ayak kırıklarının nedenleri - ayak travmaları - ayak bileğinde kırıklarAyak ve ayak bileklerinde kırık yaşanması sıkça karşılaşılan yaralanmalardan biridir. Trafik kazası ya da yürürken hafif şekilde bileğin burkulması gibi nedenlerle kırıklar oluşabilmektedir. Kırığın yerine ve şiddetine göre ciddiyeti değişir. Kemik içindeki kırıklar olduğu gibi cildi yırtarak dışarı çıkan kırıklar da oluşmaktadır. Uygulanacak tedavi seçenekleri kırığın yeri ve şiddetine göre değişmektedir.
Ciddi bir yaralanma sonrası gelişen ayak kırıkları için ameliyat yapılarak tel, çubuk, platin ve vida yerleştirilmesi gerekebilir.
BELİRTİLER
Ayak bileği ve ayak kırıklarında karşılaşılabilecek bazı belirtiler şunlardır:
• Ani ve zonklar şekilde gelişen ağrı
• Hareketlenme ile artan, dinlenme ile azalma gösteren ağrı
• Şişme
• Morarma
• Hassasiyet
• İlgili bölgede deformite (şekil bozukluğu)
• Yürümede ve üstüne basmada zorluk yaşama gibi.
Bazı insanlar yaralandıkları zaman bir çıtırtı sesi duyar ve kemiğin kırıldığını hissederler. Ancak, duyulan bu sesler her zaman kırık işareti değildir.
Ne zaman doktora görünmelidir?
Ayaklarda ağrı ve şişkinlik birkaç günden fazla sürüyor ve yürümenizi engelliyorsa bir doktora görünün.
NEDENLERİ NELERDİR?
Ayak bileği ve ayaklarda oluşabilecek kırıkların olası sebepleri şunlardır:
• Trafik kazaları: Trafik kazaları sonucu cerrahi işlem gerektirecek şekilde yaralanmalar sıklıkla yaşanmaktadır.
• Düşmeler: Yürürken bir yere takılma ya da yüksek bir yerden atlama sonucu ayak kemikleri zarar görebilir.
• Ayaklara ağır darbe alma: Ayakların üstüne aşırı bir ağırlığın düşmesi kırıklara neden olabilir.
• Burkulma: Bazen ayakların bir cisme ya da yere yanlış gelmesi şeklinde burkulmalar da kemik kırıklarına neden olmaktadır. Ayakların yanlışlıkla bir mobilyaya çarpması da yaygın kırık sebebidir.
• Ayak ve bileklerin aşırı kullanımı: Ayaklara aşırı yüklenme sonucu oluşan baskı kemiklerde kırılmalara neden olabilir. Ayak kemiklerindeki bu küçük çatlaklar genellikle uzun mesafeler boyunca koşma ya da tekrarlı bir şekilde ayaklara aşırı kuvvet uygulama sonucu oluşmaktadır. Bazı yaşlılarda ise ayaklar normal şekilde kullanılmasına rağmen kemiklerin osteoporoz (kemik erimesi) sonucu zayıflaması da kırık gelişmesine neden olur.
RİSK FAKTÖRLERİ NELERDİR?
Bazı faktörler ayak ve bileklerde kırılma vakalarının oluşma riskini arttırmaktadır:
• Yüksek efor gerektiren sporlara katılma: Gerilmelere ve doğrudan darbe alınmasına neden olabilen futbol, hokey, jimnastik, bale ve tenis gibi faaliyetler burkulma sonucu kemik kırıklarına sebebiyet verirler.
• Uygun olmayan spor malzemeleri kullanma: Aşınmış ayakkabılar ve işlevini yitirmiş ekipmanlar stres (baskı) kırıklarına ve düşmeye neden olabilir. Yanlış yapılan ısınma ve germe teknikleri de ayak ve ayak bileği kırıklarına neden olabilir.
• Bazı mesleklerde çalışma: Şantiye gibi bazı çalışma ortamlarında çalışıyor olma, yüksekten düşme veya ayakların üzerine ağırlık düşürme gibi riskleri arttırır.
• Evin darmadağın olması veya yetersiz aydınlatma: Düzenli olmayan ve çok fazla dağınık olan ev ya da çalışma ortamında ayak bileği yaralanmaları daha sık görülür.
• Bazı koşullar: Kemik erimesi sonucu kırılgan kemiklere sahip olunması (osteoporoz) ya da ayakların kötü hissedilmesi (nöropati) ayak ve ayak bileği kemiklerinde yaralanma riskinde artışa neden olur.
KOMPLİKASYONLAR NELERDİR?
Ayak bileği ve ayak kırıklarına bağlı gelişebilecek komplikasyonlar şunlardır:
• Artrit: Eklem içine doğru ilerleyen kemik kırıkları yıllar sonra artrit oluşumuna neden olabilirler. Bu nedenle ayak bileği veya ayaklarda yaralanmadan uzun bir müddet sonra ağrılar başlarsa değerlendirme için bir doktora görününüz.
• Kemik enfeksiyonu (osteomiyelit): Açık kalan kemik kırığı bakteri enfeksiyonlarına maruz bırakabilir.
• Kompartman sendromu: Bu nöromüsküler durum bacaklarda şişlik ve veya etkilenen kaslarda bazen sakatlık ve ağrıya neden olur. Kompartman sendromu genellikle trafik kazası ya da motosiklet kazası gibi yüksek şiddetteki çarpma sonucu ortaya çıkar.
• Sinir veya kan damarlarında hasar oluşumu: Ayak veya ayak bileğinde gerçekleşen travma, bitişik sinirler ve kan damarlarına zarar verebilir. Herhangi bir uyuşma veya dolaşım problemi fark ederseniz hemen tıbbi yardım almanız önerilir. Kırıklar nedeniyle damarlarda daralmalar yaşanabildiği için kan akımında da engellenmeler oluşabilir.