cr@ckman
Üye
02.12.2004
Uzman Onbaşı
4.433
Uzman Onbaşı
4.433
Hakkında
-
Windows XP Service Pack 2 için Internet Explorer için Toplu Güvenlik Güncelleştirmesi (KB834707):
3.019KB -Windows XP Service Pack 2 için Internet Explorer için Toplu Güvenlik Güncelleştirmesi (KB834707)
Bir saldırganın Internet Explorer çalışan bir bilgisayarın güvenliğini aşmasına ve denetimini ele geçirmesine olanak verebilecek bir güvenlik sorunu saptanmıştır. Microsoft'un bu güncelleştirmesini yükleyerek bilgisayarınızı koruyabilirsiniz.-
Download (SP2 li Türkçe XP İçin):
http://download.microsoft.com/download/d/4/5/d45c109d-1047-48c6-b021-f71d127bf1d1/WindowsXP-KB834707-x86-trk.exe
Service Pack siz Windows XP için: 3.254KB
-Saptanan bir güvenlik sorunu, bir saldirganin kendi Web sitesini ziyaret eden bir bilgisayarda dosya okumasina veya program çaliştirmasina izin verebilir.-
http://download.microsoft.com/download/4/3/0/43020f99-4a13-40fa-91f6-396c5b659613/IE6.0-KB834707-WindowsXP-x86-TRK.exe
Ayrıntı:
http://www.microsoft.com/technet/security/bulletin/ms04-038.mspx
-
Bir tutkudur gül, bir ömre bedel..
Sevgi goncasıdır..
Yaprakları alışkanlık..
Ve kökleriyle tutunur aşka..
Bir tutkudur gül, ölümden hafif ağırdır yaşamdan..
-
Güvenlik şirketi Sophos, Sevgililer Günü kutlama mesajları görünümünde yayılmaya çalışan virüslere karşı tüm kullanıcıları uyarıyor.
Sophos, Sevgililer Günü ile birlikte, e-posta mesajları ve P2P (peer-to-peer) uygulamalarla yayılan iki yeni zararlı kod tesbit etti.
BİRİNCİ SOLUCAN: KİPİS-H
Kipis-H adlı solucanı Happy Valentines Day başlıklı e-posta mesajları ile yayılıyor. E-posta metninde With the coming Valentines day! I very much love you mesajı bulunuyor. Ekli dosya olarak ise Valentine.EXE dosyası geliyor, bunun açılması durumunda solucan anti-virüs yazılımlarını kapatarak bilgisayarda arkakapı açıyor.
İKİNCİ SOLUCAN: VBSWG-D
İkinci solucan VBSWG-D ise First Love Story...!!! başlığı ile yayılıyor ve FirstLove.VBS adlı bir ek dosya taşıyor. Bu solucan da 14 Şubatta bilgisayar ekranına Happy F***ing Valentine...!!! yazan bir kutucuk çıkartarak, kendisini otomatik olarak bilgisayardaki tüm adreslere gönderdikten sonra, kullanıcının makinesini kapatıyor.
-
Konu: DVD NEDİR?7- Ne zaman DVD yazıcı almalı?
DVD yazıcı cihazları piyasada bulmak mümkün. Ancak şu an için bu tarz cihazları almak pek doğru olmaz; hem fiyatları yüksek hem de üreticiler bu teknolojinin standardında karar kılmış değiller. Günümüzde dört standart var: DVD-RAM, DVD-R, DVD-RW ve DVD+RW.
1000 Markın altında satılan DVD RAM sürücüler bir yüze 2,6 Gigabyte kaydediyor. Henüz piyasaya çıkmamış olan DVD+RWlerde bunun 3 Gigabytea çıkması bekleniyor. Her iki format da günümüz DVD playerlar ve sürücüler tarafından okunamıyor. 4,7 Gigabyteı bir yüzeye yazan DVD-R ve DVD-RW formatlarının en azından çıkacak yeni cihazlarla okunabilmesi bekleniyor.
8- DVDyi CD üzerine nasıl çekebilirim?
DVD içeriğini hazırlayacağınız bir video CD üzerine yasal olarak kopyalayabilirsiniz. Ancak resim ve ses kalitesinde büyük bir oranda bozulmaya neden olmamalıdır bu. Ayrıca film 70 dakikadan daha uzun olmamalıdır. Güvenlik kopyası oluşturmak için bir DVD player'a, birkaç Gigabytelık boş yeri olan bir bilgisayara, TV Tuner kartına (100 marktan başliyor) ihtiyaç var. DVD player, Tuner kartinin audio-video çikişina takilir. Macrovision kopyalama korumasini devre dişi birakmak için bir video enhancerını (bkz. soru 7) araya koymak gerekir.
Tuner kartının kayıt (veya capture) fonksiyonu olan DVDyi aynı zamanda çalıştırın. Tuner kartı kaydedilen video ve audio dosyalarını AVI dosyası olarak sabit diske atar. 70 dakikalık bir filmde yazılımın her birini, büyüklüğü 2 Gigabyteı geçmeyen iki ile üç dosyayı AVI formatı ile kaydeder. Bunun nedeni şudur: Windows 95 ve Windows 98in bazı sürümlerinin daha büyük dosyalarla başa çıkamaması. TV kartınızın yazılımı, verileri MPEG formatında da kaydedebiliyorsa böyle bir sorununuz olmayacaktır.
CD yazıcı ve yazma programı ile AVI dosyalarını Video CD formatında CD üzerine yazabilirsiniz. Bu işlerde yeni biri olarak CD-R yerine CD-RW kullanmanızda yarar var, çünkü CD-RW hemen hemen tüm DVD playerlarda oynatılabiliyor.
9- DVDleri kopyalamak mümkün mü?
Her yasal veri taşiyicisinda oldugu gibi, kanun DVDde de kişisel ihtiyaca yönelik güvenlik kopyasi oluşturmaya izin veriyor. Ancak bu kanunun uygulamasi nadiren mümkün oluyor. Böylece DVD filmlerinin dijital 1:1 kopyalari sadece yaygin kopyalama korumasina karşi degil DVD yakma uygulamalarina karşi da başarisiz kaliyor
10- DVD playerı televizyona nasıl bağlayabilirim?
DVD filmlerini oturma odanızda seyretmek istiyorsanız minimum donanım olarak bir televizyon ve bir DVD playera (400 marktan başliyor) ihtiyaciniz var. Her iki cihaz scart girişi üzerinden scart kablosu ile baglanir. Bu kablolari televizyon satilan yerlerden temin etmek mümkün. Scart kablosu resim ve sesi eş zamanli olarak
DVD Teknolojisi hakkinda daha detayli bilgi
DVD ilk önceleri "Digital Video Disk" anlamina geliyordu. Bunun temel nedeni, ilk uygulamalarin video alaninda ortaya çikmiş olmasidir. Fakat bir süre sonra, veri saklama uygulamalarinin da önemli oldugu anlaşilmiş ve DVD "Digital Versatile Disk (Çok-yönlü Sayisal Disk)" anlaminda kullanilmayabaşlanmiştir.DVD'nin manyetik floppy sürücülerin yerini alabilmesi için şu koşullarin yerine gelmesi gerekir: herkes tarafindan benimsenen bir standart, yüksek kapasite, düşük maliyet, mevcut CD'ler ile aşagi dogru uyumluluk; gelecekteki DVD'lerle yukari dogru uyumluluk, yüksek güvenilirlik, çeşitli diskformatlari için tek bir sürücü.
DVD teknolojik devriminin olabilmesi için iki farkli konsorsiyum teknik bir çözüm bulabilmek için kollari sivamiştir. Konsorsiyomlardan biri, başini Toshiba'nin çektigi ve Time Warner gibi medya devlerinden oluşurken, digeri Sony ve Philips'in liderligini çektigi bir konsorsiyumdur. 1995 sonbaharinda, her iki konsorsiyum da gelecege yönelik sayisal video ve çoklu-ortam (multimedia) disk için iki ; farkli çözümle ortaya çikmişlardir. Video kaset halinde yaşanmiş olan savaşin (Beta/VHS) benzerinin tekrar yaşanilmasiyla zaman ve para kaybetmemek için, her iki taraf güçlerini birleştirmeye karar vermişlerdir. Böylece DVD için her iki teknolojinin üstünlüklerini birleştiren ortak bir standart oluşturma dogrultusunda karar almişlardir. DVD'nin hem ROM (sadece okunabilir), hem de RAM (okunup/yazilabilir) uyarlamalari olacaktir.
Disk, standart ses CD'lerinde oldugu gibi 120 mm çapindadir. Fakat kullanilan lazer dalgaboyu daha kisadir (650 nm). Daha ince işin demeti sayesinde, disk üzerindeki çok daha küçük girintiler (çukurlar) okunabilmekte ve yüzey üzerine bu girintilerden çukurlardan) daha fazlasi yerleştirebildiginden, DVD'de kapasite artişi saglanabilmektedir. Tek yüzlü tek katmanli DVD ROM'un kapasitesi 4.7 Gbyte'dir. Bu kapasite, 3400 adet bilgisayar floppy disketine eşdegerdir. Bu ise 4.7 Gbyte'lik bir DVD'nin 5 dakikalik bir film, 9 saatlik müzik veya 5000 tane 300 sayfalik romani saklayabilecegi anlamina gelir. Bir yüzündeki tek katmanda 2.6 Gbyte veri saklayabilmesi ile tekraryazilabilir DVD RAM, alişilagelmiş CD ROM'a göre dört defa daha fazla bilgi saklayabilir. Bilgi saklamak için bir yüzünde bir veya iki katman bulunmasina ve bir veya iki yüzünün kaplanmiş (coated) olmasina bagli olarak, DVD için çeşitli saklama kapasiteleri sözkonusudur. En son nesil yüksek performansli video DVD ROM 17 Gbyte'lik kapasiteye sahip olacaktir. Bu ürün çift tarafli olup, iki katmandan oluşur. Yeni standart ve geliştirilen "faz-degişme" teknolojisi, kullanicilari tek bir disk yüzü başina kapasitenin 2.6 Gbyte oldugu tekrar yazilabilir DVD RAM'a dogru yakinlaştirmiştir. Bu gelişmenin tam da, çoklu-ortam (multimedia) çagi ile ayni zam.anda oluşmasi, iyi bir rastlantidir. 2000 yilina dogru, eski ve yeni stil CD sürücü pazarinin 60 milyona ulaşmasi beklenmektedir. Tahmin yürütenler DVD RAM pazarinin da hizla büyüyecegini belirtmektedir. Tüketiciler açisindan yeni standardin en önemli avantajlarindan biri, gelecegin DVD sürü- cülerinin günümüzün ses (müzik) CD'lerini okuya- bilecek olmasidir. Üreticiler açisindan iyi olan ise, halen ellerinde bulunan alet/cihaz ve teknolojileri, yeni DVD'lerin üretiminde kullanalabilecek olmalaridir.
DVD'nin çalişma şekli
Yayinlanan lazer işigi; lazer, optik yolun bir kismi, fotodiyot ve kuvvetlendiriciden oluşan bir servo çevrim (döngü) tarafindan denetlenit. Yüksek kayit yogunluguna ulaşabilmek için gerekli olan darbe şekillerini hassas olarak üretebilmek için, bir servo sistemi kullanilmasinin en etkin yol oldugu sonucuna varilmiştir. Okuma modundaki düşük lazer gücü de denetleyici tarafindan ayarlanir. Bir diger fotodiyot ve okuma kuvvetlendiricisinden oluşan okuma yolu, uygulama şemasinda gösterilmemiştir.
Faz-degişme ilkesi, "Germanium Antimony Tellurium" katmanlarinin karakteristiklerinden yararlanir.Sicaklik, katmanin duruinunu şekilsiz (amorphous) durumdan tek bir kristal durumuna dogru degiştirmektedir. Bu süreç için gerekli çeşitli sicakliklar degişen şiddetteki lazer işik tarafindan yaratilir. Malzemenin fazinin degişmesi ile, okuma modunda optik tabakanin lazer işigi geçirme derecesi (transparency) de degişir. Eger ince "Germanium Antimony Tellurium" tabakasinin arkasina yansitmali bir yüzey yerleştirilecek olursa, veri düşük şiddetli işik kullanilarak okunurken, yüksek enerjili, lazer işigi kullanilarak dogrudan yazilabilir. Burada anlatilan yöntemin "Magneto-Optical (MO)" ilkesine göre önemli bir üstünlügü, MO tekniginde diske yazmadan önce zaman alici manyetik siImenin gerekli olmasidir.
Çoklu-ortam ve bilgisayar uygulamalarinda güvenilirlik ve veri güvenligi, yaşamsal öneme sahiptir. Sürücü veriyi okurken, yazarken ve silerken lazer işigin kontrol edilmesi, çok önemlidir. U8600B, Temic tarafindan bu işi gerçeklemek için geliştirilmiş, lazer gücünü referans darbe yüksekligi vedarbe genişligi üreteçlerine bagli olarak denetleyen son derece geniş bantli bir servo kuwetlendirici yongadir. Bunun dişinda yonga ayrica, önemli denetim ve gözetim işlevlerini gerçekler.
