1. Ana Sayfa
  2. Azərbaycan
  3. Parazitlər və gətirib çıxardığı xəstəliklər

Parazitlər və gətirib çıxardığı xəstəliklər

Son güncelleme: 29.02.2012 15:04
Nerissa-Su Nerissa-Su foto
  • parazit nədir - parazit növləri - parazit növləri - parazit xəstəlikləri - tenya - et qurdları
    Həyatını özündən başqa bir canlıya bağlı olaraq davam etdirən, bit, sürfə, et qurdu, soxulcan, tenya lent kimi kiçik canlılara deyilir. parazitlər, insan ya da heyvanların üzərində yaşadığı bədənə zərər verər, çoxu bədənin içərisinə girərək iç orqanları aldı edərlər. Bu səbəblə bir çox xəstəliyə səbəb olmaktadırlar.Parazitler; daxili və xarici parazitlər olmaq üzrə ikiyə ayrılar. Bağırsaq qurdları daxili parazitləri, bit, gənə və uyuz faktorları xarici parazitlər ən gözəl nümunədir. Gəlir səviyyəsi az, yoxsul olan cəmiyyətlərdə parazitar xəstəliklər daha da məşhurdur.

    Parazit Növləri

    Parazitlər; daxili və xarici parazitlər olmaq üzrə ikiyə ayrılar. Bağırsaq qurdları daxili parazitləri, bit, gənə və uyuz faktorları xarici parazitlər ən gözəl nümunədir. İşdə bəzi bilinən parazitlər:

    Soxulcan: 25-30 sm boyunda 5mm enində ucları iti silindr şəklində ağımtıl rəngdə dir. Ümumiyyətlə bağırsaq boşluğunda yaşar. Içində canlı kürdçü olan yumurtaları xarici faktorlara çox davamlıdır. İncə bağırsaqda ortaya çıxan kürdçü 2 ay içində yetkin du Ruma gəlir. Az miqdarda həmin hər hansı bir simptom meydana gətirməzlər. Çox olduqlarında zəiflik, inkişafda dayanma anemiya və mukozalarda solğunluq görülebi bilər. İshal diqqətə çarpan əlamətdir. Bəzən yüngül sancıda görülə bilər. Bunun yanında əsəbi bo zukluklar da inkişaf edə bilər, ekspirasyon (nəfəs vermə) havası kloroform bənzəri qoxu verər.

    Et qurdu (Parazit Kurdu): Kiçik ağ rəngli, nəcis üzərində hərəkətlidir. Boyu 0, 4-10 mm-ə qədərdir. Ba ğırsak divarını yapışaraq yaşar, qan, bağırsaq epitel hüceyrələri və orqanik maddələrlə bəslənər. Qalın bağırsaq və rektumda yaşayarlar. Çox olduqlarında enterit-ishal-və sancı edə bilərlər. Anus ətrafında hərəkətləri və yumurtalar qaşıntıya səbəb olarlar. Bu laşma yolu; dişi et qurdu gecələri anus ətrafında yumurtalar və qaşıntıya səbəb olar. Qaşıntı ilə gözlə görülməyən yumurtalar geyimlərə, yataq komandalarına və havaya yayılar. Eyni otaqda yatan insanlarda bu yumurtalar tənəffüs və həzm yolu ilə alınır və təkrar eyni adam və digər konakçıların bağırsaqlarına oxyrüs (et qurdu) inkişaf edər.

    Tenya lent (Mədə Parazit): Sestod (bədəni yastı, seqmentlər ibarət olan) sinifindən olan tenyalar müxtəlif familyalar halında dərhal bütün evcil məməlilər və insanlarda edirlər. Tenya saginata insan tenyası olub yastı eni 2-7 mm olan 1500 qədər halqadan meydana ge bilər. Bütün halkalarıyla bağırsaqlardakı boyu 5-10 metri tapar. Bu halqalar dışkılarıyla ya da nəcisləmə olmadan özbaşına çölə çıxar. Parazit daşıyan insanların xarici kılarıyla çıxardığı lent halqaları lağım suları ətrafa yayılar. Bu halqaların parçalan ması nəticəsində otlaklara yayılan yumurtaları yeyən mallar parazit bədənə almış olarlar. Bu malların ətlərinin yaxşı bişirmədən yenilmesiyle parazit insanlara bulaşar. Tenyalar bağırsaqlarda uzun müddət qalanda və ya çox sayda olsalar əlamət (simptom) müşahidə edilir. İştaha baxmayaraq zəifləmə, anus ətrafında qaşıntı, kramp, baş gicəllənməsi, iflic kimi əsəbi pozuqluqlar, qansızlıq və halsızlıq kimi hallar əsas simptomlar içində göstərilir.

    Kancalı kurtlar: Antikilostoma familiyasına bağlı parazitlər tərəfindən meydana gətirərlər. Ən məşhur ları Nekator amerikanus və Ankilostoma duodenaledir. Kancalı kurtlar, 1, 3 sm bo yunda 5mm enindedir. Qan tərəfindən adı verilən vantuzlarıyla incə bağırsaq mukozasına ya pışırlar. Ön qisimləri incə, silindr şəklində, səthləri düz pembemsi ağ və ya boz rəngdədir. Qan emdikleri zaman qanamağa səbəb olduqları üçün, şiddətli anemiya və qanlı ishala səbəb olarlar. Dəridə şiddətli qaşıntı və şiş, tez yorulma, atəş, inkişafda gerilik də müşahidə edilə ifadə olunardır. Ölkəmizdə daha çox Qara dəniz bölgəsində görülər.

    Gətirib çıxardığı xəstəliklər

    Ölkəmizdə ətraf şərtləri pis olan yörelerimizde xüsusilə məktəb çağında yük sek nisbətdə görülməkdədir. Parazitlər üzərlərindəki olduqları canlı (konakçı) üzrə nə; istismarçı yəni bədənə girən bəsləyici maddələrin parazitlər tərəfindən istehlak edilməsi şəklində ola biləcəyi kimi, təsirləri toksik yəni parazit metobolizma artıqlarının insan da yığılaraq bədənə dağılmaları və müəyyən orqanların üzərində mənfi təsir mey dana gətirməsi, mexaniki yəni bağırsaq kanallarında parazitlər sayca çox olduqları təqdirdə bağırsaq lumeninin tamamilə və ya qismən tıxanmasına ya da dəyişik böyüklükdə kistler meydana gətirərək, bu kistlerin olduqları orqanlara müxtəlif dərəcədə təzyiq edərək orqanların funksiyalarını təsir etməsi şəklində təsir edər. Ayrıca travmatik yəni qurdların özləri və ya sürfələri orqanizmə girişləri əsnasında dəri və ya selikli qişa maneəsini aşarken bu bölgələr də zədələrə gətirib çıxararlar, irkiltici və iltihab yaradıcı yəni, bəzi parazitlər infeksiyaların başlanğıc dövründə bağırsaq mukozasında mukoza enge Linie aşarken bu bölgələr də zədələrə gətirib çıxararlar, infeksiyaların başlanğıc dövründə bağırsaq mukozasında akut bir Yandırıcı meydana gətirərək şiddətli ishallardan gətirib çıxararaq təsir edərlər.

    götürmə
#29.02.2012 15:04 0 0 0