Çayın Önemli Hastalıkları - 1
Son güncelleme:
-
11.1 Ürüne Hangi Hastalığın Zarar Verdiği Nasıl Belirlenir ?
11.2 Yaprak Hastalıkları
11.3 Tomurcuk ve Dal Hastalıkları (Sürgünlerin yavaş yavaş ölümü ve/veya dal pamukçuğu – dal kanserleri)
11.4 Kök Hastalıkları
11.5 Besin Eksikliği ve Fizyolojik Hastalıklar
11.1 Ürüne Hangi Hastalığın Zarar Verdiği Nasıl Belirlenir ?
Bir çay ocağına hangi hastalığın zarar verdiğini belirlerken sadece çiftçiler güçlük çekmez. Gerçekte, Viet Nam’da ki çoğu çay hastalığı hakkında bilgi mevcut değildir. Herkesin daha çok öğrenmesine yardımcı olmak için çiftçilerimizin çok sayıda gözlem yapmaları ve bir çok deneme yapmaları gereklidir.
Hastalık semptomlarının değişim zamanlarını öğrenebilmeleri çiftçiler için çok önemlidir. Özellikle ocaklar üzerinde çokça görülen ilk semptom nedir? Hastalık hakkında bilgiye sahip değilseniz, ilk semptomun ne olduğundan da emin olamazsınız.
Şu çalışmayı yapmalarını çiftçilere öneririz: Tarlalarında alışılmadık bir semptom gördükleri zaman (solmuş yaprak, ölü tomurcuk veya alışılmamış herhangi bir şey): tarladaki semptomlu alanı işaretleyin (örneğin sürgünlerin çevresini bir kumaş parçasıyla bağlayın).
Semptomu görmüş olduğunuz zamanı ve neye benzediğini kaydedin. Sonra, bir sonraki hafta aynı bölgeye gidin ve semptomun nasıl geliştiğini izleyin. Her hafta küçük notlar alın. Bir hastalığı son evresine kadar bu şekilde tanımlamışsanız (ince dalları öldüren hastalık gibi) o zaman hastalığın arken semptomunu ne olduğunun da öğrenmiş olacaksınız. Semptom, birkaç hafta içinde tamamen kaybolmuşsa semptom hakkında bilgi edinemediğiniz için kaygılanmanıza gerek yoktur. Bu çalışmada size yardımcı olması için toplayıcılar gibi diğer çalışanlara da tarlalarda alışılmadık herhangi bir durum gördüklerinde size söylemeleri için sık sık uyarıda bulunun.
Bu bölümde, sadece Asya’da yaygın olan önemli hastalıklar tanımlanmıştır. Bazı çay varyetelerinde veya bazı bölgelerde ayrıca önemli olan başka çay hastalıkları da olabilir. Bu nedenle, çiftçilerin gözlemleri yoluyla daha çok bilgiye sahip olduğumuzda bu bölümün yeni bir versiyonunu yazmayı ümit etmekteyiz. Herhangi bir gözleminizi veya değişimi belirtmek isterseniz lütfen bize bir mektupla yazınız.
Hastalığınızı tanımlamak amacıyla bir çalışmaya başlarken aşağıdaki tabloyu kullanınız. Ancak, bazı hastalıkların (böcek zararları ve besin eksiklikleri de dahil) benzer semptomlara neden olabileceği unutulmamalıdır. Bu nedenle, tabloyu kullandıktan sonra problemin nedeni hakkındaki görüşünüzü doğrulamak için (veya basit bir deneme yapmak için) tarlayı dikkatlice kontrol ettiğinizden emin olmalısınız.
11.2.1 Kabaran Yanıklık Bilimsel adı: Exobasidium vexans (a fungus in the Phylum Basidiomycota, Class Ustomycetes, Order Exobasidiales, Family Exobasidiaceae)
Önemi: Bu Viet Nam’da çok önemli çay hastalıklarından biridir ve kesinlikle en önemli yaprak hastalığıdır.
Semptomu en kolay görülendir, genç yapraklar üzerinde kabarcıklar oluştuğu zaman en kolay fark edilen hastalıktır. Kabarcıklar; parlar, gri veya beyaz renklidir ve genellikle şişerler. Yaprak üst yüzeyi üzerindeki kabarcıklar çukurumsudur.
Zamana bağlı semptomlar
Hastalık ilk olarak genç yaprak üzerinde küçük bir benek olarak görülür (bir aydan daha yaşlı genç yapraklarda). İlk olarak benek, bir iğne ucu boyutundadır. Tek bir yaprak üzerinde çok sayıda benek olabilir. Her bir benek hızlıca büyür, tavuk yağı veya çok açık kahve renkte saydam görünümlüdür. Sık sık beneklerin merkezinde pembe veya kahverengi tozlar bulunur.
Benekler ilk göründükten yaklaşık 7 gün sonra yaprağın alt yüzeyinden dışa doğru şişerek kabarırlar. Genç dallar ve yeşil meyvelerde bile bu kabarcıklar oluşur. Kabarcıkların dış yüzeyi gri olup sonradan beyazlar. Sonuçta kabarcık patlar etrafa beyaz veya soluk pembe renkte tozlar yayar. Bu tozlar mantar sporlarıdır (hastalığın tohumları).
Kabarcıklar patladıktan sonra hastalıklı benekler menekşe rengine döner ve ardından kahverengileşip büzülürler. Bununla birlikte, birçok ölü beneğe sahip olan yapraklar ve sürgünler ocaktan dökülürler. Hastalanan tomurcuklar ise kararır ve hastalık çay verimi azalır. Ölü, kararan sürgünler tomurcuklar diğer çürütücü mantarlar yoluyla da enfekte olmuş olabilir. Bu tomurcuklardan üretilen çay acı bir tada sahip olur. Ayrıca, yeniden gelişim yavaşlar ve bazen hastalığın ardından 2 ay süre ile hasat yapılamaz.