U8600B yongasi üzerinde, genişbantli servo kuvvetlendirici, RF modülatör darbe genişlik üretici, sayisal seri-yol arayüzü ve denetim birimi işlevleri tümleştirilmiştir. Genişbantli servo kuvvetlendirici U8600B'nin en önemli blogudur. 100 Mhz'lik bantgenişligine sahip olan U8600B, 110 dB' ye ulaşan DC akim kuwetlendirme orani ve maksimum 200 mA lazer akimi ile, lazer diyodunu dogrudan dogruya sürer. Akim darbesi, son derece kisa yükselme ve inme (rise 8z fall) sürelerine sahiptir. Servo kuwetlendirici optik disk sisteminin lazer diyodunu, I ref. referans akimina göre sürer. Geribesleme çevrimi (döngüsü), optik yol ve asil lazer gücünü gözleyen fotodiyod tarafindan kapatilir. Okuma modu sirasindaki zayif modülasyon nedeniyle oluşan lazer-modu siçrama (hopping) gürültüsünü azaltmak üzere, yonga üzerine bir Radyo Frekans Modülatörü (Radio Frequency Modulator=RFM ) tümleştirilmiştir. RFM; gerilim kontrollü bir osilatör ve bir lazer sürücü katindan oluşur.
Okuma, silme ve yazma işlevlerini gerçekleştiren üç lazer diyod için gerekli çeşitli güç seviyeleri yonga üzerinde yer alan 4-bit'lik çözümlemeye (resolution) sahip D/A çeviriciler tarafindan saglanir.
Üç telden oluşan bir yol yardimiyla, güç ve darbe genişlik parametreleri sayisal olarak denetlenebilir. Lazer'in zarar görmesini ve sonuçda veri kaybini önlemek üzere, yonga üzerinde ek gözetim ve emniyet işlevleri mevcuttur.
5 V ile beslenen U8600B yongasi, l6Mbps'e kadar veri hizlarini destekler ve 44-uçlu SSO (shrinked small-outline) kilifta elde edilebilir.
-
Konu: DVD NEDİR?DVD SÜRÜCÜ+ MPEG-2 KART
Avantajları:
Pentium 100 işlemcili PC ile bile kare atlamasız, tam ekran DVD.
MPEG-2 kart üzerindeki çıkışlar sayesinde doğrudan TV'ye bağlantı.
MPEG-2 kart üzerindeki çıkışlar sayesinde doğrudan Dolby Digital (AC-3), 5+1 hoparlörlere bağlantı.
MPEG-2 karta uyumlu DVD oynatıcı yazılımın birlikte gelmesi.
MPEG-2 karttan ses kartına dahili bağlantıların olması.
Dezavantajları:
MPEG-2 kartının getirdiği ek maliyet.
Sistemde fazladan boş bir PCI yuvası gerektirmesi.
PC monitöründe görüntü kalitesinin, kullanılan MPEG-2 kartın kalitesine bağlı olması.
Ekran kartı + MPEG-2 kartı konfigürasyonunun yanında bir de add-on kart (3Dfx) varsa bu üçünün görüntüyü (Windows ve DVD'de) bozabilmesi.
DVD SÜRÜCÜ+ GÜÇLÜ EKRAN KARTI
Avantajları:
l MPEG-2 kart olmadığı için maliyetin düşük olması.
l Güçlü ekran kartlarının görüntü kalitesi de iyi olduğundan, yeni
çıkan gelişmiş DVD oynatıcı yazılımlarda genelde iyi görüntü kalitesi elde edilmesi.
Dezavantajları:
Ekran kartının ve PC'nin işlemci gücüne, kullanılan DVD oynatıcı yazılımına bağlı olarak kare atlamaları.
Dolby Digital (AC-3) desteği olmaması (ileride SB Live! veya
Diamond Monster MX300 gibi ses kartları ile bu sorun giderilebilir).
DVD oynatıcı yazılım bulma sorunu (bazı ekran kartları ile birlikte geliyor, ama çoğundan çıkmıyor; 5-50 $ civarında ücretlerle DVD oynatıcı yazılım alınması gerekiyor).
Sadece bazı yeni ekran kartlarında TV çıkışı olması. Bazı TV çıkışlı kartlarda da ayar iyi yapılmamışsa TV görüntülerinde bazen sorun yaşanması.
DVD yazılımı üreten XingTech (XinDVD), Cyberlink (PowerDVD), Zoran gibi firmaların Türkiye temsilcilerinin
olmaması.
DVD Denemelerinden Notlar
Creative Encore 5x paketi ile gelen Dxr2 kartı S-video kablosu veya kompozit kablo ile TV'ye bağlayıp denedik. TV'de çok iyi sonuçlar veriyor. Hatta monitörde PC-DVD yazılımının verdiği soluk renkler asla TV ekranına yansımadı. Çok yakından seyrettiğinizde TV'nin düşük çözünürlüğünden kaynaklanan satırlar belli oluyor ama, TV kanallarında seyrettiğiniz filmlerden çok daha iyi sonuç verdiği ortada. Fakat arkasındaki S-video girişi özel. Birlikte gelen S-video kablosunun bir ucunda bu özel yuvaya oturan özel bir konnektör, diğerinde standart S-video konnektörü var .Kablo çok kısa (1.8 m), TV'yi PC kasasına çok yaklaştırmanız gerekiyor. Piyasadan bir S-video kablosu alalım diyecek olsanız, böyle bir ucu standart, diğer ucu özel kablo bulamazsınız.
Asus'un TV çıkışlı kartları ile standart olarak 1.5 m'lik bir S-video kablosu geliyor. Bazı ekran kartlarından bu kablo çıkmayabiliyor. Tabii TV çözümü için piyasadan daha uzun bir S-video kablosu alabilirsiniz; hiç olmazsa Dxr2'dekinin aksine bu kartların Video-out konnektörleri standart. TV çıkışlı kartlarda S-video'nun kompozit video'dan daha iyi görüntü verdiği söyleniyor; biz de bu sonuca vardık. TV çıkışlı kartlarda TV'ye yansıtılan Windows ekranı çok bulanık görünüyor; bazı kartlarda bu görüntüyü almakta bile sorunlar çıkabiliyor. TV çıkışı, DVD veya VideoCD'ler dışında önerilebilecek bir şey değil. TV çıkışı var diye ekran kartı alıyorsanız bunu gözardı etmeyin. TV çıkışlı ekran kartlarında TV'ye görüntü aktarabilmeniz için çözünürlüğün 800x600 olması şart. Aksi halde görüntü alamazsınız. Ayrıca görüntü alabilmeniz için varsa kartın Görüntü Özellikleri diyalog kutusuna eklediği bölmelerden TV çıkışını ve PAL ayarını yapmalısınız. Bu ayarlar yoksa, Cardex örneğinde olduğu gibi PC'nizi boot etmelisiniz .TV çıkışı alamama sorunlarının büyük kısmı sistemdeki sürücü ve yazılım karmaşasından kaynaklanıyor. Düzgün kurulmuş bir sistemde pek sorun yaşayacağınızı sanmıyoruz. DVD filmlerin çoğu 16:9 formatında. Yani normal ekran (4:3) TV'lerde filmleri üstten ve alttan siyah şeritlerle, dar olarak izleyeceksiniz. 16:9 formatındaki TV'ler ise (örneğin Philips Matchline serisi) yeni yaygınlaşıyor.
1- DVD'yi CD-ROM'dan ayıran nedir?
DVD, İngilizce 'Digital Versatile Disc' sözcüklerinin baş harflerinden elde edilen bir kisaltmadir. Bu sözcükleri Türkçeye 'çok yönlü kullanılabilen dijital disk' olarak tercüme edebiliriz. Görünüş olarak DVD'yi CD'den, yani "Compact Disc"ten ayırmak imkansız gibidir. Ancak kayıt kapasitesi olarak aralarında dünya kadar fark ve CD'nin veri kaydı yapan sadece bir bilgi tabakası varken, DVD'nin üzerine bilgi yazılabilen birden fazla boyutu vardır.
DVD'nin kayıt kapasitesi, üzerindeki bilgi tabakalarının sayısına bağlı olarak değişir. DVD-5 4,7 Gigabyte veri kaydeden bir tabakaya sahiptir. DVD, yüzey üzerinde iki tabakanın üst üste oturmasından oluşur. Bu da 8,5 Gigabyte'lık bir kapasite demektir.
DVD10, sayfa başına veri tabakasında çift taraflı veri taşıyıcıdır. 9,4 Gigabyte'lık veri alır. DVD18'de ise, yüzey başina iki tabakada maksimum 17 Gigabyte eklenir; bu bir CD'nin 26 katı kadar veri miktarı demektir.
2- DVD nerelerde kullanılır?
DVD, film, bilgisayar verileri ve müzik için kayıt aracı olarak kullanılır. Ayrıca DVD video, alışılmış VHS kasetlerinin yerini de almaya başladı. DVD resim ve ses kalitesindeki mükemmellikle, doğru teknik donanımıyla evinizi sinema salonuna çeviriyor. Ayrıca yedi farklı dilde altyazı, film kesitlerine doğrudan erişim için menüler, filmlerin oluşumu için arka plan bilgileri ('making of') ve daha pek çok farklı özelliğe sahip.
Bilgisayar veri taşıyıcısı olarak DVD-ROM şu ana kadar çok yaygınlaşmadı. Microsoft'un Encarta Plus'ı (75 dolar) gibi bazı ansiklopediler, oyunlar ve yine Microsoft'un Works Suite 2001 (280 mark) gibi uygulamaları DVD'nin büyük kayıt kapasitesinden yararlanıyor. Yüksek değerli müzik kayıtları için de DVD henüz çok fazla kullanılmıyor.
3- Dolby dijital ne demek?
Dolby Digital (veya 'AC-3' ve '5.1') günümüzde standart haline gelen DVD sinema filmlerindeki ses formatıdır. Dolby Digital'de sesin oluşumunu birbirinden bagimsiz beş ses kanali sagliyor. Yine buna uygun olarak evin dört köşesinde bulunan hoparlörler televizyon ekranina orta mesafede yerleştiriliyor. Altinci bir kanal dişaridan ses derinligi veriyor. Bunlarin nedeni, izleyiciyi dört bir yandan kuşatan seslerin olabildigince gerçek bir ses ortami oluşturmasidir. Iyi bir dolby dijital sistem, filmdeki bir helikopterin odanin bir yanindan diger yanina geçtigi veya uzay gemisinin yani başimizda oldugu hissini vermeli.
4- DVD'yi bilgisayarda çalıştırmak için neye ihtiyaç var?
DVD'yi bilgisayarda oynatabilmek için DVD sürücüsüne (250 marktan başlıyor) ihtiyaç var. DVD-ROM'un varlığı yeterlidir. Sinema filmlerini de DVD üzerinden seyretmek için PC'nin en az 400 MHZ hızlı işlemciye ihtiyacı vardır. Pentium II, Celeron ve AMD K62 gerekir. Buna ek olarak Power DVD veya Cinemaster (40 marktan başlıyor) gibi bir DVD oynatma programına da ihtiyaç var.PC'nin işlemcisi yavaşsa, fiyat artacaktir: Bu durumda DVD film verilerinin yüksek performans gerektiren şifre çözme işini üstlenen bir MPEG-2 decoder kartina (100 marktan başlar) ihtiyaç var. Eger sadece resim kalitesi yüksek bir film seyretmekle kalmak istemiyor, bilgisayarda çalişan DVD'nin sese keyif veren tüm özelliklerini de istiyorsanız, ses kartınızın (örneğin Soundblaster'ın Live Player 5.1 modeli'200 mark) Dolby Digital decoder üzerinden uygun bir hoparlör seti (200 mark'tan başliyor) ile desteklenmesi gerekir. (Bkz 3. soru)
5- Neden ek bir güçlendiriciye ihtiyacim var?
DVD'de en güzel görüntü ve en güzel ses keyfini tatmak istiyorsanız televizyon ve DVD player yeterli olmaz. Bu durumda DVD üzerinden geçilmesini sağlayan bir güçlendiriciye veya "receiver"a (içine radyo monte edilmiş güçlendirici) ihtiyaç var. Böyle bir cihaz DVD'nin altı ses kanalını değerlendirir, sinyallerini güçlendirir ve bunları hoparlöre iletir. Technics veya Sony gibi üreticiler komple RCV'li, altı hoparlör ve DVD player'lı sistemleri 1500 marktan başlayan fiyatlarla satıyorlar. Böyle bir sistemi kendiniz oluşturduğunuzda çok daha pahalıya mal edersiniz.
6- DVD filmlerinde neden ülke kodu var?
Her filmin DVD'si film sektörünün kendi coğrafi pazarını korumayı hedeflediği bir ülke kodu ile (coğrafi kod da denir) tanımlanır. Öyle ya, yaratıcı birileri Amerika'da erken çıkan ucuz DVD'leri toparlayıp kendi ülkesinde satmayı akıl edebilir. Ülke kodu sayesinde Amerika'dan alınan bir DVD (ülke kodu 1), Türk cihazı üzerinde (ülke kodu 2) bloke edilmiştir, çalışmaz. Ancak DVD'nin ve oynatma cihazının ülke kodları birbiri ile aynıysa görüntü elde edilir.DVD player'lar genellikle sabit olarak bir ülke kodu için programlanmıştır. Eğer Türkiye'de Amerika'dan gelen bir filmi görmek istiyorsanız ya bir Amerikan DVD player'ı edinmelisiniz veya cihazınızı "code-free" hale dönüştürtmeniz gerekir. Yeni bir DVD sürücüsünde ülke kodu maksimum üç defa değiştirilebilir. Pek çok eski cihazda (1999 sonuna kadar) ülke kodunu tamamen kapatmak mümkündü.
