Çayın Önemli Hastalıkları - 2
Son güncelleme:
-
11.2.2 Gri Yanıklık ve Kahverengi Yanıklık
Bilimsel adı: Colletotrichum coccodes, Pestalotia (= Pestalozzia) theae, and Pestalotiopsis theae. Bu mantarlar Phylum Deuteromycota sınıfı, Deuteromycetes takımı Coelomycetidae ailesindeki Melanconiales ‘i içeren bazı mantarlar Asya’da çay üzerinden gri ve kahverengi yanıklara neden olur. Duteromycetes sınıfından, Coelomycetidae takımı ve Melanconiales familyasından Phylum Deuteromycota bu mantarlardandır. Bu türlerin bir kaçı aynı zaman aralığında görülebilir.
Önemi: Bunlar bir yara yolu ile (örneğin budama, güneş yanığı veya böcek zararından kaynaklanan yaralanmalar) bitkiye girebilir, genellikle verim düşüşüne neden olmayan zayıf parazitlerdir.
Zamana bağlı semptomlar
İlk olarak genç yapraklar üzerinde küçük lekeler olarak belirirler. Bu lekeler mat sarı-yeşil renkte ve oval biçimlidir, genellikle etrafları mor veya sarı bir şeritle çevrilidir. Lekeler, yaprak merkezinde veya yaprak kenarlarından içe doğru uzanır. Lekeler geliştiğinde gri veya kahverengi olurlar. Genellikle bir hedef gibi çok sayıda halkaya sahip olurlar üzerlerinde küçük siyah noktalar serpilmiştir. Son olarak bu lekeler yayıldığında, yaprak iskelete dönüşür ve ardından kısa süre içinde dökülür.
Yaşam döngüsü
Mantar sporları, yapraktaki lekelerin yüzeylerin üzerinde üretilir (bunlar hedef şeklindeki halkaların üzerinde bulunan küçük siyah noktalardır). Sporlar, diğer çay bitkilerinin genç yapraklarına rüzgar yoluyla taşınır. Sporlar ıslak bir yaprak yüzeyi üzerine konulmuşsa filizlenecek ve yaprağın içine doğru gelişen bir iplikçik üretilecektir. Böylece çok sayıda sporun oluşumunu sağlayacak olan yaprak lekesi meydana gelecektir.
Hastalığı şiddetlendiren koşullar
Yüksek nem, ıslak ve kuru mevsimin birbirini izlemesi ile hastalık gelişir.
Doğal düşmanları: Bilinmemektedir.
Yönetim uygulamaları: Koruma ve kontrol
Hastalık etmeni genellikle zayıf ocaklara ve hasarlı sürgünlere saldırır. Bu nedenle iyi bir bakım ve çay bitkilerinde hasarın hızlıca onarılmasına yardımcı olan uygulamalar (dengeli gübreleme, malçlama vb.) yoluyla yayılma azaltılabilir. Özellikle potasyumlu gübreler bitkinin hastalıklara karşı direncini arttırmaktadır.
Nemi azaltmak ve hava sirkülasyonuna izin vermek amacıyla çay ocakları doğru yoğunluk ve aralıkta tesis edilmelidir. Aşırı gölgelemeden kaçınılmalıdır. Enfekte olmuş tüm yapraklar toplanıp yakılmalıdır. Bu hastalığı genellikle, fungusitler yoluyla kontrol etmek yeterli değildir.
11.2.3 Islak Yaprak Yanıklığı
Bilimsel adı: Deuteromycotina, Deuteromycetes, Coelomycetidae, Melanconiales grubunda bir mantar olan Gloesporium theae sinensis
Önemi: Kimi alanlarda önemli olmakla birlikte bu hastalık hakkında çok az bilgi mevcuttur.
Zamana bağlı semptomlar
Hastalık, olgun yapraklar içinde yarı saydam ıslak-yeşil benekler olarak başlar. Benekler, yaprakların kenarlarında ve uçlarında belirir. Benekler, su ile ıslanmış görünümdedir ve olgun yapraklar üzerinde daha yaygındırlar, gri ve kahverengi yanıklıktan elde edilen semptomlar bu hastalığın yayılma semptomları olarak da rehberlik edebilir.
Enfekte olan yapraklar önce sarıya ardından kırmızı-kahverengiye döner ve sonra ölür ve dökülür. Islak yaprak yanıklığı ölü sürgünler ve diğer sürgünlerdeki enfekte olmuş yapraklardan yayılır. Gerçekte, tomurcuk çürüklüğüne neden olan Colletotrichum theae sinensis adındaki mantarda bu gruba dahildir.