Hastalığın seyri
Kabarcıklardan çıkan sporlar rüzgarlar yoluyla diğer çay bitkilerinin yapraklarına taşınır. Sporlar, kuraklık ve yakıcı güneş ışığında kolaylıkla ölür. Ancak spor bir yaprağın üzerine yerleşirse çiğ veya su tabakası ile örtülerek filizlenecektir. Yaprak içine uzanan ince bir iplik üretecektir. Yaprak içinde bir iplik kümesi üretebilmek için, başlangıçtaki bu ilk iplikçik dallanır ve gelişir. Yaklaşık 10 gün sonra, tavuk yağı renginde bir benek olan yaprak içinde mantar görülebilir. Sonuçta yaprakta şişkin bin kabarcık oluşur ve bu kabarcık içinde sporlar gelişir.
Hastalığı şiddetlendiren koşullar
Hastalık en iyi yüksek rutubet (% 90 veya daha fazla nispi nem) ve orta dereceli sıcaklıklarda (15-20 oC) gelişir. Özellikle, ılık ilkbahar ve çiseleyen yağmurlu yıllarda hastalık daha ciddi seyreder. Şubat ve Nisan süresince daha ciddidir. Dinh Hoa ve Dai Tu’da (ormanlara yakın) mayıs sonuna kadar hastalığın etkisi sürebilir. Yüksek sıcaklıklarda (25-27 oC veya daha fazla) bu mantarın gelişimi durur.
Yoğun gölgelendirilen çay tarlalarında ise problem daha ciddidir. Ayrıca, zayıf drenajlı düşük alanlardaki yamaçların tabanında da ciddidir. Sık ocaklı çay plantasyonlarda, iyi havalandırılan ve uygun aralıklı plantasyonlardakinden daha hızlı yayılır. Hastalık fazla miktarda azot uygulanmış olan çay tarlalarında diğer tarlalara nazaran daha şiddetli ve daha hızlı yayılır. Ülkenin iç kısımlarındaki çay varyeteleri diğer varyetelerinden daha hassastır. Büyük yapraklı varyetelerin küçük yapraklı varyetelerden daha çok etkilendiği görülmüştür.
Doğal düşmanları: Bilinmemektedir.
Yönetim uygulamaları: koruma ve kontrol
a) Koruma:
1- Aşırı azotlu gübre kullanmaktan kaçının. Gübre uygulandığı zaman miktarı çayın yaşına ve ayrıca toprak koşullarına uygun olmalıdır. Aynı zamanda ilkbaharda erken gübre uygulamalarından da kaçının, bu dönem kabaran yanıklık için havanın en uygun olduğu zamandır.
2- Çok erken tabla düzeltme yapmayın (ilkbahardaki hafif budama) çünkü budanan sürgünler, kabaran yanıklığa karşı çok hassas olur.
3- Nemi azaltmak ve hava sirkülasyonuna imkan vermek için çay ocakları uygun aralık ve doğru yoğunlukta dikilmiş olmalıdır.
4- Çayınız gölge ağaçları altında büyüyorsa ve yıldan yıla kabaran yanıklık ile probleminiz artıyorsa gölge ağaçlarını elemine edin ve azaltmayı düşünün. Ancak bunu yapmadan önce de unutmamalısınız ki gölge ağaçlarını elemine ettiğinizde thrips ve akarlar gibi zararlılarla daha çok problem yaşayacaksınız.
5- Haytalık oluştuğu zaman, hastalığın yayılmasını sınırlandırmaya yardımcı olması için enfekte olmuş yaprak ve tomurcukları kaldırın. Tüm hasta yaprak ları yakın.
6- İklim ve pazarlama koşullarınız uygunsa Shan ve Hindistan varyeteleri gibi bitki çeşitleri bu hastalığa daha dayanıklıdır.
b) Tarlanın izlenmesi ve karar verme:
Hastalığın büyük bir problem oluşturduğu zaman periyodu süresince (Şubat-Nisan) genç yapraklardaki benekleri dikkatlice kontrol edin. Sizin ve komşularınızın deneyimlerine dayalı olarak hastalığın şiddetli bir salgına neden olacak bir yapılanmayı gösterip göstermediğine karar verin. İlaçlamaya ihtiyacınızın olduğuna karar vermişseniz hava tahminlerini dikkate alın. Serin yağışlı havada hastalık daha hızlı gelişecek ancak kuru hava ve ekstrem sıcaklıklarda hastalık yavaşlayacak veya duracaktır.
c) Kontrol metodu:
İlaçlama kararı vermişseniz birçok uzmanın önerdiği önemli element olan bakırlı fungusitleri kullanın. Ancak unutmayın ki; bakırlı fungusitler akarlarla olan problemleri attırmaya eğilimlidir. İlaçlanmış tarlada birinciden yaklaşık 5-10 gün sonra ikinci bir ilaçlama yapmak önerilir. Sonra tehlike geçinceye kadar tarımsal ekosistem analizi ile hastalığın değerlendirilmesine devam edilir.
https://www.main-board.com/bitkiler/768138-cayin-onemli-hastaliklari-2-a.html#post5106356
https://www.main-board.com/bitkiler/768139-cayin-onemli-hastaliklari-3-a.html#post5106357
https://www.main-board.com/bitkiler/768140-cayin-onemli-hastaliklari-4-a.html#post5106358
https://www.main-board.com/bitkiler/768141-cayin-onemli-hastaliklari-5-a.html#post5106359