-
Konu: DVD NEDİR? DVD Teknolojisi, son yıllardaki görüntü sıkıştırma ve CD lerde gelişen yoğun kaydetme tekniklerinin daha da geliştirilmesi ile ortaya çıkmıştır. İlk DVD 1995 yılında üretilmiş öncelikle Amerika pazarında ve daha sonra tüm dünyada yaygın bir pazar payı elde etmiştir.Her biri 12.0 GB a varan depolama kabiliyetine sahip DVD CDlerinde filmin yanısıra, 8 ayrı dilde dublaj ve 25 ayrı dilde alt yazı sığdırılabilmektedir. Yine bu CDlerin içinde prodüksiyon notları, fragmanlar, değişik açılardan filmi izleme ve buna benzer bir sürü ekstra özellikler de eklenebilmektedir. Tabii ki bütün bu ilave özellikler DVD CDsinin üretim aşamasında üretici firma tarafından konulmaktadır. Bunun da bir maliyeti olduğundan genelde piyasadaki 2. Bölge filmlerinde 3-4 dilde dublaj, 10-15 dilde alt yazı olmaktadır.
DVD lerde kullanılan grafikler MP2 formatında saklanmaktadır. Buda yaklaşık olarak VHS kasetlerdeki görüntüden 2 kat VCD'lerden 4 kat daha iyidir. Ama görüntü dışındaki asıl fark ses kalitesinde ortaya çıkmaktadır. VHS ve VCD lerdeki ses kaydı en fazla stereo olabilmektedir. Oysa DVD lere Dolby Digital 5.1 ve DTS (6 kayıtlı ses çıkışlı) ses kayıtları ile sinema ortamı ile aynı özelliklerde ses elde edilebilmektedir.Yukarıda Belirtilen ekstra özellikler, menu sistemi, menuden istediğin yerden başlatma, filmin ortasında dil değiştirme veya yönetmenin sesinden çekim açıklamalarını dinleme sadece DVD lere has özelliklerdir.Son olarak bazı DVD ler PC uyumlu üretilmekte bunların içinde ekran koruyucular, oyunlar ve resimler de eklenmektedir.
DVD Dijital Versatil Disk yada Dijital Video Disk'in kısaltılmış halidir. DVD teknolojisi, en gelişmiş ve yüksek standartta görüntü kalitesi sunar. Standart VHS sistemi yatay 210 satır çözünÜrlük sunar. Lazer disk 425 satırlık çözünürLük sunar. DVD 540 satırlık bir çözünürlük sunar. Hepsi bu kadar değil; DVD teknolojisi size değişik görüntü formatları içinde seyir alternatifleri de verir: Windscreen format 20:99 Letterbox format 16:9 Panned format 4:3 (klasik televizyonların formatı) Kullanıcı televizyonunun tipine göre istediği formatta diskleri izleyebilir .
Bütün DVD oynatıcılar ses CDlerini dinlemenize imkan verirler. DVD evinize Dolby AC3 ses özelliklerini getirir. Sinemada izlediğiniz iyi kalitedeki filmlerin ses özelliğini evinizde yaşayabilirsiniz. Altı ses kanalı, en gerçekçi ses kalitesi ile sizi kuşatır. Bazı DVD playerlar AC3 ses decoder ile birlikte geliyor, eğer aldığınız player bu özelliğe sahip değilse ayrıca bir AC3 decoder almanız gerekecektir.DVD aynen ses cdlerinin formatına sahiptir: 12 cm çapındadır ve istenirse her iki yüzüne de kayıt yapılabilir.DVD teknolojisi bütün bilgiyi normal bir cd yüzeyine daha fazla sıkıştırarak bu kapasiteye ulaşıyor. Böylece izler (track) bir birine daha fazla yakınlaşmıştır, ve her bir veri noktacığı normal cdlere oranla daha küçüktür. DVD disklerinin ikinci yüzü laser ışınİn netleme derinliği (focus) değiştirilerek okunur.Bu şu anlama gelir: DVD diskleri her bir yüzeyinde 4.7 cigabayt veri taşıyabilir. Bu bize her bir yüzde 133 dakikalık bir görüntü alanı sağlar. Mevcut filmlerin %92'si bu alana sığabilir.
Bölge Uygulaması
DVDmlerin cogu encrypted olarak gelir , yani DVD ozel bir kodlama sistemiyle korunmak tadir ve Filmi Disk'e gecirme olasiligi yoktur.Gecirildiginde Saglikli bir film elde edilemez. Dvd 'lerde bulunan baska bir koruma ise Bolge korumasidir.Dunyanin farkli bolgelerine farkli kodlar verilmistir, bolge1.Amerika bolge2.Avrupa , japonya.. gibi DVD oynaticimizdakiBolge kodu ile DVD 'deki bolge kodu tutmadigi taktirde DVD yi izleyemeyiz.
Bu korumanin amaci Daha once Amerikada Cikan Filmleri , Avrupada sinemalara gelmeden once bizim izlemememiz ve Baska bolgeden film almamamiz,Ancak Hersey 'de oldugu gibi Bu 2 korumada Bunlari engelemeye yetmedi cunku cok kisa bir sure icinde DVd-Rom 'lara BIOS update'leri ile Free Region Bios 'lar cikmaya basladi ve DVD hard-disk`imize kopyalamayi saglayan Decrypter cikti.Kisa bir sure icinde DVD'lerde yeni bir korumanin uygulanmasi bekleniyor.
Dünya DVD player dağıtımı açısından altı ayrı bölgeye ayrılmıştır. Bu altı bölgeden herhangi biri kodlama sitemi yüzÜnden diğerlerinin standartlarında üretilen bir DVD player'ı oynatamaz. (Fakat aslında bu kısıtlama [code free] denilen bütün standartları birarada bulunduran cihazlarla aşılmİŞtır.) Peki bunun gerekçesi neydi? Neden disklerin serbestçe dolaşması ve yaygınlaşması yerine böyle bir tercih yapıldı?
Filmler (DVD) tüm dünyada farklı bölgelerde farklı zamanlarda piyasaya sürülüyor. Tipik olarak Amerika Ve Kanada'da önce, Avustralya ve Japonya'da altı ay sonra, ve Avrupa'da Amerika'dan tam 12 ay sonra piyasaya çıkıyor. Bu durumda bazen, bir film Avrupa'da sinemalarda gösterilmeden önce DVD olarak Amerika'dan satınalmak mümkün oluyor.DVD'in yüksek kalitesi ve Hollywood'un film dağıtım sistemi yüzünden, 2-6 bölgelerdeki insanların film kendi bölgelerinde sunulmadan önce, 1. bölgedeki kaynaklardan sözkonusu filmi izlemelerinin önlenmesini düşünülmüştür.
Bölge Uygulamasından Kaçınmak Nasıl Mümkündür?
Codefree denilen DVD cihazları bu problemi ortadan kaldırmak için yapılmıştır. Fiyatları bir miktar daha yüksek, ama 1'den 6'ya kadar bütün bölgelerin disklerini oynatabiliyorlar ama burada önemli olan bir codefree cihaz alırken TV sisteminizi de düşünmelisiniz. Örneğin Türkiye'de sistem PAL olduğu için, sinyal çıkışı PAL olan bir codefree DVD player almalısınız. Ama aynı anda PAL,NTSC vs. sistemleri bir arada bulunduran codefree cihazlar da var .Başa dön
Birinci nesil DVD sürücüleri yüksek veri transfer hızına sahip CD ROM sürücülerden daha hızlı ve 7 kat daha fazla bilgi ( 4.7 GB) depolama imkanına sahiptir. DVD yi optik yedekleme ünitelerinin logik olarak update edilmesi olarak gibi de düşünebilirsiniz. DVD yayginlaştigi zaman artik kimse optik yedekleme cihazlarini kullanamayacaktir. DVD cihazlari hem daha hizli, hem daha kapasiteli olacaktir.
DVD sistemlerinin çeşitli versiyonlari bulunmaktadir:
DVD-ROM Kaydedilmiş CD'leri okuyabilir. CD-ROM yerine kullanilacak sistem
DVD-RAM Tekrar yazilabilir kayit cihazi. Şimdilik DVD-RAM üzerinden kullanilabilir. Arşivleme için ideal
DVD-R Sadece tek defalik kayit yapabilir. Kaydedilen CD her türlü DVD okuyucuda kullanilabilir.
DVD-Audio Müzik sektörüne yönelik, Audio CD'lerin yerine kullanilacak müzik diski
DVD-Video Yüksek kalitede ses ve video özellikleri taşiyan tam bir standart oluşturmuş sistem.
Şu anda piyasada seri şekilde kullanima sunulan DVD-ROM, bilgisayar sistemleri üzerindede CD-ROM sürücüsü olarak da kullanilmaktadir. Sinema sektörünün gözdesi olan DVD-Video sistemi sadece film seyretme amaçli müstakil kullanimli DVD player veya Bilgisayar üzerinde DVD-ROM + DVD playback kitler ile seyredilebilir.
Kayit yapabilen DVD Recordable cihaz satişi kisitli olarak yapilmaktadir. Kayit yapabilen DVD cihazlarin maliyetleri şu an için yüksektir. Data ve Video film arşivleme amaçli olarak DVD-RAM (defaten kaydedilebilir) özel kullanimi içermesine ragmen ekonomik fiyati ile de endüstri sektöründe geniş bir kullanici kitlesi bulmaktadir.
NEDİR BU SOFTDVD?
VideoCD'ler türeyince, ekran kartlarına bağlanan MPEG-1 kartlar çıkmıştı. Ekran kartının ve PC'nin işlemci
güçleri yetmediğinde filmler çok kare atlamalı seyredilebiliyor, bu yüzden bu tür kartlar gerekiyordu. Sonra
ekran kartları da MPEG-1 desteklemeye başladı; bir süre özel kartlar "hardware MPEG", ekran kartı ve yazılım
desteği ile oynatanlar ise "software MPEG" olarak anıldı. Şimdilerde ise MPEG-1 oynatamayan ekran kartı hiç kalmadı.
MPEG-2 ise güçlü bir video sıkıştırma formatı olmasının yanı sıra resim kalitesi MPEG-1'den çok çok daha iyi.
Hatta TV'den bile daha iyi. Ama hem bu görüntü kalitesi, hem de özellikle DVD filmlerdeki yüksek ses kalitesi
dosya boyutlarını inanılmaz artırıyor. Örneğin, Encore 5x sürücü CD'sinde sürücüyü denememiz için verilen yaklaşık
3 dakikalık bir filmin boyutu 180 MB'ı buluyor. Kaba bir hesapla, bir DVD 133 dakika film alabildiğine, ve tek yüzde
CD-ROM'un yaklaşık 7 katı veri depolayabildiğine göre, bir CD-ROM maksimum 20 dakikalık MPEG-2 film alabilir.
Bu yüzden bazen iki yüzde toplam 3 saati bulan DVD filmleri oynatmak için bir DVD sürücüye ihtiyacımız var.
Peki, bu filmlerin çözülüp ekrana yansıtılabilmesi için bir MPEG-2 kartına ihtiyacımız var mı? Günümüzde ekran kartı
işlemcileri öyle güçlendi ki, bazı kartlar için "yok" demek mümkün. İşte bir MPEG-2 kartına gerek kalmadan, güçlü
bir ekran kartı ve bir DVD oynatıcı yazılım yardımı ile MPEG-2 filmleri oynatılması işlemine "SoftDVD" adı veriliyor. Ama bu iş için en az PII işlemci gerektiğini belirtelim. XingDVD minimum PII 233 istiyor; önbellekli Celeron 300A'dan itibaren de Celeron serisinde problem çıkacağını sanmıyoruz. Daha zorlayıcı olması için PII-233 üzerinde gerçekleştirdiğimiz denemelerde XingDVD falso vermedi; PowerDVD daha işlemci bağımlı gibi görünüyor. "Hangisi Daha İyi? Siz Karar verin..." başlıklı kutumuzda Soft DVD ve MPEG-2 kartı destekli DVD çözümlerinin avantaj ve dezavantajlarını sıraladık. Ama SoftDVD'nin görünürdeki en önemli avantajı fiyat olarak karşımıza çıkıyor. MPEG-2 kartlı bir DVD sürücü paketi 250-300$ civarında iken, sadece DVD sürücüyü 150$ civarında bir fiyatla alabilirsiniz.
-
Attrib:
Dosyalara özellik veren veya özelliklerini kaldıran komuttur. Aynı zamanda dosyaların özelliklerini görüntülemeye yarar.
Kullanımı: 1- Komut yazılır, boşluğa basılır: Attrib 2- Dosyaya verilecek niteliğe göre eksi veya artı karekterleri yazılır 3- Hiç aralık vermeden eksi-artı karekterinden sonra özellik simgeleri 4- Sürücü adı, yönlendirme karekteri, ayıraç karekteri, 5- Hiç aralık vermeden Dizin adı, ayıraç karekteri, 6- dosya adı ve uzantısı enter
a) +r: Tanımlanan dosyayı yalnız okunabilir özelliği verir. Bu özellik dosyaya verildiğinde dosya ile ilgili işlemlerin yapılması engellenmektedir. Yani disya silinemez, dosya verileri içine herhangi bir veri eklenemez ya da çıkarılamaz.
b) -r: Dosyalara sadece okunabilir özelliğini kaldırmak için kullanılır. c) +a: Dosyaya arşiv özelliği verir. Dosya bu şekildeyken okunabilir, yazılabilir ve silinebilirdir.
Ç) -a: Dosyanın arşiv özelliğini kaldırır.
d) +s: Dosyaya sistem dosyası özelliği verir.
e) -s: dosyanın sistem dosyası özelliğini kaldırır.
f) +h: Dosyayı bulunduğu dizin içerisinde gizler. Normal listeleme
esnasında görülmez. g) -h: Dosyanın gizlilik özelliğini kaldırır.
Ğ) /s: Bu anahtarın kullanılmasıyla alt dizinlerdeki dosyalarıda işleme tutar.