Yaşam döngüsü
Gri ve kahverengi yanıklığa benzer. Bu hastalık hakkında çok az bilgi mevcuttur.
Hastalığı şiddetlendiren koşullar
Yüksek nem, özellikle uzun süreli yağışlar. Mantarlar yüksek neme ihtiyaç duyduğundan dolayı bu hastalık bitki popülasyonu yoğun olan çay tarlalarında daha sık baş gösterir. Düşük sıcaklılar (20oC civarında) ve yüksek dozda azotlu gübreleme hastalığı şiddetlendirir.
Doğal düşmanları: Bilinmiyor.
Yönetim uygulamaları: Koruma ve kontrol
Aşırı dozda azot uygulamasından kaçınılmalıdır. Gübreleme yapılacağı zaman dengelenmiş bir karışım kullanılmalıdır (azot ile birlikte potasyum ile fosfor). Nemi azaltmak ve hava sirkülasyonuna izin vermek için çay ocakları doğru aralıkta dikilmelidir. Aşırı gübrelemeden özellikle kaçınılmalıdır.
Enfekte olmuş tüm yapraklar toplanıp yakılır. Bu hastalık, tarımsal ekosistem analizleri yoluyla dikkatlice izlenir. Hastalık, gri veya kahverengi yanıklıktan daha tehlikelidir ve bazen fungusitler ile kontrolü gereklidir.
11.3 Tomurcuk ve Dal Hastalıkları (Sürgünlerin yavaş yavaş ölümü ve/veya dal pamukçuğu – dal kanserleri)
11.3.1 At Kılı Hastalığı Bilimsel adı: Marasmius crinis-equi (Phylum Basidiomycota, Class Basidiomycetes, Order Agaricales, Family Tricholomataceae).
Önemi: Verim üzerindeki etkisi tam olarak araştırılmamış olmakla birlikte, oldukça yaygın bir hastalıktır.
Teşhis etmek için en basit semptomu; dallar, sürgünler ve yaprakların üst kısımlarına küçük kahverengi disklere bağlı siyah parlak at kılları bulunur. Kahverengi disklerin üzerindeki bu kıl bazen birkaç dala ayrılabilir.
Zamana bağlı semptomlar
Kıllar, önce beyaz veya sarıdır sonra kahverengine dönerler ve ardından koyu kahverengi veya siyahlaşırlar. At kılları üzerinde bazen ince saplı küçük ve dayanıklı mantarlarda gelişir. Şapkalı veya külah şeklinde olan bu mantarlar sarı-kahverengi veya kırmızı-kahverengi renkte ve yaklaşık olarak 8 mm çapındadır. Toprak yüzeyi malç ile örtülmüşse bazen malç yüzeyinde de benzer türde şapkalı mantarlar gelişebilir.
Yaşam döngüsü
Bu hastalığın nasıl yayıldığı hakkında çok az bilgi mevcuttur. At kılı şapkalı mantarlarının ürettiği mantar sporları, diğer çay bitkilerini rüzgar yolu ile yayılır. Sporların filizlenmeleri için genellikle nem ve gölge gereklidir, yara ve çatlaklar içine giren sporların çimlenmesi daha kolay olur.
Hastalığı şiddetlendiren koşullar
1- Hava ve toprak nemi (yağmurlar ve sulamadan sonra). Mantarlar neme ihtiyaç duyduğundan dolayı hastalık bitki yoğunluğunun olduğu tarlalar ve daha yoğun malçlanan tarlalarda daha şiddetlidir.
2- At kılları, çay ocağının üst kısmındaki (toplama tablası) yara veya çatlak alanlarda daha sık baş gösterir.
3- Kamelya gibi orman bitkileri ile malçlanan tarlalarda daha şiddetli seyreder.
Doğal düşmanları: Bilinmiyor.
Yönetim uygulamaları: Koruma ve kontrol
Koruma için ocakların olası yaralanma veya çatlamalardan korunmasına özen gösterilmelidir. Nemi azaltmak ve hava sirkülasyonuna izin vermek için çay ocakları doğru yoğunluk ve aralıkta tesis edilmelidir. Aşırı gölgelemeden kaçınılmalıdır. Bununla birlikte, kamelya ve diğer orman bitkileri ile malçlamadan da kaçınılmalı ve onun yerine saman kullanılmalıdır.
Hastalığı tespit ettiğiniz zaman en iyi yönetim tarzı tüm at kıllarını ve şapkalı mantarları toplayıp uzaklaştırmak ve yakmaktır. Ayrıca, üzerinde at kıllarlı olan ölü sürgünlerde kaldırılıp yakılır.
