1. Ana Sayfa
  2. Azərbaycan
  3. Baş gicəllənməsi və ürək bulanması Səbəbləri

Baş gicəllənməsi və ürək bulanması Səbəbləri

Son güncelleme: 18.02.2012 09:56
Nerissa-Su Nerissa-Su foto
  • ani baş gicəllənməsi - Vertigo - otitis media - baş gicəllənməsi səbəb olar - baş gicəllənməsi müalicəsi - baş gicəllənməsi və balanssızlıq - akut baş gicəllənməsi
    Baş gicəllənməsi anatomik olaraq vestibüler sistemi (semisirküler kanallar və otolitler, səkkizinci sinir, beyin sapının vestibüler nüvələri, serebellar və serebral keçidlər) birbaşa və ya bu sistemlə dərin duyğu yolları və gözlər arasındakı əlaqələri hər hansı bir səviyyədə təsir edən bir-birindən çox fərqli etiyolojilerden qaynaqlana bilər.

    Baş gicəllənməsi yakınmasıyla müraciət xəstədən əvvəl yakınmasını təyin etməsi istənər. Xəstələr baş gicəllənməsi olaraq, başda yüngüllük hissi (presenkop), arxadan itilme hissi, başın içində dönmə diyirlənmək (psixoloji), baş dönməsiylə birlikdə ürək bulanması, soyuq tərləmə, əsnəmə (vasitə tutması, Hipoqlikemiya), ayaq üstə olanda və gedərkən balanssızlıq hissi (balanssızlıq = dizekilibrium) kimi tanımlamalarda bilər. Gerçək Vertigo, yalnız adamın ya da ətrafının dönməsi şəklindəki hərəkəti qəbul etmə farklılaşmasıdır (hərəkət ilə əlaqədar yanılsama). Şikayətlənmədiyər xüsusiyyətləri təyin olunmalıdır (akut bir hücum, təkrarlayan hücumlarda biri, xroniki bir baş gicəllənməsi və ya balanssızlıq). Ortaya çıxış şəkli və hərəkətlə əlaqəsi də əhəmiyyətlidir. Özbaşına ortaya çıxan baş gicəllənməsi səbəbləri vestibüler nörinit, multipl skleroz, Meniere, pozisyonel baş gicəllənməsi səbəbləri isə benign paroksimal pozisyonel Vertigo (BPPV) və posterior fossa şişlərinin.

    Vertigo səbəbləri; a) periferik vestibüler (labirentle əlaqədar) xəstəliklər, b) multipl skleroz şişlər, enfarktüs ya da apsenin səbəb olduğu mərkəzi vestibüler xəstəliklər və c) vestibüler sistemi təsir edən dərmanlar, anemiya, Hipoqlikemiya, hipotansiyon viral infeksiyalar, sifilis və kolesteatomlu destrüktif orta qulaq xəstəliklərinin gətirib çıxardığı labirint divarının erozyona uğraması şəklində də sınıflanabilir. Periferik vestibüler xəstəliklərin ən sıx görülənləri Meniere xəstəliyi və BPPV, ani vestibüler çatışmazlıq, vaskulyar pozuqluqlar kimi endolenfatik hidropsun o biri tipləridir. Vertigo hadisələrinin təxminən% 75-i bu səbəblərə bağlıdır.

    Xəstə, sistemik (AKS, nəbz, kardiyak və servikal arterleri oskültasyonu), KBB (eşitmə, Nistagmus, Hallpike-Dix manevri və fistül testi) və nevroloji (serebellar tapıntılar) baxımdan araşdırılmalıdır. Laboratoriya araşdırmaları isə tam qan sayması, sedimentasya, FTA-ABS, RF, ANA kimi hematolojik araşdırmaların yanında, odiometri, elektronistag-mografi (ENG), beyin sapı xəbərdar edilmiş cavab odiometrisi (Bəra), platforma postürografi, BT daramaları, arxa fossa baxımından MR, is-sümük vəziyyətlərdə də EKG, EKO ya da an-jiyografiyi əhatə etməlidir.

