Çayın Önemli Hastalıkları - 4
Son güncelleme:
-
11.3.5. Şişen Gövde Hastalığı veya Yumrulu Dal Hastalığı Bilimsel adı : Bilinmiyor (Bir bakterinin neden olduğu düşünülüyor). Bu haltalıkla
ilgili bilgi yetersiz olmakla birlikte hasatlık oldukça önemlidir.
En erken tanımlanan semptomlar
Aynı ocak üzerinde bir veya daha çok ana dal alt noktasından bir beyzbol sopası gibi şişer.
Zamana bağlı semptomlar
Hastalık genellikle Ağustos veya Aralıkta başlar. İlk olarak dalların kabukları üzerinde küçük hasatlık benekleri görülür. Benekler ; kahverengi, çukur ve yaklaşık olarak 3 mm uzunluğundadır. Benekler, öz odununa kadar derine ulaşır. Ardından kök kabuklarının etrafın da benekler oluşur ve renkleri siyaha döner. Daha sonra benekli dokuların çevresi bir kambur gibi şişer. Şişen dallar çatlar ve yara dokuları oluşur. Şişen bölge 30 cm uzunluğa ulaşabilir. Şişen dallar üzerindeki yapraklar, su yetersizliğinde olduğu gibi koyu yeşildir. Ciddi şekilde hastalanmış bitkilerin yaprakları kurur, dökülür ve dallar kolaylıkla kırılır. Hastalanan bitkiler de genellikle büyüme devam eder ancak; çok az çiçekli, tomurcuksuz ve oldukça yavaştır. Enfekte olan genç bitkilerse (fidan) ölürler.
Hastalığın yaşam döngüsü
Hastalığın nasıl yayıldığı bilinmemektedir.
Hastalığı şiddetlendiren koşullar
1- Şişen gövde hastalığının, çay sivrisineği yoluyla şiddetlendiği düşünülmektedir. Hastalık, çay sivrisineğinin saldırılarından yaklaşık olarak 2 ay sonra görülmektedir ve şiddetli çay sivrisineği saldırılarında hasat bitki gövdeleri daha da şişmektedir.
2- Verimli topraklar üzerine dikilmiş ve verimli olan çay klonları hastalığa karşı daha hassastır.
3- Tepelik alanların tabanındaki çay, tepe üzerinde veya yamaç üzerinde gelişen çaydan hastalığa karşı daha çok hassastır.
4- Gölge altında yetiştirilen çaylar hastalıktan daha çok etkilenir.
Doğal düşmanları : Bilinmiyor.
Yönetim Uygulamaları : Koruma ve Kontrol
Hasatlığı önlemenin en iyi yolu, çay sivrisineğini kontrol etmektir. Verimli çaylar daha hassas olduklarından dolayı aşırı miktarda azotlu gübreden kaçınılması önerilir. Şişen gövde hastalığının şiddetli seyrettiği tarlalar için TRI (Tocklai Çay Araştırma Enstitüsü), çayın yeniden sağlıklı gelişimini teşvik etmek amacıyla ağır budana önermektedir. Budama, hasatlık beneklerinin bulunduğu alana ve bitki yaşına bağlı olarak şişen alanın 15-35 cm aşağısından yapılır. Budamanın ardından çayın sağlıklı yenilenmesine yardımcı olmak için gerekli bakım yapılmalıdır. Çayınız gölge altında yetişiyorsa ve şişen gövde hastalığı ile ilgili bir çok problem yaşıyorsanız, gölge ağaçlarını kaldırmalı veya azaltmalısınız. Ancak unutulmamalıdır ki; gölge ağaçlarını kaldırdığınızda, thrips ve akar gibi zararlılarla daha çok problem yaşayabilirsiniz.
