migren nədir - migren müalicə üsulları - migren necə müalicə edilir - akupunktur ilə migren müalicəsi - yarım baş ağrısı
Xalq arasında yarım baş ağrısı olaraq təsvir edilən migren, çağımızın əhəmiyyətli xəstəliklərindən biridir. Migren, yaxın zamanlarda edilən araşdırmalara görə, insanları iş edə bilməz hala gətirən xəstəliklər arasında ilk 20ə girir. Xəstəlik 45 yaş altında (qadınlarda% 15, kişilərdə% 6) daha sıx görülür.
Irsi olaraq da gelişebilen migren, bəzən bir xəstəlik əlaməti ola bilir. Migren hücumunun əlamətləri; başın yarısında zonklamalar, bulanma və istifra, gözün qarşısında qara xal və bulanıq ləkə uçuşmaları, az bir səs və ya işığın beyində iti bıçaq təsiri etməsi, danışma çətinliyi olaraq sıralanır. Ağrı, bəzən peysərdən, bəzən də müəyyən bir yeri olmadan şiddətlə ortaya çıxar. Ağrı bir neçə dəqiqə davam etdiyi kimi, bəzən saatlarla hətta günlərlə davam edə bilər.
Adamda uyğunluq varsa, stress, səs-küy, yuxusuzluq, allergiya, gündəlik problemlər, beynə həddindən artıq yüklənmə və həddindən artıq əsəbiləşmə migreni tətiklər. Sosiska, şokolad, qəhvə, donuz əti, spirtli içki istehlakı, nizamsız bəslənmə, səhv və təsadüfi dərman istifadə xəstəliyin şiddətini artırar.
Müalicədə, ağırlıqlı olaraq dərman olmaq üzrə, müxtəlif metodlar tətbiq olunmaqdadır. Dərman müalicəsində ən əhəmiyyətli meyar, ağrı sıxlığının; bu səbəblə bəzi xəstələrə migrene məxsus ağrı kəsicilər, bəzilərinə də, ağrının ortaya çıxmasını önləyici dərmanlarla (antidepresan, antiepilepsi-saraya qarşı-və ritm düzenleyiciler) verilir. Hər iki vəziyyətdə də, səssiz, sakit və qaranlıq bir otaqda istirahət tövsiyə edilməkdədir. Xüsusilə narahatlığı psixoloji olan migren xəstələrinə müalicə olaraq uzun davamlı istirahət, yaxşı planlanmış və sistematik icra edilən müalicə proqramları tövsiyə edilir.
Akupunktur və əl masajı (fizika müalicə), migren müalicəsində bir başqa alternatiftir. Qafqaz ölkələri, Rusiya, Fransa, Bolqarıstan və İngiltərədə xüsusilə masajla müalicə edilən xəstəxanalar mövcuddur. Bitki qaynaqlı qarışıqların (cirə, bibəriyə-Quş idili otu-melisa) migren ağrılarına tamamlayıcı müalicə olaraq yaxşı gəldiyi məlumdur.
Klassik tibbi müalicələrlə nəticə alınmayan dərmana müqavimətli xroniki migren xəstələrində, beynə və saç köklərinə elektrik və ya maqnetik sahə piyada maqnitlər yerləşdirilərək yeni müalicələr üzərində iş aparılır. Mayo Klinik'te (ABŞ) bu vəziyyətdəki 15 xəstənin başının arxa hissəsinə elektriklə oksipital sinir stimülasyonu (ONS) tətbiq olunmuş və saç köklərindəki sinirlər uyarılmıştır. Tətbiq əvvəli və sonrasında xəstələrin şikayətləri qiymətləndirildiyində, ağrının şiddət və sıxlığında, gündəlik fəaliyyətlərin ağrıdan ötəri aksamasında qeydə dəyər azalmalar görülmüşdür. Ohio State Universitetində (ABŞ) edilən işdə isə, xəstələrin yüzdə 74ü ONS təcrübələrindən sonra yalnız çox yüngül bir baş ağrısı hiss etdiklərini və təcrübələrdən məmnun qaldıqlarını ifadə etmişdir. Ancaq, bu müsbət cavabın səbəbi hələ bilinmir. Çünki keçmişdə migren yalnız beyindəki xaotik bir sancılanmadan və ya damarların genişlənməsinə qaynaqlandığı təxmin edilirdi. Lakin bu gün, bu narahatlığın əsasında başqa ünsürlərin da ola biləcəyi yazılır.
Elektriklə müalicə hər migren ağrısına cavab vermeyebildiğinden, ONS müalicəsinə başlamazdan əvvəl, şikayətlərin beynəlxalq baş ağrısı diaqnoz meyarlarına uyğun gəlib uymadığının mütəxəssis həkim tərəfindən təsbiti lazımdır. Bu metodun yalnız migrene deyil, eyni əlamətləri olan genetik narahatlıqların və hormon xəstəliklərinin müalicəsində də istifadə edilə ifadə edilir.
Müxtəlif dərman şirkətləri 2006-dan bəri bu metodu inkişaf etdirməyə çalışmaqdadır. Pilot proqramlar, migren səbəbiylə işləyə hala gəlmiş bir çox kimsə işinə dönebilmiştir. Xəstənin cibində daşıya biləcəyi, batareyala çalışan bir alətin düyməsinə basmaq, migren müalicəsində praktik bir həllin yaxın olduğunu göstərir.
Migren müalicəsi üçün alternativ üsullar inkişaf etdirilməyə çalışılsa da, xəstənin həyata və dünyaya inanc pəncərəsindən baxmasının və hər vəziyyətdə dinc bir mühitdə yaşamasının müalicəyə qatqısı böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bu səbəbdən, hər şeyin yaradıcısı və həqiqi sahibi olan Allaha iman, təslimiyyət və təvəkkül; insana, keçici dünyanın gəlib keçici hadisələrini gözdə çox böyütməmək, səbr etməyi və dünya həyatını Axirətə nəzərə alaraq yaşamağı öyrədir.
Qaynaqlar
- Illustrerad Vetenskap Jurnalı, n. 3, p. 44,45, 2009.
- Brain, Lord, "Diseases of the nervous System." Sixth edition. London: Oxford University Press, p. 285-295, 1985.
- Aydın Boz, "migrene Bir Baxış", Sızıntı Jurnalı, İyun, s. 185, 1994.