Örnek1: Attrib +r C:\okul\*.txt enter Okul dizini içinde bulunan txt
uzantılı dosyaları sadece okunur
hale dönüştürür. (R harfinden önce kullanılan + karekteri artı karekteridir.)
Örnek2: Attrib +h C:\sınıf\B*.txt enter Burada komut, Sınıf dizini içinde
bulunan B harfi ile başlayan bütün txt
dosyalarını gizler. (B harfinden sonra kullanılan karekter * yıldız karekteridir.)
Örnek3: Attrib -r -s -h -a C:\okul\*.* enter Burada komut okul dizini içinde bulunan tüm dosyalara daha önceden verilmiş özellikleri iptal etmektedir.
Label: (Etiketleme)
Disk veya disketin etiket ismini değiştirir ya da oluşturur. Kullanımı:
Label sürücü adı etiket adı enter Burada disket veya disk adı en fazla 11 en az 0 karekter olabilir. Örnek: A sürücüsündeki disketimizin adı yedek 1 olsun. Bunu değiştirmek istediğimizde şu yolu izleyeceğiz: Label A: enter bas. Bu işlemi yaptıktan sonra bilgisayar bize önce eski isimi okuyacaktır. Daha sonra değiştirmek istiyorsak en fazla 11 karekterden oluşan yeni isimi girmemizi ister ya da enter tuşuna tekrar basarak herhangi bir değişiklik yapmadan işlemi sonlandırmamızı ister. Eğer isimi değiştireceksek en fazla 11 karekterden oluşan isimi yazarak enter tuşuna basarız. Bu işlemi şu şekilde de yapabiliriz: Label A: Salih enter bas.
Toplu İşlem Dosyaları: (Batch file)
Çok sık olarak kullanılan komutların biraraya getirilmesiyle oluşturulan dosyaya Toplu İşlem Dosyası denir. Toplu işlem dosyalarının uzantıları Bat olmak zorundadır. Toplu işlem dosyaları Autoexec.bat ve diğerleri olmak üzere ikiye ayrılır. Autoexec.bat dosyası içerisindeki komutlar, bilgisayar açıldığında kendiliğinden uygulanır. Diğer toplu işlem dosyaları ise, isimleri ile çağırılır ve ancak isimleri yazıldığında çalışırlar. Toplu işlem dosyalarının içerisinde Dos komutlarının yanı sıra toplu İşlem Dosyası özel Toplu işlem komutları kullanılır. Toplu işlem dosyalarında kullanılan komutlar ise şunlardır:
1- Echo: Ekrana mesaj gönderir. Kullanımı: Toplu işlem dosyası oluştururken ekranda istediğiniz mesajın görüntülenmesini istediğinizde bu komut kullanılır:
2- Örnek: echo "Program kuruldu"
Echo off: Dosya içerisinde yazdığımız komut satırlarının ekranda görüntülenmesini engeller.
Kullanımı: Görüntülenmesini istemediğimiz komut satırından önceki satırda @ (ed) işaretini satırın başına yazarak hiç aralık vermeden echo off yazarak bir sonraki satıra geçeriz. 3- Echo on: Dosyamızda echo on komutunu kullandığımızda bundan sonraki komut satırları ekranda görüntülenecektir.
4- Pause: Toplu işlem dosyası pause komut satırına geldiğinde klavyeden bir tuşa basana kadar yaptığı işlemi durdurur. Herhangi bir tuşa basmamız halinde işlemine kaldığı yerden devam eder. Şimdi bir toplu işlem dosyası örneği yazalım:
@echo off
cd\
C:
cd C:\tiny
ttalk.exe
ttconf load merhaba
cd\
echo on
"TİNY PROGRAMINIZ HAZIRLANDI"
Yukarıda okuduğunuz toplu işlem dosyasında öncelikle komut satırlarının ekranda görüntülenmemesi için ilk satırı yazdık. Daha sonra kök dizine döndük. Bulunduğumuz kök dizin çalıştırmak istediğimiz kök dizin olmaması olasılığını düşünerek C sürücüsüne bilgisayarı yönlendirdik. Bundan sonra C sürücüsünde bulunan Tiny dizinine gittik. Tiny dizinine girdikten sonra bu programı çalıştıracak olan exe dosyasını çalıştırdık. Arkasından bu programın sağlıklı çalışması için programa ait olan configrasyon dosyasının yüklenmesini sağladık. Program çalıştıktan sonra Tiny dizinini terk ettik ve ekrana programın hazır olduğunu bildiren bir mesaj gönderildi. Sizlerde çok sık kullandığınız komutlardan oluşan toplu işlem dosyaları üreterek zamandan kazanabilirsiniz.
PW PROGRAMI F2 F3 F4 TUŞLARININ ALDIKLARI GÖREVLER (6 . VERİSİYONA AİT TUŞLAR )
F2 ' YE AİT TUŞLAT :
1 : Dosya yükleme ctrl + G
2 : Dosya sakla ctrl + S
3 : Dosya sil
4 : Araya ekle
5 : Yazıcı
6 : Ekranı boşaltma
7 : Tuş tanımlama
F3 2' e AİT TUŞLAR
1 : Satır Ekleme ctrl + I
2 : Kelime Silme ctrl + W
3 : Satır silme ctrl + L
4 : Bloklama ctrl + T
5 : Paste - Yapıştırma ctrl + P
6 : Koyu kelime ctrl + B
7 : Kelime alt çizgi ctrl + U
8 : Çizim
9 : Bul ctlr + F
F4 'e AİT TUŞLAR
1 : Marj ayarı
2 : Üst ve alt yazı
3 : Tab ayarı
4 : Ekran bölme ctrl + N
5 : Çift satır ctrl + D
6 : Satır ortalama ctrl + X
7 : Sola yasla
8 : Sağa yasla
-
Sys: (System)
Msdos işletim sistemi sürekli geliştirilmekte ve yenilenmektedir. Kullanılan Dos işletim sisteminin eskimesi nedeniyle yenileşmek, güncelleşmek isteyebiliriz. Yeni versiyon işletim sisteminin dosyalarını bilgisayara yüklenmesini sağlayan komuttur. Kullanımı: Sys sürücü adı enter Bu komutla Sys uzantılı sistem dosyaları ve command.com dosyaları bilgisayara yüklenir. Sistem dosyaları özel dosyalar olduklarından kopyalama komutlarıyla bilgisayara yüklenmezler. Sys komutuyla sistem disketleri oluşturulabilir.
Diskcopy:
Bir diskette bulunan dosyaların tamamı başka bir diskete kopyalamak için kullanılır. Diskcopy yapılacak disketlerin kapasiteleri aynı olmalıdır. Eğer diskcopy yapacağımız disket formatlı değilse diskcopy komutu bu
işlemide yaparak disketi kopyalama işlemini tamamlar. Amaç: Disketleri bire bir kopyalamaktır. Kısacası disketin fotokopisini çıkarmaktır. Kullanımı: Diskcopy sürücü adı sürücü adı enter Burada dikkat edilmesi gereken durum, eğer bilgisayarınızda ikinci disket sürücünüz yoksa komuttan sonra sürücü adları yerine A: A: ifadeleri gelmelidir. İkinci sürücünüz varsa bukez komuttan sonra A: B: ifadeleri yazılır. Ancak artık ikinci disket sürücü kullanılmamakta olduğundan biz komuttan sonra A: A: yazarak enter tuşuna basacağız. Bu komut sadece disketleri bire bir kopyalamaya yarar. Sabit diskler disketlere kopyalanamaz.
Bir program ya da metin disketinin bir örneğini çıkartmak istediğimizde şu yolu izleyeceğiz: Öncelikle program disketini disket sürücüye yerleştireceğiz. Daha sonra Diskcopy A: A: yazarak enter tuşuna basacağız.
"Kaynak disketi yerleştirin devam etmek için bir tuşa basın" şeklinde mesaj gelecektir. Kaynak disketi sürücüye yerleştirdikten sonra herhangi bir tuşa basılır. Bilgisayar tarafından disket okunarak belleğe alınır. Okuma işleminden sonra ekrana aşağıdaki mesaj gelir. "A sürücüsüne hedef disketi yerleştirin. Devam etmek için bir tuşa basın. "Kaynak disketi çıkararak, boş disketimizi A sürücüsüne yerleştirdikten sonra herhangi bir tuşa basarız. Belleğe okunan bilgiler diskete yazılmaya başlayacaktır. Bu işlem bittikten sonra "kopyalanma bitti. Başka kopyalanacak disket var mı (E/N) " şeklinde mesaj gelecektir. Tercih ettiğimiz seçeneğe göre disket kopyalama işlemi tamamlanmış olacaktır.
Xcopy:
Bir disketten bir diskete veya bir diskten bir diske dosya veya dosyaları,
alt dizinleri, bunların içinde bulunan alt dizin ve dosya veya dosyalarla kopyalayan komuttur. Amaç: İstenen sürücüden belirtilen dizin ve alt dizinleri ya da dosya-dosyaları başka bir sürücüye kopyalamaktır. Kullanımı: Xcopy sürücü adı dizin adı dosya adı daha sonra gidecek hedef sürücü dizin ve dosya adı enter Bu komutla en çok kullanılan anahtar /s olmaktadır. Belirtilen dizini tüm alt dizinleriyle ve dosya-dosyalarıyla birlikte kopyalamak için kullanılır. Örnek: Xcopy/s C:\okul\*.* A:\okul enter Böylece C:\okul dizininde bulunan tüm dosya ve alt dizinleri A:\okul dizininin içine kopyalar.
1- /v: Kopyalama işleminin doğru olup olmadığını kontrol eder.
2- /a: Arşiv nitelikli dosyaları kopyalamakta kullanılır.
3- /e: Boş olan alt dizinlerinde kopyalanmasını sağlar. Dikkat: /e anahtarı /s anahtarı ile kullanılmaz.
4- /p: Kopyalanacak her bir dosya için onay ister.
5- /w: Xcopy kopyalama işlemine başlamadan,
"Press eny key when ready to start copying files" şeklinde bir mesaj gelir. Bu mesajda Kopyalama işlemini hazır olduğunuzda bir tuşa basarak başlatınız demektedir. Herhangi bir tuşa basmanız durumunda kopyalama işlemi başlayacaktır.
Move:
Bu komuttan, dizinlerin adlarını değiştirmek ve dosyaları bir ortamdan
başka bir ortama taşımak için yararlanmaktayız. Move kelime olarak taşıma anlamına gelir. Dosya taşıma amaçlı kullanımı: Move sürücü adı dizin adı dosya adı bunları yazdıktan sonra gidecek hedef adresin tanımı
yapılarak yani sürücü adı dizin adı dosya adı enter tuşuna bas. Örnek: A sürücüsünde bulunan deneme adlı dizindeki oku.txt adlı dosyayı C sürücüsündeki belgeler adlı dizine taşıyalım. Bunun için şu yolu izlememiz gerekecektir: Move A:\deneme\oku.txt
C:\belgeler\oku.txt enter bas.
Böylece komut uygulandıktan sonra parantez içinde O.K) yani tamam seçeneği çıkacaktır. Eğer işlem yanlış olmuşsa hata mesajı ekranda belirecektir. Sonuç olarak A sürücüsünde bulunan oku.txt dosyası oradan alınarak C sürücüsündeki belgeler adlı dizine konmuş olur. Move komutuyla dizinlerin adlarını değiştirebilmekteyiz. Kullanımı: Move sürücü adı dizin adı, sürücü adı dizin adı enter bas. Örnek: C sürücüsünde bulunan okul dizininin adını değiştirmek istiyoruz. Bunun için şu yolu izleyeceğiz: Move C:\okul C:\dernek enter bas. Böylece okul dizininin adı dernek olarak değişmiştir.
Mem: (Memory)
Bilgisayarın kullanılan ve kullanılmayan boş hafıza miktarının yanısıra, program yerleştirilen ve yerleştirilmeyen yerleri gösterir. Mem komutuyla birlikte /c anahtarı kullanıldığında bellekte yüklü olan programların listesini ve bellekte ne kadar yer kapladıklarını gösterir. Kullanımı: mem enter diğer kullanımı Mem/c enter
Format: (Biçimlendirme)
Yeni alınmış ya da eski bir disketi Dos işletim sisteminde kullanabilmek
için biçimlendirilmesini sağlayan komuttur. Formatlama işlemleriyle disk veya disketler yeniden kullanılabilir hale getirilebilmektedir. Disk-disket
formatlanırken eski bilgiler silinir. Bu nedenle disk-disketleri formatlarken iyi kontrol ettikten sonra komutu uygulamak gerekir. Kullanımı: Format sürücü adı /s/b/v/q/u/c/f: disket kapasite enter
a) /s: Formatlanan diskete Dos işletim sisteminin sistem dosyalarını yükler.
b) /b: Dos sistem dosyalarının daha sonradan yüklenebilmesi için disk-
diskette yer ayırır.
c) /q: Formatlama işlemini hızlı olmasını sağlar.
Ç) /f: Formatlanan disketin kapasitesini bilgisayara girmeye yarar. Eğer formatladığımız disketimiz 720 kb'lık disket ise /f:720 şeklinde yazarız.
Eğer 1.44'lük disketse /f:1440 yazarız.
d) /u: Disketteki tüm bilgilerin silinmesini sağlar. Bilgilerin kurtulması
mümkün değildir.
e) /c: Disket üzerindeki bozuk alanların düzeltilerek formatlanmasını sağlar.
f) /v: Disk veya diskete hacim etiketi verilmesini sağlar.
Formatlama işlemi:
Formatlanacak disket hazırlanır. Format A: yazılır ve enter tuşuna basılır.
