yaşayan organizmalarda vücudun su kaybını engeller ve terlemeyi önler.
...Dış iskelet canlının büyümesini ve hareketi engelleyici bir özelliktedir.
...Esnek yapıya sahip olmadığı için eklem bacaklılarda büyüme sırasında zaman zaman değiştirilir.Bu sayede büyüme sağlanmaya çalışılır.
...Dış iskelet bulunan canlılarda kaslar iskelete iç yüzeyden bağlanırlar.
2.)İç İskelet:
...Süngerler, derisidikenliler gibi omurgasızlarda ve bütün omurgalılarda notokord adı verilen iç iskelet görev yapar.Derinin altında olup kalkerli yapıya sahiptir.
...Bu iskeletin üzeri çeşitli vücut örtüleriyle kaplıdır ve kaslar iskelete dış yüzeyden bağlanırlar.
...İç iskelet mezoderm kökenlidir.
Süngerlerde İç İskelet:
...Spikül (iğne) şeklindeki yapılardan oluşur.
...Bunlar kalsiyum karbonat ve silis gibi inorganik ve organik maddelerden oluşan küçük yapılı iğne şeklinde kemiklerdir.
...Bu iğneler süngere desteklik sağlayan bir iç iskelet olarak görev yapar.
...Bazı hücreleri yapı bakımından düz kas hücrelerine benzer.
...Çok yavaş kasılma ve gevşeme hareketleriyle vücuda giren fazla suyu atarlar.
...Süngerlerde mezenşim hücreleri tarafından salgılanan sponginler iç iskelet olarak görev yapar.
Derisidikenlilerde iç iskelet:
...İskelet birbirine bağlanmış plakalardan meydana gelir.(Deniz kestaneleri gibi)
...Bu plakalar üzerinde dikenler bulunur.
...İç iskeletlerinin üzeri epidermis ile örtülüdür.
.
..Bütün omurgalı türlerinde ve ilkel kordalılarda iç iskelet bulunur.
...En basit iskelet tipi ilkel kordalılardan Amphioksusta(iki yaşamlılar) görülür.
...Bu canlıdaki iskeletler vücudun sırt tarafından uzanan bir iplik şeklindedir.
...Omurgalı sırtlarında ise kemik ve kıkırdak dokulardan oluşan bir iç iskelet vardır.
...Sadece balıklar sınıfındaki köpek balıkları ve vantuz balıklarında kemik doku yoktur.
...Bütün iskelet kıkırdak dokudan yapılmıştır.
...Mürekkepbalığında da iç iskelet bulunur.
...Balıklarda kemiksi pul ve levhalar iç iskeletin üyeleridir.
Kurbağalarda iç iskelet:
...Balıkların iskeletinden farklı olarak özellikle karasal ortamda hareketin sağlanmasında etkili olan üyeler iskeleti iyi gelişmiştir.
Sürüngenlerde ve kuşlarda iç iskelet:
...İç organların korunmasını sağlayan göğüs kafesi bulunur.
...Kuşlarda ayrıca uçmayı kolaylaştırmak için büyük kemiklerin içinde hava boşlukları bulunur.
...En gelişmiş iskelet çeşidi ise memelilerde görülür.