ruh sağlamlığı qanunu haqqında - yeni ruh sağlamlığı qanunu - ruh sağlamlığı qanunu müdiriyyəti
RUH SAĞLIĞI YASASI HAQQINDA BƏZİ TƏKLİFLƏR
Bilindiyi kimi ölkəmizdə Avropa Birliyi ilə uyğunlaşma təmin etmək məqsədiylə bəzi qanuni dəyişikliklər aparılır. Bu qanuni dəyişikliklərdən biri də son günlərdə olduqca müzakirə edilən Ruh sağlamlığı sahəsindəki qanuni düzenlemelerdir. Mövzuyla əlaqədar qanun taslağına burada yer vermədən aşağıdakı təklif və istəklərimiz sıralanmaqdadır.
Yeni Sağlamlıq Qanunu / yönetmeliği içərisində sayılan Sağlamlıq peşələri arasında Psixoloq, Mütəxəssis Psixoloq, Doktoralı Psixoloq tərifi və Psixologiyanın alt sahələrində ixtisaslaşmış peşələr (İnkişaf Psikoloğu, Ədliyyə Psixoloq, Sosial Psixoloq, Sənaye Psikoloğu, Təhsil Psikoloğu və s.) də iştirak etməlidir.
Yeni Sağlamlıq Qanunu / yönetmeliği içərisində sayılan ünvanlar arasında Psixoloji Məsləhətçi, Ekspert Psixoloji Məsləhətçi, Doktoralı Psixoloji Məsləhətçi və psixoloji Danışmanlığı alt sahələrində ixtisaslaşmış peşələr (Klinika Psixoloji Məsləhətçi, Məktəb psixoloji müşaviri, Reabilitasiya psixoloji müşaviri, Ailə psixoloji müşaviri, Ruh Sağlamlığı psixoloji müşaviri, Maddə Asılılığı Psixoloji müşaviri, Ailə Terapisti və s.) də iştirak etməlidir.
Ölkəmizdə psixoloji Məsləhətçilər əsgərlik vəzifələrini Sıhhiye Xidmeti sinifində etməkdədir. Bundan başqa dünya ölkələrində psixoloji Məsləhətçilər Ruh Sağlamlığı peşələri arasında iştirak etməkdədirlər. Dil və Danışma Terapisti, Uşaq İnkişafı Mütəxəssisi, Uşaq İnkişafı və metodikası, İş və məşğuliyyət Terapisti, İş və məşğuliyyət Teknikeri, Sosial Xidmətlər peşə mənsublarından olduğu kimi psixoloji Məsləhətçilər da Səhiyyə Lisansiyeri sayılmalıdırlar.
Bu məzmunda;
Ölkəmizdə "psixoloji məsləhət və Rəhbərlik" lisenziya proqramları vardır. Adından da aydın olacağı üzrə "Psixoloji Məsləhətçi" yetişdirmə məqsədi ilə açılmış olan bu hissələrdə psixoloji məsləhət öyrədilmişdir. Ancaq, qəribə bir şəkildə adı çəkilən lisenziya mezunlarına layiq olduqları "Psixoloji Məsləhətçi" ünvanı verilmir. İçində psixoloji məsləhət keçən bölüm mezunlarına Psixoloji Məsləhətçi ünvanının verilməsi lazımdır. Ancaq, əlaqəsiz bir şəkildə "Rəhbər Müəllim" ünvanı verilir. Bu insanların etdikləri işlər arasında müəllimlik yoxdur. Çünki; Müəllim, Müəllim işini edən adamdır. Halbuki, psixoloji Məsləhətçilər Müəllim işi etmədikləri kimi psixoloji məsləhət etməkdədirlər. Bölmənin adında və alınan diplomalarda keçən "Psixoloji Məsləhətçi" ünvanının verilməsi lazımdır.
Bu qanun psixoloqlar qanunu deyil, ruh sağlamlığı qanunudur. Buna görə qanunda yalnız psixoloqlar iştirak almamalıdır. Uşaq İnkişaf mütəxəssisləri, İctimai Xidmət Uzmanları və psixoloji Məsləhətçilər də iştirak etməlidir. Avropada və Amerikada olduğu kimi ölkəmizdə də Ruh Sağlamlığı Peşə mənsubları arasında Psixiatr, Psixoloq, Psixoloji Məsləhətçi, İctimai Xidmət Mütəxəssisi, Uşaq İnkişaf Mütəxəssisi, Psixiatriya hemşiresi kimi bir çox peşə unvanın iştirak etməsi lazımdır.
Qanunda iştirak edən, hər hansı bir lisenziya mezununun klinika psixologiya sahəsində doktorluq təhsili etməsi yolu ilə Klinika Psixoloq olaraq qəbul edilməsi sakıncalara gətirib çıxaracaq. Təməl təhsilini, etik dəyərlərini və peşə vərdişlərini almamış şəxslərə bu hüququn verilməməsi lazımdır. Veriləcəksə də yaxın (Psixoloji Məsləhət və Rəhbərlik kimi) sahələrlə məhdud tutulmalıdır.
Psixoloji məsləhətləşmələr və psixoterapiya mərkəzləri Sağlamlıq Nazirliyin bağlanılmaqdadır. Bu vəziyyət yolumuzun tətbiq sahəsinə gətirilən bir məhdudiyyət olması ilə yanaşı, həkimə gedib dərman istifadə etmək istəməyən xalqın psixoloji kömək almaq hüququ da əllərindən alan / məhdudlaşdıran bir tətbiqdir. Psixoloji Məsləhət və Psikoterapi mərkəzləri kapatılmamalı, idarəli şəkildə icazə verilməlidir.
Bu sahənin tamamilə Psixiatriya həkimlərinin güdümüne verilərək, vətəndaşın psixoloji kömək etməsi üçün ilk olaraq psixiatr həkimə müayinə olması zəruriliyi, əksəriyyətlə yalnız dərman yazan, psixoloji məsləhət və psikoterapiye yönlendirmeyen psixiatriya anlayışına və dərman firmalarına yarayacaq olub xalqın psixoloji məsləhət və psixoterapiya etməsinə mane olacaq.
Çıxardılacaq olan qanun və tənzimləyici bu xüsuslara diqqət edilmelidir.a