Ekrana aşağıdaki mesaj gelecektir: A
sürücüsüne yeni disket yerleştirin ve devam etmek için enter tuşuna basın. Bu mesajdan sonra disket sürücüye yerleştirilir ve enter tuşuna basılır. Formatlama işlemi tamamlandıktan sonra bilgisayar diskete isim vermemizi bekler. (En az 0 en fazla 11 karekter olmalı.) Daha sonra ekrana disketle ilgili bilgiler gelmektedir. Burada disketin kapasitesiyle ilgili bilgilerin yanısıra diskette eğer bozuk alanlar varsa bunlarla ilgili bilgiler de verir. Sonrasında başka formatlanacak disket var mı yok mu şeklinde bir soru ekranda belirir. Tercih edeceğimiz seçeneğe göre işlemimizi sonuçlandırırız. Dikkat: /s ve /b parametreleri birlikte kullanılmaz. Diğer paremetreleri birlikte kullanabilirsiniz.
Unformat:
Önceden biçimlendirilmiş disketin eski haline getirilmesi yani format işleminin geri alınması işlemini gerçekleştirir. Dikkat: Eğer formatlama
işlemi esnasında /u anahtarı kullanılmışsa formatı geri alma işlemi gerçekleşmez. Kullanımı: Unformat sürücü adı /j /u /test/p a) /j: Unformat komutuyla tek başına kullanılır.
b) /u: Miror dosyasını kullanmadan disketi kurtarır.
c) /test: Bilgilerin nasıl kurtarılacağını ve düzenleneceğini gösterir.
Ç) /p: Ekrana gelen mesajları yazıcıdan alır.
Komut uygulandıktan sonra bilgisayar bizden kurtarma işlemini gerçekleştirmek için disketi sürücüye yerleştirmemizi ister ve hazır olduğunuzda enter tuşuna basınız der. Sonrasında çıkacak olan mesajlara Y (yes) seçeneğiyle yanıt verdiğinizde biçimlendirdiğiniz disketteki bilgiler kurtarılacaktır.
Chkdsk: )Disk Kontrol)
Disk ya da disketimizi kontrol etmemizi sağlayan komuttur. Okunmaz ve yazılmaz alanları tespit ederek kullanılır hale getirmeye çalışır. Kullanımı:
Chkdsk Sürücü adı dizin adı, dosya adı /f /v enter /f anahtarı disketteki hatalı alanları belirleyerek temizler ve kullanılabilir hale getirmeye çalışır. /v disketteki hatalı dizin ve dosyaları tesbit eder ve bunlarla ilgili bilgi verir.
Scandisk:
Bu komutun çalıştırdığı program disk-disket analizi yapar ve kontrol eder.
Bozuk alanları bulur ve düzeltilebilecek tüm alanları onarır. Chkdsk komutunun başaramadığı problemlerde kullanılır. Chkdsk komutunu kullandığınızda son kısmında verilen mesajda Scandisk yapmanız önerilmektedir. Kullanımı: Scandisk sürücü adı /all/autofix/surface
a) /all: Gösterdiğimiz sürücüde kurulu tüm dizinleri kontrol eder.
b) /autofix: Tesbit ettiği hataları otomatik olarak onarır.
a) /surface: Yüzey taraması yapar.
-
More:
Type komutuyla dosyaların içeriklerini görüntüleme esnasında eğer azı
ekranı taşıyorsa More komutunu Type komutuyla birlikte kullanırız. More komutu görüntülenen dosyayı ekran ekran bize gösterecektir. Yani
eğer dosyamız dos işletim sisteminin bize tanıdığı ekran boşluğunu dolduruyor ve taşıyorsa More komutunun yardımıyla dosyayı bölüm bölüm ekranda görüntüleyebiliriz. Kullanımı: Type hayat.txt bibar işareti more enter Bu komutu kullanırken more yazmadan önce bibar olarak söylenen işaret konur. Bu işareti iki yolla elde edebiliriz. Birincisi sağ tarafta bulunan alt tuşuna basarak büyüktür-küçüktür işaretini çıkarttığımız tuşlara birlikte basarak elde edebiliriz. İkincisi ise Ascii kodunu yazarak elde edebiliriz. Bunun için numlock tuşunun on konumunda olması gerekmektedir. Daha sonra sol tarafta bulunan alt tuşuna elimiz basılıyken numaratörden yararlanarak 124 yazmamız gerekecektir. Böylece bu işareti elde etmiş oluruz.
Path:
Bilindiği gibi çalışabilir dosyalarımız vardı. Bu çalışabilir dosyaların arama yolunu tanımlamakta Path komutu kullanılmaktadır. Amaç: hangi ortam ve dizin olursak olalım istenilen çalışabilir dosyayı çalıştırmaktır. Kullanımı: Path sürücü adı, dizin adı, enter Örnek: Path C:\Pw enter Sonuç: C sürücüsünde bulunan Pw adlı dizinde bulunan (com, bat, exe) hemen çalışabilir dosyalar kök dizininde adları yazıldığında çalışırlar. Path komutu satırı olmadığında adı geçen dizinlerde bulunan hemen çalışabilir dosyaları çalıştırmak için ilgili dizine girmek ve sonrada dosya adını yazmak gerekecektir. Yol tanımı (path) yapmak her zaman bize zaman kazandıracak ve işlemleri daha çabuk yapabileceğiz. Hemen çalışabilir dosyalara kök dizininden ulaşmak için bu komut genellikle Autoexec.bat toplu işlem dosyasına yazılır. Böylece bilgisayar her açıldığında otomatik olarak komut belleğe yüklenir. Çalışılan sürücüdeki yol tanımını görmek için Path enter komutu uygulanır. Böylece bellekteki yol tanımı ekrana gelir.
Prompt:
Ekranda görülen komut kabul ifadesini değiştiren komuttur. Amaç:
Komut kabul ifadesinde istediğimiz ve gerekli gördüğümüz karekterlerin
görüntülenmesini sağlamaktır. Kullanımı: Prompt yeni ifade dolar işareti. Komuttan sonra yazılan ifade ne olursa olsun ekranda komut kabul ifadesi olarak görülecektir. Değiştirilmediği sürece belleğe yerleşir. Bilgisayar kapanana kadar bellekte yüklü kalır ve etkinliğini korur. Örnek: Prompt Sevgi enter Böylece komut kabul ifadesi değişir.
Sevgi yazısı sürekli ekranda görüntülen C:\> ifadesinin yerini alır. Değiştirmek için de aynı komut aynı şekilde kullanılır. Yeniden eski görüntüyü elde etmek için Prompt $p$g yazarak enter tuşuna basınız. (Burada $ karekteri Dolar işareti olarak kullanılmıştır.) Görüntü tekrardan C:\> şekline dönüşecektir.
Prompt komutuyla kullanılabilen karekterler:
a) Ekranda sistem saatinin görüntülenebilmesi için $t şeklinde kullanılır.
b) Günün tarihini görüntüleyebilmek için $d şeklinde kullanılır.
c) Çalışılan sürücü dizini için $p şeklinde kullanılır.
ç) Versiyon numarasını görüntülemek için $v şeklinde kullanılır.
d) Versiyon ve sürücü görüntülemek için $n şeklinde kullanılır.
e) Büyüktür karekterini görüntülemek için $g şeklinde kullanılır.
f) Küçüktür karekterini görüntülemek için $l şeklinde kullanılır.
g) Eşittir karekterini görüntüleyebilmek için $q şeklinde kullanılır.
Vol: (Volume)
Diskete verilen etiket ismini ve format esnasında verilen numarayı ekranda görüntüler. Kullanımı: Vol sürücü adı enter
Date: (Tarih)
Sistem tarihini verir ve değiştirmemizi sağlar. Kullanımı: Date enter
Bu komuttan sonra ekranda şunlar yazacaktır:
Current Date Is Son 14/02/1999
Enter New Date ../../....
Önce gün sonra ay ve yıl yazıldıktan sonra enter tuşuna basarak yeni
tarihi onaylamış oluruz.
Time: (Zaman)
Bu komutu yazarak enter tuşuna bastıktan sonra önce sistem saatini
bize verir. Sonrasında yeni saati girmemizi ister. Kullanımı: Time
Saat:dakika:saniye,silisiye enter
Örnek: Time enter
Current Time Is 10
21,56
Enter New Time ..:..:..,..
Bu komutu kullanırken öncelikle 24 saat üzerinden yeni saat bilgisini, 60 dakika üzerinden yeni dakika bilgisini, 60 saniye üzerinden yeni saniye bilgisini ve salisiye bilgisini girdikten sonra enter tuşuna basarız.
Dşsal Komutlar: (External)
Tree:
Bu komutla, sürücüdeki, diskteki, disketteki dizin ve alt dizinler bir ağaç şeması halinde ekranda görülür. Amaç: Belirtilen sürücüdeki dizinleri ve içindeki dosyaları şematik olarak görüntülemektir. Kullanımı: Tree sürücü adı\dizin adı\dosya adı/f/a Burada F anahtarı her dizindeki dosyaların isimlerini verir. A anahtarı hızlı bir yazılım sağlayarak kod sayfalarında bulunan grafik karekterlerin kullanılmasını sağlar. Tree komutu yalnız kullanıldığında sadece dizinlerin şemasını görüntüler. Örnek: Tree enter yapıldığında sadece dizinlerin şemasını gösterir.
Deltree:
Bu komut belirtilen dizini ve dizinin içindeki tüm dizinleri silen komuttur. Del komutu yalnızca dosyaları silmekte kullanılırken, deltree komutu ile dizinleri ve dosyaları silebiliriz. Amaç: Dizin ve içindeki dizin ve dosyaları topluca silmektir. Kullanımı: Deltree sürücü adı, dizin adı enter Deltree komutu uygulandığında ekrana silinecek dizin ile ilgili kullanıcıdan onay ister. Çünkü silme işlemi ne olursa olsun her zaman tehlikelidir. Deltree komutu ile dizin ve dizin içinde silinen dosyalar tekrardan kurtarılması mümkün değildir. Örnek: Deltree Yeni enter Bu komutu uyguladıktan sonra ekrana Yeni dizini ve tüm alt dizinleri silinsinmi (E/H) şeklinde bir görüntü gelir. Dizinin silinmesi isteniyorsa E
istenmiyorsa H tuşuna basılarak işlem sonuçlandırılır.
Undelete:
Bu komut, del komutuyla veya deltree komutuyla silinen dosyayı (disk- disketten) yeniden kurtarmaya yarar. Uyarı: Deltree komutuyla eğer dosyayı dizinle birlikte silmiş iseniz kurtarmanız mümkün değildir. Kullanımı: Undelete sürücü adı, dizin adı, dosya adı enter Bir dosya silindiğinde hiç bir yazma veya sürücüden okuma işlemi yapmadan hemen undelete komutu kullanılmalıdır. Aksi taktirde dosyanın tam olarak kurtarılması mümkün olmayabilir. Örnek: Undelete C:\okul\yazı.txt enter Bu dizindeki daha önce silinmiş dosya varsa arayarak bunlar kurtarılacaktır. Del komutuyla silme işleminde
dosyaların adının yalnızca ilk karekterleri silinir. Undelete bu dosyaları bularak kurtarır. Komut verildikten sonra ekranda silinen dosyanın ilk karekterinin yerine ? (soru işareti) karekteri gelerek dosyanın geri kalan
kısmı görüntülenir. Daha sonra bu dosyayı kurtarmak isteyip istemediğimiz sorulur. Kurtarılacak bir dosya ise Y (yes) değilse N (no) seçeneği girilir. Y seçeneği girildiğinde bizden kurtarılacak dosyanın ilk karekterini yazmamız istenmektedir. İlk karekteri yazdıktan sonra "dosya kurtarma işlemi başarıyla tamamlandı." Şeklinde bir mesaj gelecektir. Eğer undelete komutunu bütün dosyaları kurtarmak için kullanmışsak dosyalar teker teker kurtarılacak ve her dosyanın kurtarılması esnasında kullanıcıdan onay istenecektir. Tercih edilen (Yes ya
da No) seçeneğe göre işlem yapılır.
-
Del Silmek (delete):
Bu komutu kullanarak disketten veya diskten istenen dosya veya dosyaları silebiliriz. Bu komutla dosyalar tam anlamıyla disk ve disketten silinmiş olmazlar. Dosya veya dosyaların kayıtlı oldukları alanların serbestçe kullanılabileceği anlamına gelir. Ancak yeni bir dosya yazıldığında ilk olarak serbest kalan bu alanlar üzerine yazılır. Böylece önceden Del komutuyla sildiğimiz dosyalar tam olarak silinir. Eğer sildiğimiz dosyaları kurtarmak istiyorsak bu bölümde yeni dosya yazdırmamış olmamız gerekiyor. Diğer önemli bir kuralda sildiğimiz dosyaların bağlı oldukları dizinin silinmemiş olması gerekiyor ya da dizinle birlikte dosyaların silinmemiş olması gerekiyor. Bu komutun kullanımı: Del sürücü adı, dizin adı, dosya adı ve uzantısı enter. Eğer silmek istediğimiz dosya ve dosyaların bizim onayımızı aldıktan sonra silinmesini istiyorsak: Del sürücü adı, dizin adı, dosya adı ve uzantısı /p enter.
Örnek: A sürücüsünde bulunan Davullar.txt dosyasını silmek istiyoruz.
Bunun için şu yolu izleyeceğiz: Del A:\davullar.txt enter tuşuna bas. Ya da bu silme işlemini yaparken kullanıcının onayını aldıktan sonra yapsın.