11.3.2 Tomurcuk Çürüklüğü veya Tomurcuk Yanıklığı (Antraknoz olarak da adlandırılır)
Bilimsel adı: Buna üç farklı (veya daha çok) mantar neden olur.
Colletotrichum theae-sinensis (Phylum Deuteromycotina,Class Deuteromycetes, Order Coelomycetidae, Family Melanconiale
Glomerella cingulata (Phylum Acomycota,Order Phyllachorales, Family Phyllachoraceae)
Phyllosticta gemiphilae (Phylum Deuteromycotina, Class Deuteromycetes, Order Coelomycetidae, Family Sphaeropsidaceae)
Bu 3 türün hepsi aynı zaman aralığında görülebilir.
Önemi: Bu hastalık genel olarak çok hızlı gelişmez. Ancak elverişli koşullar altında ( sıcak- yağışlı havalarda) oldukça büyük bir alana yayılır, hem verimi hem de kaliteyi düşürür.
Zamana bağlı semptomlar
Hastalık genellikle tomurcukların ve yaprakların yumuşak kısımları üzerinde, özellikle tomurcukların tabanından küçük koyu benekler olarak baş gösterir. Benekler, etkilenen genç tomurcuklar dışında uyuyan sürgünlerin yapraklarına ve genç dallara da yayılır.
Beneklerin gelişerek büyümesiyle, yapraklar ve genç sürgünlerde kararma ve çürüme meydana gelir. Şiddetli salgınlarda yapraklar dökülür ve tomurcuklar çürür, verim düşer. Bunla birlikte hastalık kahverengi odun dokulara ulaştığı zaman yayılmasını durdurur. Sürgünlere öldüren hastalığa benzemeyen tomurcuk çürüklüğü, olgun sürgün ve dallardan aşağıya doğru yayılmaz.
Hastalığın seyri
Mantarlar sporlarını kararan tomurcukları, yaprakların ve sürgünlerin yüzeyleri üzerinde yürütürler. Sporlar nemli tomurcuklar ve yapraklar üzerine yerleşince filizlenerek körpe yeşil dokuların içinde büyüyen bir iplikçik geliştirirler. Bu iplikçikler tomurcuk ve sürgünlerin içinde büyür, bölünür ve sonra çok sayıda spor üretirler.
Hastalığı şiddetlendiren koşullar
1- Yüksek sıcaklık ve nem. Hastalık genellikle mayıs-kasım da oluşur. Ancak Temmuz- Ağustos ve eylül ayları süresince uygun ilkim koşulları oluştuğunda büyük hasara neden olur.
2- Kompoze gübreler yerine yüksek dozda üre uygulanmış olan çay tarlalarında hastalığın seyri daya şiddetlidir.
3-PH1 çay varyetesi ülkenin orta kesimindeki küçük yapraklı çay varyeteleriyle karşılaştırıldığında daha çok etkilenmektedir.
Doğal düşmanları: Bilinmiyor.
Yönetim uygulamaları: Koruma ve kontrol
Koruma; aşırı azot uygulamasından kaçınılmalıdır. Gübreleme yapılacağı zaman dengelenmiş bir karışım kullanılmalıdır. Nemi azaltmak ve hava sirkülasyonuna izin vermek için çay ocakları doğru yoğunluk ve aralıkta yetiştirilmelidir. Enfekte sürgünler toplanıp yakılmalıdır. Plantasyonlarda sık sık tomurcuk çürüklüğü hastalığı probleme neden oluyorsa PH1’ in yerine orta bölgedeki çay varyetelerinden dikilmelidir.
Tarlanın izlenmesi ve karar verme
Sıcak-nemli aylar (özellikle Temmuz, Ağustos ve Eylül) bu hastalık için dikkatlice kontrollerin yapılması gereken zamanlardır. İlaçlama yapmak konusunda bir karar alacağınız zaman hava tahminlerine dikkat etmelisiniz. Soğuk ve özellikle kurak havalarda hastalık hız kesecektir.
Kontrol metodu
İlaçlamanın gerekli olduğuna karara verdiğinizde birçok uzmanın önerdiği başlıca elementi bakır olan fungusitleri kullanmalısınız.
https://www.main-board.com/bitkiler/768137-cayin-onemli-hastaliklari-1-a.html#post5106355
https://www.main-board.com/bitkiler/768139-cayin-onemli-hastaliklari-3-a.html#post5106357
https://www.main-board.com/bitkiler/768140-cayin-onemli-hastaliklari-4-a.html#post5106358
https://www.main-board.com/bitkiler/768141-cayin-onemli-hastaliklari-5-a.html#post5106359