11.4. Kök Hastalıkları
11.4.1 Kök Çürüklüğü Bilimsel adı: Asya’da ki kök çürüklüğüne; Armillaria (Armillariella) mellea, Ganoderma philippi, Hypoxylon asarcodes, Phellinus lamaensis, Phellinus (Fomes) noxius, Poria spp., Rosellinia arcuata, Rosellinia necatrix, Sphaerostilbe repens, and Ustulina spp. kapsayan bir çok mantar türü neden olur.
Bu mantar, taksonomik gruplandırmada geniş bir sınıfa sahiptir. Phylum Basidiomycotina’da ; Armillaria, Ganoderma, Phellinus ve Poria’dır. Phylum Deuteromycotina ‘da ; Sphaerostilbe ve Phylum Ascomycotina’da ; Ustulina’dır. Bu türlerin bir kaçı aynı zaman içerisinde mevcut olabilir. Çiftçilere yardımcı olmak amacıyla bunları kök çürüklüğü mantarları olarak uzmanlar içinde yararlı olmuştur. Diğer taraftan bir çok kök çürüklüğü mantarı, benzer hastalık seyri ve benzer yönetim uygulamalarını gerekli kılar.
Önemi : Kök çürüklüğü genelde lokal olarak bölgeseldir, ancak mevcudiyetinde ocakları öldürür.
Zamana bağlı semptomları
Bu hastalık genellikle, komşu ocaklarda ciddi etki oluşturacak kadar yayılmaz. Ocaklar çiçeklenme mevsimi süresince, aşırı miktarda çiçek üretir, yaprak renkleri sarıya döner ve gelişimleri yavaşlar. Mantarlara karşı direnç göstermeye çalışan ocaklarda gövde kabukları kalınlaşır. Hastalık çok ciddi olduğunda, yapraklar solar ve ölür ( genellikle ocağa bağlı kalırlar) ve ocaklar ölür. Ocak gövdesi yarılır veya çatlar. Mantar formları, genellikle köklerin yüzeyleri üzerinde veya gövde kabuğunun altında bulunur :
a) Eğrelti otu yapraklarına benzeyen veya birkaç parmaklı el şeklinde, beyazımsı keçeler veya yamalar görünümündedir.
b) Genellikle koyu renkte iplik veya şeritlerdir.
Ayrıca, bazı mantar formları gövde veya köklerin yüzeyleri üzerinde yumuşak “yastıkçıklar” veya şapkalı mantarlar oluştururlar.
Hastalığın seyri
Mantar ilk olarak, temizlemenin ardından alanda bırakılmış olan ölü ağaçlar veya kütüklerde gelişir. Çay ocağının gelişen kökleri yanındaki ölü ağacın kökleri ile temas ettiği zaman mantar çay köklerine yayılır. Aynı zamanda mantar, çay köklerine ulaşacak kadar toprak içinde şerit veya iplikler olarak gelişebilir. Ardından, çay kökleri üzerinde gelişir ve çay köklerinin içerisine girer. Mantarlar, enfekte ettikleri bir çay ocağından komşu ocaklara şeritler veya iplikler olarak ta yayılabilir.
Hastalığı şiddetlendiren koşullar
1- Nemli ve zayıf drenajlı topraklarda şiddetlenir.
2- Sert tabakaya köklerin girişi güç olduğundan sert bir yapıya sahip olan toprakta şiddetlenir.
3- Ölü ağaç ve kütüklerin bulunması şiddeti arttıran çok önemli bir etkendir.
4- Çay plantasyonlarında gölgeleme için kullanılan bilimsel adları ; Albizzia ve Tephrosia olan bir çok ağaç kök çürüklüğü mantarına karşı dayanıksızdır.
Elbette ki ağaçlar temiz toprağa dikildiğinde enfekte olmayacaktır. Ancak toprakta orman ağaçlarına ait kökler kalmışsa, bu gölge ağaçları enfekte olacaktır. Gölge ağaçları uzun kök sistemlerine sahip olduğundan bu, sonuçta çaya da saldıracak olan büyük bir kök çürüklüğü popülasyonunun gelişimine yardımcı olur.