Bunun için izleyeceğimiz yol: Del A:\davullar.txt /p enter'a bas. Bu komutu girdikten sonra ekranda davullar.txt dosyasını silmek istiyormusunuz şeklinde bir mesaj belirecektir. Sizden Evet ya da hayır tuşuna basmanızı yani evet için Eğer kullandığınız Dos işletim sistemi Türkçe ise E tuşu, Eğer İngilizce ise Y tuşuna basılır. Hayır seçeneğini seçecekseniz Türkçe için H tuşu, İngilizce ise N tuşuna basılır. Del komutuyla birlikte joker karekterler kullanılabilir. Eğer Del *.* komutu verilirse çalışılan dizindeki tüm dosyaların silineceğini belirten bir uyarı mesajı belirir. Size uygun seçenek seçildikten sonra işlem tamamlanır. Dikkat: Bu komutu kullanırken çok dikkatli olunması gerekmektedir. Özellikle joker karekterler kullanarak dosyaları toplu silebiliriz. Bu karekterleri kullanırken çok dikkatli olmamız gerekmektedir. Ren: (Dosyaları yeniden adlandırma. ) Dosya adlarını değiştirmekte kullandığımız komuttur. Rename (yeniden adlandırma) anlamına gelir. Kullanımı:
1- Öncelikle komut yazılır:
2- Ren boşluk verilir,
3- Adı değişecek dosya adı ve uzantısı yazılır, 4- Boşluk tuşuna basılır, 5- Dosyanın yeni adı ve uzantısı yazılır, 6- enter tuşuna basılır. Örnek: Ren
Salih.txt Veli.txt enter. Eğer bilgisayardan herhangi bir hata mesajı
almadıysak yaptığımız işlem doğru olmuştur anlamına gelir. Ancak eğer değiştirme işlemi sırasında dosya adı ve uzantısını yanlış olarak yazmış olsak dahi bu işlem gerçekleşir. Çünkü bu komut yazdığınız ad veuzantının ne olduğuna bakmaz sadece yaptığınız işlemin kurallarına uygun olup olmadığına bakar.
Md: (Make Directory)
Çalışan sürücü veya belirtilen sürücüde dizin oluşturan komuttur. Kullanımı: Md Sürücü adı, dizin adı enter. Eğer sürücü adı vermeden yani yol tanımı yapmadan bu komut uygulanırsa çalışılan sürücü veya dizine verilen adla yeni bir dizin oluşturulur. Dizinler oluşturulurken dikkat edilmesi gereken kurallar dosyalara isim verirken geçerli olan kurallarla aynıdır. Dizinler bulundukları dizinlerin alt dizinleri olarak açılır. Aynı dizin içine birden fazla dizin açabileceğimiz gibi alt dizinler içinde de dizinler açabiliriz. Örnekler: Çalıştığımız sürücü C olsun. Md C:\okul enter. Bu dizin C sürücüsünde oluşur. Bu dizin içinde sınıf adında bir dizin daha oluşturabiliriz. Bunun içinde: Md C:\okul\sınıf enter. Sınıf dizinimiz C sürücüsündeki okul dizininin içinde oluşmuş olacaktır. Eğer istersek okul dizininin içindeki sınıf dizininin içine de bir veya birden fazla dizin oluşturabiliriz. Bunun içinde: Md C:\okul\sınıf\ders enter. Böylece C sürücüsünde bulunan okul dizininin içindeki sınıf dizinine ders adında bir dizin daha oluşturmuş oluruz.
Dizin oluştururken dizin oluşturacağımız sürücü veya dizin içinde olmamız gerekmiyor. Eğer yol tanımını doğru olarak yaparsak istediğimiz sürücü veya dizin içine yeni dizin veya dizinler oluşturabiliriz. Örnek: Biz C sürücüsünde ve okul adlı dizin içindeyiz. A sürücüsünde yeni bir dizin oluşturacağız. Bunun için izleyeceğimiz yol: Md A:\dernek enter. Böylece biz C sürücüsündeyken A sürücüsünde bir dizin oluşturmuş oluruz. Aynı yolla oluşturduğumuz dizinin içine alt dizinlerde oluşturabiliriz.
Cd: (Change Directory)
Bu komut var olan dizinler içine girmeyi ve dizinler arasında hareket
etmeyi sağlar. Kullanımı: Cd sürücü adı hedef dizin adı enter. Bu komutu kullanabilmek için yazdığımız dizinin bilgisayarımızda oluşturulmuş olması gerekiyor. Eğer dizin adını yanlış yazmışsak ya da o dizin bilgisayarda bulunmuyorsa bize "geçersiz dizin" şeklinde bir mesaj gelecektir. Eğer komutu doğru olarak uygularsak: Cd C:\okul enter. Doğru olarak işlemi gerçekleştirdiğimizde C:\okul> şeklinde komut kabul ifadesi ekranda görülecektir. Okul adlı dizinin içindeyizdir anlamına gelir. Eğer sınıf adındaki dizinin içine girmek istiyorsak: Cd sınıf enter. İşlemin doğru olup olmadığı bilgisayarın bize vereceği mesaj veya komut kabul ifadesinden anlaşılır. Eğer dizinden çıkmak istiyorsak cd.. şeklinde komut kullanılır. Bu işlemi yaptığımızda bulunduğumuz dizinden bir önceki dizine geliriz. Örneğin biz C:\okul\sınıf\ders dizinleri içinde bulunalım. Bu komutu kullandığımızda yani cd.. enter Bulunduğumuz ders dizininden sınıf dizinine geliriz. Eğer bulunduğumuz alt dizinlerden veya dizinden doğrudan kök dizine dönmek istiyorsak bu kez cd\ komutunu kullanırız. ( \ işareti ters bölü yani back slash anlamına gelmektedir.)
Rd: (Remove Directory)
Bir dizini veya alt dizini silmek için kullanılır. Bu komut ile içi boş olan
ve içinde olmadığımız dizinler silinir. Bu komutla sadece dizinler silinir. Dikkat edilmesi gereken silinecek dizinin içerisinde herhangi bir dosya ve dizin olmaması gerekir. Ayrıca sileceğimiz dizinin içinde olmamamız gerekmektedir. Kullanımı: Rd sürücü adı dizin adı enter. Örnek: Rd C:\okul\sınıf enter. Burada okul dizini içinde bulunan sınıf dizinini silmiş
oluyoruz. Diğer dos komutlarında olduğu gibi işlemlerimizi yaparken yol
tanımına çok dikkat etmemiz gerekir. Eğer Rd komutu kullanılarak bir izin silinmek isteniyor ancak bize hata mesajı veriyorsa yapmamız gereken şey, dizinin içerisini kontrol etmek veya dizin ismini doğru olarak yazıp yazmadığımızı kontrol etmektir.
Ver: (Versiyon)
Kullandığımız Msdos işletim sisteminin uyarlama numarasını görüntüler. Amaç işletim sisteminin versiyon numarasını öğrenmektir.
Kullanımı: Ver enter Örnek: Ver enter Görüntü: Msdos version 6.22.
Type:
Dosyaların içeriğini görüntülemeye sahiptir. Bu komut yardımıyla ascii
içerikli dosyaların içeriğini görüntüleyebiliriz. Eğer ascii kotlarıyla kotlanmamış dosyaların içeriklerini görüntülemeye çalışırsak ekrana okunamayacak karekterler şeklinde gelir.
Kullanımı:
1- Komut adı: Type 2- Boşluktan sonra sürücü adı, yönlendirme karekteri, ayıraç karekteri,
3- Hiç aralık vermeden Dizin Adı 4- Hiç aralık vermeden Dosya adı ve uzantısı 5- Hiç aralık vermeden enter tuşuna bas. Örnek: Type C:\okul\odev.txt enter
Böylece odev adlı dosyanın içerisindeki yazıların ne olduğunu okuyabiliriz. Burada unutulmaması gereken, bu komutla sadece dosyaların içeriğini görüntüleyebiliriz, herhangi bir şekilde dosyanın içeriğine müdahale edemeyiz. Örneğin hayat.txt dosyasının içeriğini görelim: Type hayat.txt enter. Bu işlemi yaptıktan sonra Ascii kodlarıyla
yazılmış dosyamızın içeriği karşımıza gelir: "Hayat bir çok zorluklarla doludur. Bu zorluklarla kimimiz mücadele eder, kimimiz de mücadeleden kaçarız. Ya da bazılarının yaptıkları gibi kendi beynimizi tatile gönderir başkalarının beyni ile yaşamayı tercih ederiz. Burada önemli olan birisinin veya birilerinin dayattıkları değil biz ne istiyoruz olmalıdır...."
-
dir komutunun Anahtarları:
a) / (bölü) P
Bu anahtar dir/p şeklinde kullanılır. Bu anahtarın görevi, bulunduğumuz sürücü veya dizin içindeki dosya ve dizin isimlerini sayfa sayfa olarak göstermektir. Dosya ve dizin isimleri ekrana sığmadığı aman sayfa sayfa olarak gösterilir. Sayfa sayfa gösterim esnasında kran durur ve bir sonraki sayfaya geçmeniz için herhangi bir tuşa basmanızı bekler.
b) /w Bu anahtar dosya ve dizin isimlerini sütunlar halinde ekrana listeler. Ekrana sığmadığında yukarı doğru kaydırarak diğer dizin ve dosya isimlerini sütunlayarak listelemeye devam eder. c) /a Bu anahtar dosya ve dizinlerin niteliklerini gösterir. Görmek istediğimiz niteliğe göre a harfinin yanına bazı harfler gelmektedir. Bunlar şöyledir: Gizli dosyalar için dir/ah, sistem dosyaları için dir/as, dizinler için dir/ad, sadece okunabilir dosyaları görebilmek için dir/ar, arşiv dosyalarını göstermesi için dir/aa, gizli özelliği olmayan dosyaları gösteren dir/a-h, sadece dosya isimlerini görüntüleyebilmek için dir/a-d, arşiv özelliği olmayan dosyaları görüntüleyebilmek için dir/a-a, hem okunur hem de yazılabilir dosyaları görüntüleyebilmek için dir/a-r, sistem dosyası özelliği olmayan dosyaları görüntüleyebilmek için dir/a-s. ç) /o Bu anahtar dosya veya dizin isimlerini sıralamada kullanılır.
1- /on: Dosyaları adına göre A'dan Z'ye doğru sıralar.
2- /oe: Dosyaları uzantılarına göre A'dan Z'ye doğru sıralar.
3- /os: Dosyaları kapladıklara alanlara göre küçükten büyüğe doğru sıralar.
4- /od: Dosyaları bilgisayara kayıt tarihlerine göre küçükten büyüğe doğru sıralar.
d) /s Bu anahtar bulunduğumuz sürücü veya dizin içindeki diğer alt
dizin ve dosyaları görüntülemeye yarar. Nerede bulunuyorsak oradan itibaren bütün dizin ve dosyaları görüntüler. e) /b Bu anahtar sadece dosya ve dizin isimlerini görüntüler. Dosya ve dizinlere ait olan diğer bilgileri göstermez. f) /l Bu anahtar dosya ve dizin isimlerini ekrana küçük harflerle yazarak listeler.
Verify:
Yan bellek birimi üzerine yazılacak bilgilerin doğru olarak kayıt edilip edilmediğini kontrol eder. Bu komut bir anahtar komuttur. Eğer komutla birlikle On ifadesi kullanılırsa komutun işlevi aktif, Off ifadesi kullanılırsa komut işlevini pasif duruma getirir. Kullanımı: Verify on veya off enter
Copy:
Bir veya birden fazla dosyayı belirtilen yani gösterilen adrese kopyalar.
Bu işlemin yapılması anında kopyalama yapılan ortamda aynı isimden
dosya varsa yeni dosyanın burada bulunan dosyanın üzerine yazılıp yazılmayacağını uyaran bir mesaj alınır. Eğer bu mesaja olumlu yanıt verirsek yeni dosya burada bulunan dosyanın üzerine kopyalanır. Yanıtımız olumsuz olursa kopyalama işlemi iptal olur. Kullanımı:
1- Öncelikle komutumuzu yazarız ve boşluk tuşuna basarız.
2- Copy Kopyası çıkarılacak dosyanın dizinin bağlı olduğu sürücü adı ve yönlendirme karekteri iki nokta üstüste ve ayıraç karekteri ters-bölü karekterini koyarız.
3- Dosyanın bağlı olduğu dizin adı.
4- Kopyası alınacak dosya adı ve uzantısı,
5- Dosyanın kopyalanacağı hedef sürücü adı,
6- Hedef dizin adı.
Bu komutu uygularken pratik bir anımsama ise şöyledir: neyi nereye kopyalayacağımdır. Bu durumu ayrıntılı bir örnekle şöyle gösterelim: Kök dizininde bulunan yunus adlı dizinindeki Emre.txt dosyasını A sürücüsündeki bahar dizinine kopyalayalım. İzleyeceğimiz yol ise şöyledir: Copy C:\yunus\emre.txt A:\bahar\emre.txt enter Eğer dosya ismini aynen koruyacaksak yeniden emre.txt yazmaya gerek yoktur. ancak dosya ismini değiştireceksek A:\bahar\ bölümünü yazdıktan sonra yeni isim ve uzantıyı doğru olarak yazarak enter tuşuna basmalıyız. Bu işlem doğru olarak yapıldıktan sonra bir dosya kopyalandı diye bir mesaj
alacağızdır. (1 File(s) copied.)