    Otitis media, benign paroksismal pozisyonel Vertigo və migren uşaqlarda Vertigo-nun ən sıx qarşılaşılan səbəbləri olduğundan, uşaqlardakı vertigonun qiymətləndirilməsi erişkinlerdekinden fərqli bir yanaşma tələb edir. Elektroensefalografi uşaqlarda keşikləri dışlanmasında əhəmiyyətlidir.

    Səbəbi nə olursa olsun, şiddətli baş gicəllənməsi keşiklərinə yataq istirahəti lazımlıdır. Səbəbə istiqamətli müalicənin yanında simptom-Matin müalicəyə də başlanmalıdır. İrəli araşdırmalara və müalicəyə ehtiyac olmadığına qərar verilmişsə, bu irəli dərəcədə narahat edici bildirin ciddi bir xəstəliyə bağlı olmadığı izah edilərək xəstə rahatlatılmalıdır. İfadə olunar, proklorperazin, sinnarazin, beta-Hist, difenhidramin və başqa antihistaminikler kimi sedatiflerle hafîfletilebildiği kimi, diazepamdan da faydalanıla bilər.

    Kəskin baş gicəllənməsi yakınmasında mümkün olan ən qısa müddətdə semptomatik müalicə alınmalı və vestibüler məşqlərə başlanmalıdır. Vestibüler sistem komissüral yollar vasitəsilə bir neçə gün içində özünü toparlamakta ancaq vestibüler baskılama təmin edən semptomatik müalicə bunu yavaşlatabilmektedir. Ən sıx rast gəlinən Vertigo səbəbi olan be-nign paroksismal pozisyonel Vertigo (BPPV) ümumiyyətlə bir istiqamətə doğru edilən baş hərəkətləri əsnasında məsələn yataqda dönərkən ya da yuxarı baxarkən ortaya çıxar. Keşiklər ümumiyyətlə bir neçə saniyə davam edər və bir neçə həftə içində yox olur. Müalicəsində Epley manevri faydalıdır.

    Eşitmə itkisi və qulaq çınlamasının yoldaşlıq etdiyi, ümumiyyətlə rotatuar olan, şiddətli paroksismal Vertigo nöbetleriyle təyin olunan Meniere xəstəliyində, iç qulaqdakı endolenf idarəsi pozulmuşdur. Endolenf xəstəliklərində vaskulyar səbəblər olduğunu göstərən bəzi dəlillər vardır. Buna görə vazodilata-tor dərmanlar faydalı ola bilər. Peptik xora kimi kontrendikasyonlar yoxsa, 3x8 mg betahis-tin hidroklorür verilə bilər. Yüzdə kızarıklığa gətirib çıxaracaq dozada nikotinik asid də istifadə edilə bilər. Meniere xəstəliyində elektrolit yoluxmasına də rol oynadığını göstərən bəzi məlumatlar vardır. Bu məlumatlara əsaslanaraq duzsuz diyetlə birlikdə furosemid ya da hidrokloro-tiyazid kimi bir diüretiğin verilməsi faydalı ola bilər. Xəstə rahatlamıyorsa ya da tibbi müalicə işə olmursa, əməliyyata müraciət edilər. Endolenfatik kisə dekompresyonu və vestibüler nörektomi kimi konservatif əməliyyatlar və labirentektomi ya da membranöz labirintin tamamilə təxrib edildiyi cəhdlər tətbiq oluna bilər.

    Kolesteatomun etdiyi orta qulaq erozyonundan kuşkulanıldığında orta qulağın cərrahı eksplorasyonu edilməlidir. Zədə nəticəsində labirint membranı cırılmasında kuşkulanılıyorsa, ola biləcək perilenf fistülünün bağlanılması üçün orta qulaq cərrahı olaraq açılıb araşdırılmalıdır.

    götürmə
#18.02.2012 09:56 0 0 0