Doğal düşmanları
Bir çok yararlı bakteri ve mantar, kök çürüklüğüne neden olan mantarları kontrole yardımcı olur. Kompost uygulamak bu doğal düşmanları elde etmek için bir seçenektir. İyi dekompoze olmuş bir kompost, bu yararlı mikroorganizmalarca zengindir.
İkinci bir seçenek, bazı ticari simler altında satılan yararlı mikro organizmaları satın almaktır.
Üçüncü bir seçenekte, laboratuarlarında Trichoderma üreten Ha Noi ‘de ki (NIPP) Bitki Koruma Ulusal Enstitüsünden doğal düşman Trichoderma’yı satın almaktır.
Yönetim uygulamaları : Koruma ve Kontrol
Kök çürüklüğü (koruma) önleme yoluyla yönetilir. Bir çay ocağı enfekte olduğu zaman artık ona yardım edebilme imkanı çok zayıftır. Çünkü kök çürüklüğü köklerden yukarıya doğru yayılır, ölü sürgünleri budamak ve yakmak etkili değildir (İnce dal öldüren, tomurcuk çürüklüğü ve bakteriyel sürgün yanıklığına benzemez ).
Kök çürüklüğünü önlemek için, çay dikiminden önce tarladaki her bir ağacı uygun şekilde kaldırmış olmak çok önemlidir. Her bir ağaç kesilmeden en az 1 yıl önce, köklerine enerji sağlayan ağaç gövdelerinin kabukları (kambiyum) belirli bir bölümden halka şeklinde kesilip çıkarılır. Ardından 1 yıl sonra ağaç kesilir ve kazılarak kökleri de çıkarılır. Siz veya komşularınız kök çürüklüğü problemine sahipseniz, yeni çay fidanlarının dikiminden önce her bir dikim çukuruna Trichoderma veya diğer doğal düşmanlardan uygulamanız yararlı olacak tır.
Çay dikiminden sonra ilk birkaç yıl süreyle, enfekte olmaya başlayan ocakların yerini öğrenmek amacıyla düzenli olarak tarla gezilmelidir. Gölge sağlayan ağaçlara sahipseniz ayrıca onları da kontrol etmelisiniz. Enfekte olan her bir çay ocağını veya ağacı bütün olarak kazıp çıkarın ve yakın. Komşu ocakları da dikkatlice kontrol edin ve enfekte olanları kazıp çıkararak yakın.
Enfekte olan ocakların köklerini son ucuna kadar topraktan çıkarın ve yakın. Geride (toprakta) kalmış olan kök çürüklüğü etmenlerini yok etmeye yardımcı olması için çukura ; ödün külü veya sönmüş kireç ilave edin ve ardından dikim çukurunu belirli bir süre güneş ışığına maruz bırakın (yaklaşık yarım gün). Dikim alanına bir veya daha çok yıllık ot tohumları (Tripsacum laxum veya Cymbopogon confertiflorus) ekin. Otlar, kök çürüklüğüne karşı dayanıklıdır ve toprağa, kök çürüklüğü mantarlarını öldürmeye olanak sağlayan yaralı mikro organizmaları kazandırırlar. Otlar geliştikten sonra, sağlıklı çay fidanları ile dikimi yenileyin. Yeniden dikim yapıldığı zaman bol miktarda kompost kullanın ve mümkünse dikim çukuruna Trichoderma veya diğer doğal düşmanları uygulayın.
alıntı
https://www.main-board.com/bitkiler/768137-cayin-onemli-hastaliklari-1-a.html#post5106355
https://www.main-board.com/bitkiler/768138-cayin-onemli-hastaliklari-2-a.html#post5106356
https://www.main-board.com/bitkiler/768139-cayin-onemli-hastaliklari-3-a.html#post5106357
https://www.main-board.com/bitkiler/768141-cayin-onemli-hastaliklari-5-a.html#post5106359