Copy komutuyla aynı sürücü veya aynı dizin içinde bulunan bir dosyanın ismini değiştirerek niteliği aynı bir ikinci dosyayı oluşturabiliriz. Bunun için yapacağımız işlem şudur:
1- Komut yazılır: Copy 2- Örneği çıkarılacak dosyanın adı: Aziz.txt 3- Dosyanın yeni adı: Emre.txt enter tuşuna basılır. Başka bir değişle C sürücüsünde bulunan Okul adlı dizinin içinde bulunan Aziz .txt dosyasından bir adet daha çıkartmamız gerekiyor. Bunu şu işlemle de yapabiliriz: Copy C:\okul\aziz.txt C:\okul\emre.txt enter tuşuna bas. Bu işlem bittikten sonra 1 file(s) copied. (1 dosya kopyalandı) şeklinde bir mesaj verecektir. Copy komutuyla yapabildiğimiz diğer bir işlem ise 2 veya daha fazla dosyayı birleştirerek yeni bir dosya oluşturmaktır. Bu işlemle genel olarak metin dosyalarını birleştirme yapabiliriz. Uzantısı bat, txt olan dosyaları birleştirebiliriz. Bu işlemi yaparken hangi dosyaya ek yapılacaksa o dosya sıralamada önce yazılır. Örneğin, Murat ve Mesut bir ödev üstünde çalışsın. Bu ödevin ilk 5 başlığının konularını Murat, diğer 5 başlığa ait konuları da Mesut yazsın. Yazma işlemi bittikten sonra dosyaları birleştirmek için şu işlemi uygulayacağız: Biz okul adlı dizin içinde bulunalım. Copy C:\okul\murat.txt+mesut.txt odev.txt enter tuşuna bas. Burada önce yazının ilk kısmını yazan Murat.txt önce yazıldı ve + (+ Bu işaret artı karekteridir.) işareti koyduk. Daha sonra Mesut.txt dosyasını hiç aralık vermeden artı işaretinden sonra yazdık. Boşluk tuşuna bastıktan sonra bu iki dosyanın birleşiminden ortaya çıkacak olan yeni dosyanın adını ve uzantısını yazdık. Bu işlemleri yaptıktan sonra elimizde yeni bir dosya oluşmuş olur.
Copy con:
Bu komutun yardımıyla bir satır editörü oluşturabiliyoruz. Bu satır editörüyle kısa metin dosyaları elde edebiliyoruz. Ancak ciddi yazılarımızı burada yazmak çok zor olmaktadır. Bu programda hareket olanağı çok iyi değildir. Bu komuttan daha çok toplu işlem dosyaları gibi kısa mesajlar içeren txt veya bat uzantılı dosyalar elde ederiz.
Kullanımı:
1- Öncelikle komutu yazarak boşluk tuşuna basarız: Copy con
2- Hangi sürücüde dosya oluşturacaksak o sürücünün adını, yönlendirme karekterini, ayıraç karekterini yazarız.
3- Hiç aralık vermeden dizin adını yazarız.
4- Hiç aralık vermeden ayıraç karekterini yazarız.
5- Yeni oluşacak dosya adı ve uzantısını yazarız. 6- son olarak enter tuşuna basarız. 7- Yazı yazma işlemimiz sona erdikten sonra F6 tuşuna basarız. Biz dosya adını daha önceden yazdığımız için sadece enter tuşuna basarız.
Örnek: C sürücüsünde bulunan belgeler adlı dizinde kullanım.txt adında bir programın hızlı kullanımını anlatan bir metin dosyası oluşturalım. Bunun için izleyeceğimiz yol şöyledir:
Copy con C:\belgeler\kullanım.txt enter Bu komutu yazdıktan sonra kullandığımız ekran okuma programından herhangi bir geri bildirim alamayız. Ancak ekran okuma programının satır okutma tuşuna bastığımızda blank (boşluk) diyecektir. Artık satır editörü açılmış olur. Metinimizi yazarken satırın sonuna kadar beklenmez. Kısa satırlardan oluşan yazımızı yazma işlemi bittikten sonra bu dosyamızı disk-diskete kayıtetmemiz gerekmektedir. Bunun için öncelikle fonksiyontuşlarından f6 tuşuna basarız. Program burada bizden dosya ismini girmemizi beklemektedir. Ancak biz dosya ismini komutu ilk çalıştırdığımız anda verdiğimiz için bu bölümü enter tuşuna basarak geçeriz. Enter tuşuna bastıktan sonra "1 file(s) copied" şeklinde bir mesaj gelecektir. Böylece dosyamız kopyalanmış olacaktır.
-
Dosyaları isimlendirme kuralları şunlardır:
1) Dosya adı en fazla 8 en az 1 karekter olabilir.
2) Dosya adından sonra nokta konarak dosyanın niteliğine göre
uzantı konmalıdır. Uzantı konurken, dosya uzantısının en fazla 3 karekteri aşmaması gerekmektedir.
3) Dosya adı verilirken: Nokta, apostrof, ters-bölü, bölü, noktalı virgül, artı, eşittir, parantez, büyüktür-küçüktür işareti, virgül, soru işareti, yıldız gibi karekterler kullanılmaz.
4) Dosya adı verilirken karekterler arasında boşluk bırakılmaz.
5) Dosya adı ile uzantı arasındaki nokta işareti yazılırken boşluk bırakılmaz.
6) Dosya adı verilirken tire işareti, dosya adının başında ve sonunda
kullanılmaz. (Tire işareti, dosya isminin ortasında kullanılabilir.)
7) Dosya adı verilirken harf ve rakam karekterler birlikte kullanılabileceği gibi sadece harf, sadece rakam karekterlerinden dosya adları oluşabilir.
Dosya Uzantısı ve Tipleri:
Dosya uzantılarına göre dosyaların özellikleri anlaşılabilir. Dosya uzantısı dos işletim sisteminde en fazla 3 karekter olarak verilir. Dosyalar uzantılarına göre şöyledir:
Hemen çalışabilir dosyalar. Bunların uzantısı com, exe, bat olabilir. Veri dosyaları, bilgi dosyaları, yardım dosyaları gibi farklı dosyalar vardır. Dosya uzantıları hem alfabetik karekter hem de sayısal
karekterler veya bunların karmasından oluşabilir.
Uzantılarına göre dosya tipleri:
--.bat Toplu işlem dosyası. Komutlardan oluşmaktadır.
--.bak Yedeklenmiş dosyadır.
--.pas Paskal programlama dili ile yazılmış kaynak dosya.
--.dat Bu tür dosyalar veri dosyalarıdır.
--.com Bu tür uzantısı olan dosyalar çalıştırılabilir dosyalardır.
--.exe Bu tür dosyalar çalıştırılabilir dosyalardır.
--.sys Bu dosyalar işletim sisteminin kaynak dosyalarıdır.
Çalışabilir Dosyalar:
Çalışabilir dosyalar uzantılarından anlaşılan dosyalardır. Bu dosyalar belirli bir programın çalışmasını sağlayan ve genellikle program ismiyle anılan dosyalardır. Örneğin, Pw programını çalıştıran çalışabilir dosya pw.com dosyasıdır. Bu dosyalar hemen çalışan dosyalardır. Bunlar bat, exe, com uzantılı dosyalardır. Bu dosyaların çalışabilmesi için sadece isimlerini yazmak yeterli olacaktır.
DOS İŞLETİM SİSTEMİNİN AÇILIŞ AŞAMALARI:
Dos işletim sisteminin bilgisayara yüklenmesi (boot) olarak tanımlanır. Bilgisayar açıldığında aşağıdaki işlemler gerçekleşir:
a) İlk olarak rom'da bulunan bios programı çalışır. Bu program bilgisayarın parçalarını kontrol eder. Çalışmayan veya eksik olan parçalar varsa, bunları çeşitli şekillerde uyarı mesajı ile kullanıcıya bildirir.
b) Bilgisayar, disket sürücüsünde disket olup olmadığını araştırır. Eğer
varsa 2 sistem dosyasını İo.sys ve Dos.sys dosyalarını yükler. Eğer disket sürücüsünde disket yoksa aynı işlemleri sabit diskten tekrarlar.
c) Yukarıda yüklenen dosyalar çalıştıktan sonra Command.com adlı
dosyayı bularak çalıştırır. Bu dosyada işletim sisteminin içsel komutları vardır. Bu dosyanın çalışmasıyla işletim sisteminin bir kopyası Ram'e yüklenmiş olur.
Ç) Io.sys, Dos.sys ve Command.com dosyaları belleğe yüklendikten
sonra bilgisayarın açılışta yapması gerekli düzenlemeler için config.sys
ve bazı programları açılışta yükleyen Autoexec.bat toplu işlem dosyası
çalıştırılır.
d) Dos işletim sistemi yüklenmiştir.
e) Ekranda C:\> komut kabul ifadesi görüntülenir. Eğer bilgisayar disketten açılış yapılmışsa A:\> komut kabul ifadesi ekranda görülür.
DOS İŞLETİM SİSTEMİ SİSTEM DOSYALARI:
Dos işletim sistemini sabit diskten veya disketten başlatabilmek için sistem dosyalarına gereksinim duyulur.
Bu dosyalar: İo.sys, dos.sys, command.com dosyalarıdır.
Bu dosyalar bulunması gereken dosyalardır. Bunların dışında programın diğer üniteleriyle ilgili tanımlar içeren config.sys ve autoexec.bat dosyalarıdır.
a)Io.sys: Sistem dosyasıdır. Bilgisayarın ilk açılışında belleğe yüklenir ve sistemi yönetmeye başlar. Bu dosya bilgisayar açık kaldığı sürece bellekte kalır. İo.sys sistem dosyası Copy komutuyla kopyalanamaz. Del komutuyla silinemez. İo.sys dosyası disk veya diskette formatlama sırasında /s parametresi kullanılarak veya sys komutu kullanılarak transfer edilir. Bu dosya eksik olduğunda işletim sistemi yüklenemez. Sabit diske yüklü ve yalnız okunabilir olarak yüklenir. b)Dos.sys: Sistem dosyasıdır. Bilgisayar açılışında belleğe yüklenir. İo.sys ile birlikte sistemi yönetir. Bu dosyada bellek açık kaldıkça bellekte kalır. İo.sys dosyası için geçerli kurallar dos.sys dosyası içinde geçerlidir.
c)Command.com: Msdos'a ait bir sistem dosyasıdır.
Bilgisayarın açılışında İo.sys, Dos.sys ve command.com dosyaları belleğe yüklenerek sistemi yönetmeye başlar. Command.com komut yorumlayıcı
bir dosyadır. İşletim sisteminin komutları bu dosyanın içindedir. Bu dosya bilgisayar için zorunlu dosyalardan biridir.
Ç) Autoexec.bat: Bilgisayar açılırken disket veya diskten İo.sys ve
Dos.sys dosyalarını belleğe okur. Daha sonra açma programlarının
bulunduğu disket ve diskin ana-dizininde config.sys dosyaları araştırılır.
Config.sys dosyası ana-dizininde varsa bu dosyada yazılı olan bir takım
ayarlamaları yapar. Daha sonra command.com dosyasını belleğe yükler.
Bu dosyanın yüklenmesiyle birlikte bilgisayar denetimi command.com
dosyasına geçer. Command.com ilk olarak bilgisayarın ilk açıldığı
ortamda autoexec.bat dosyasını arar. Bu dosya bulunursa bu dosyada yer
alan gerekli işlemleri yapar. Eğer dosya bulunmazsa bilgisayar günün
tarih ve saat bilgilerini ister. Autoexec.bat dosyasının önemi bilgisayar
her açıldığında yapılması gereken tanımlar ve değişiklikleri uygulamasıdır. Autoexec.bat dosyası bulunduğu dizinin kök dizininde
bulunmalıdır. Çünkü bu dosya özel bir toplu işlem dosyasıdır. Bilgisayar
açılış sırasında bu dosyayı kök dizininde arar.
d) Config.sys: Bu dosya sistemin donanım özelliklerini değiştirmemize
olanak verir. Özel komutlar kullanarak, sisteme kurulacak sürücüleri
ilave eder. Bu dosyanın sürücünün ana dizininde bulunması gerekir.
Dosya bilgisayarın açılışı esnasında 3 aşamada okunur. Dosya üzerindeki değişiklikler bilgisayar açılırken sistem tarafından yerine getirilecektir.
İÇsel VE Dışsal KOMUT KAVRAMLARI:
Dos işletim sistemi komutları, kullanıcı ile bilgisayar arasında iletişim sağlar. Bu iletişimde rol oynayan unsur, kullanıcının bilgisayarın anlayacağı dilden komutlar vermesidir. Bilgisayarın dos'u yüklemesiyle otomatik olarak belleğe yerleşen komutlara iç komutlar denir. Bunlar bilgisayar açıldıktan sonra kullanıcı tarafından kullanılabilmektedir. Bellekte fazla yer kaplamadıklarından ayrıca bir dosya halinde saklanmamışlardır. Bellekte fazla yer kapladıklarından belleğe yüklenmeyen komutlara dışsal komutlar denir. Bunlar kendi adlarıyla anılır ve hemen çalışabilir dosyalar halindedirler. Dışsal komutların çalıştırılabilmesi için bu komut dosyalarının çalışılan ortamda veya her taraftan çalışabilmeleri için yol tanımları yapılmış olmalıdır.
Joker ve yönlendirme karekterleri:
Dos işletim sistemi dosya adlarının aranması ve belirtilmesi sırasında bazı karekterlerin joker olarak kullanılmasına izin vermektedir. Bu karekterlerin sayesinde dosya isimlerinden hatırlayamadığımız karetkerlerin yerine joker karekterler yazılır. Dos işletim sisteminde kullanılan joker karekterler:
1- ? (soru işareti),
2- * (yıldız) karekterleridir.
a) ? (soru işareti): Dosya isminde yer alan tek bir karekter yerine geçer. Örneğin: İlk karekterini hatırlayamadığımız bir dosya adını şu şekilde yazabiliriz: ?ıldırım.txt Dos işletim sistemi ilk karekter ne olursa olsun diğer karekterleri aynı olan dosyaları dikkate alacaktır.
b) * (yıldız): Dosya isminde belirtilmeyen birden fazla karekteri temsil eder. Örneğin: ilk karekterini hatırlayamadığımız veya ismin bütün karekterlerini hatırlayamadığımız zamanlarda ve uzantısı txt (metin dosyası) olan bir dosyayı aradığımızda joker karekterin kullanımı şöyledir: *.txt ya da ilk karekteri r olan bir txt dosyasını aradığımızda kullanımı şöyledir: r*.txt Böyle bir durumda dos işletim sistemi uzantısı txt olan bütün dosyaları dikkate alarak bize mevcut olan bütün txt uzantılı dosyaları listeleyecektir.
c) Yönlendirme : (iki nokta üst üste) karekteridir. İki nokta üstÜste karekteri çalışılan ortamların değiştirilmesine veya seçilmesi işleminde sürücü harfinden sonra yazılarak işlemleri o sürücüye yönlendirir. Örneğin: A:\> sürücüsünden C sürücüsüne geçmekiçin C: yazılarak enter (giriş ya da onay) tuşuna bastığımızda çalışılan sürücü değişecektir. Komut kabul ifadesi C:\> olarak değişecektir.
İŞLETİM SİSTEMİ KOMUTLARI:
İçsel Komutlar: (İnternal)
Cls: (Ekran temizleme)
Dos ekranında çalışırken daha önceki yazılan komutların ekrandan silinmesi için kullanılan komutur. Dos komutlarının tam olarak uygulanabilmesi için komut kabul satırının temiz olması yani yanlış yazılmış karekterlerin temizlenmiş ya da silinmiş olmalıdır. Cls komutunun kullanımı şu şekildedir: C:\> Cls enter bas. Dir: (Dizin ve dosya adlarını görüntüleme) Çalışılan disk veya diskette kayıtlı bulunan dizin ve dosyaların ad, uzantı, kapladıkları alan, oluşturuldukları tarih, oluşturuldukları saat bilgilerini isteyen komuttur. Yalnız başına kullanıldığında çalışılan disk veya diskette kayıtlı bulunan dizin ve dosyaların ad, uzantı, kapladıkları alan, oluşturuldukları tarih, oluşturuldukları saat bilgilerini listeler. Ayrıca sürücünün adını, seri numarasını ve çalışılan dizinin adını ekranda görüntüler.
-
Shift tuşuyla birlikte kullanılan karekterler ve elde edilen karekterler:
Shift artı nokta birlikte kullanıldığında : işareti (iki nokta üst üste)
meydana gelir. shift artı virgül ; (noktalı virgül) elde edilir. Shift artı < (küçüktür) tuşlarının birlikte kullanımından > (büyüktür) işareti
elde edilir.
Shift artı 1 birlikte kullanımından ! (ünlem) elde edilir.
Shift artı 2 birlikte kullanımından ' (apostrof) elde edilir.
Shift artı 4 birlikte kullanımdan + (artı) elde edilir.
Shift artı 5 birlikte kullanımından % (yüzde) elde edilir.
Shift artı 6 birlikte kullanımından & (and ) elde edilir.
Shift artı 7 birlikte kullanımından / (bölü ) elde edilir.
Shift artı 8 birlikte kullanımından ( sol parantez elde edilir.
Shift artı 9 birlikte kullanımından ) sağ parantez elde edilir.
Shift artı 0 birlikte kullanımından = eşittir elde edilir.
Shift artı * (yıldız) birlikte kullanımından ? (soru işareti) elde edilir.
Shift artı - (eksi) birlikte kullanımından _ (altçizgi) elde edilmektedir.
Ters-bölü (back-slash) işaretini elde edebilmek için sağ alt tuşu ile birlikte yıldız tuşuna basmamız gerekmektedir. Back-space tuşu yazdığımız karekterleri bir geri olmak üzere siler. Yani imleçimizin üzerinde bulunduğu karekterden önceki bulunan karekteri siler. Msdos'da bazı dizinleri değiştirirken karşılaştığımız ~ (tilda- sonsuz) işaretinin klavyeden ascii kodlarını kullanarak çıkarabiliyoruz. Bunun için num-lock tuşunu on konumuna getiriyoruz. Sol alt tuşuna elimiz basılı iken rakamların bulunduğu en sağdaki tuş grubundan 126 tuşlamamız gerekmektedir.
İŞLETİM SİSTEMİ VE ÖNEMİ:
Bir çok parçadan meydana gelen bilgisayardan yararlanabilmemiz
için her şeyden önce bilgisayarımızın çalışıyor olması gerekir. Bilgisayarımızın çalışıyor olabilmesi için ve bizimle iletişim sağlayabilmesi için bir programa (yazılım) gereksinim duyulmaktadır. Bu yazılım sıradan bir yazılım değildir. Her program bilgisayarı çalıştıramaz. Bilgisayarları çalıştırabilecek yazılımlar farklılık arzeder. Örneğin bir oyun programı bilgisayarı çalıştıramaz. Bu oyun programını
bilgisayarda yüklü olan işletim sistemi tarafından çalıştırılır. Bilgisayarların çalışmalarını sağlayan disk yönetim sistemleri vardır. Bilgisayarı tanıyan tüm çalışmalarını kontrol altında tutarak bilgisayarı yöneten yazılımlara işletim sistemi denir. İşletim sistemi bilgisayarın tüm birimleri arasında iletişimi sağlar. İşletim sistemi yüklenmemiş bilgisayarları hiç bir kullanıcı kullanamaz. İşletim sistemleri bilgisayarın
açılması ve çalışması için olmazsa olmaz programlardır. İşletim sistemi, bilgisayar donamları arasında iletişimi sağlayarak, aygıtların etkin kılınmasını gerektiren yazılımları yükleyen, bu aygıtları kullanıcının kontrolüne sunulmasını sağlayan ve kullanıcıdan gelen komutlarla ilgili aygıtlara bildiren sistem yazılımlarıdır.
İşletim sistemlerinin işlevleri:
1) Kullanıcı ile merkezi işlem birimi arasında iletişim sağlar.
2) Giriş ve çıkış devreleri arasındaki veri akış yönünü ve işlemleri kontrol eder.
3) Donanım aygıtlarını yönetir.
4) Programların çalışmasını kontrol eder.
5) Veri ve dosya saklama işlemlerini yapar.
6) Sistemin etkin bir şekilde işlemesi için güvenlik ve kontrol sağlar.
İşletim sisteminin yukarıda sayılan işlevlerine dikkat edildiğinde,
bir yöneticiden beklenen tüm sorumlulukları ve yetkileri bulunmaktadır.
İŞLETİM SİSTEMİ ÇEŞİTLERİ:
Günümüzde en çok yararlanılan ve kullanılan işletim sistemleri şunlardır: 1- Windows 95-98: Bu program etkileşimli ara bir programdır.
Bilgisayarın ara birimleri arasında kolay, düzenli ve güvenli iletişimi sağlayan işletim sistemidir.
2- CPM: (Control program for micro computer) Micro bilgisayarlar için kontrol programı. Bu işletim sistemi 8 bit'lik mikro bilgisayarlar için hazırlanmıştır. Bu programın özelliği; kendi yapısındaki donanım içinde bios'ta toplanmıştır. Programın küçük bir yerinde yapılabilecek bir değişikle diğer bilgisayarları da çalıştırması sağlanmaktadır. Günümüzde pek kullanılmayan bir işletim sistemidir.
3- Os2: İşletim sistemi 2 olarak da söylenmektedir. Bu sistem MSdos işletim sistemindeki bazı sınırlamaları ortadan kaldırmak için geliştirilmiştir. Msdos işletim sistemindeki sınırlamalar; kullanım zorluğu, tekli programlama sağlaması ve sadece 610 kb'lik bellek kullanabilmesidir. Bu da büyük bilgisayarla da bilgi alış-verişini zorlaştırmaktadır. Bu sınırlamaları ortadan kaldırabilmek için Os2 işletim sistemi geliştirilmiştir.
4- Unix: Çok kullanıcılı, taşınabilir ve çoklu programlama olanağı veren bir işletim sistemidir. İlk olarak 1971 yılında AT&T firmasında yazıldı. Daha sonra bu program geliştirilerek taşınabilirlik özelliği kazandı. Günümüzde yaygın olarak kullanılmaktadır. 5- Dos: (Disk Operating System) Tek kullanıcılı olan bu işletim sistemi, çoklu programlama olanağı ortamı sağlayamadığından kişisel bilgisayarlarda kullanılmaktadır. Çok kullanıcılı ortamlarda tercih edilmemektedir. 6- Mos: (Macintosh Operating System) Macintosh bilgisayarlar için geliştirilen işletim sistemi İBM uyumlu bilgisayarlarda kullanılamaz. Daha çok masa üstü yayıncılık alanlarında tercih edilen ve başarılı olan bir işletim sistemidir. Dosya yönetim ve programlama dillerinin uygulamalarına yanıt vermeyen bir işletim sistemidir.
DOS İŞLETİM SİSTEMİ (Disk Operating system)
Bilgisayarın kullanıcı ve kendi birimleri ile iletişimi sağlayan, programların çalışmalarını denetleyen yazılım olan Dos işletim sistemi olmadan bilgisayarın kullanıcı komutlarına yanıt vermesi olanaksızdır. Bilgisayarı kullanıcının kullanımına hazır duruma getiren sistemdir. Bilgisayarın çalışmasıyla yüklenir. Bu işleme yükleme denir. 1)Dos işletim sistemi yüklü bir bilgisayarın açılması: Dos işletim sisteminin yüklenmesi işlemini gerçekleştirebilmek için öncelikle İBM uyumlu en az 512 kb. Rem belleğe sahip bir bilgisayar sisteminin ve Dos işletim sisteminin dosyalarının yer aldığı bir disket veya sabit diske gereksinim vardır.
2) a) Disketle Dos işletim sisteminin bilgisayara yüklenerek açılması:
1) Disket sürücüsüne, dos işletim sistem dosyalarının bulunduğu disketi takmadan önce bilgisayarın elektrik düğmesi açılır.
2) Disketin hareketli kısmı sola doğru çekilebilir konumdayken ya da disket üstünde bulunan yuvarlak bölümün alta gelecek şekilde ve hareketli kısım karşımıza bakacak şekilde disket sürücüsüne takılır.
3) Kısa bir süre sonra işletim sisteminin belleğe yüklenmesi başlar.
4) Yükleme sırasında sürücüden tıkırtıyı andıran sesler gelecektir.
Ayrıca yükleme sırasında sürücü ışığı yanacaktır.
5) Dos işletim sisteminin yükleme işlemi tamamlandığında bilgisayar bizden yeni tarih girmemizi ya da geçerli olan tarihin onaylanmasını isteyecektir.
6) Ekrana A:\> komut kabul ifadesi gelecektir. A:\> ifadesinde geçen karekterlerin anlamları şöyledir: A Disket sürücü adı. : Bu karekteri komutlarımızı yazarken yönlendirme karekteri olarak kullanıyoruz. \ Bu karekteri ise; sürücü ile dizin adı arasında veya dizin ile dizin arasında ya da dizin ile dosya arasında ayıraç olarak kullanmaktayız. > Bu işaret büyüktür anlamına gelmektedir.
7) Komut kabul ifadesi belirdiğinde dos işletim sistemi yüklenmiş, bilgisayarın birimleriyle iletişim sağlanmış, komutları kabul edilebilir hale gelmiş ve kullanıcıyla bağlantı sağlanmaya hazır demektir. b) Dos işletim sisteminin sabit diskten yüklenmesi: Bilgisayar sabit diskten başlatılacaksa gerekli sistem dosyaları sabit diskte yer aldığında yapılacak tek şey bilgisayarın elektrik düğmesini
açarak işletim sisteminin yüklenmesini beklemektir. Çünkü sabit disketten yükleme yapılıyorsa bilgisayar bizden tarih ve zaman bilgilerini istemeyecektir. Bunun için gerekli toplu işlem dosyaları oluşturulmuş olarak bilgisayarın sabit diskinde vardır. Yükleme işlemi tamamlandıktan sonra C:\> komut kabul ifadesi belirecektir. Buda bilgisayarımızın kullanıma hazır olduğu anlamına gelir.
KÖK DİZİN:
Bir disket ya da sabit diskte en az bir dizin bulunur. Bunun adı kök dizindir. \ (ters bölü) işaretiyle gösterilir. Dikkat edilmesi gereken bir
nokta disket ya da sabit diskte bir tane kök dizininin olduğudur. Kök dizininin silinmesi veya açılması mümkün değildir. Bilgisayar açıldığında ana dizin ekrana gelir.
Dizin ya da alt dizin:
Bilgisayar çalışırken, bilgisayar, çalışılan sabit disk veya disketleri bölümlere ayırma işlemlerini yapar. Disk-disketleri bölümlere ayırıp, bu
bölümlere isim verip saklama işlerine dizin oluşturma denir. Oluşturulan
bu alanlar birer kayıt ortamıdır. Bu ortamlara aynı gruplara ait bilgi ve
programları yerleştirmede kullanırız.
Alt Dizin:
Alt dizin, kök dizininde açılan dizin içinde kullanıcı tarafından açılan
dizinlerdir. Ana dizinin altında bulunan tüm dizinler alt dizin olarak
adlandırıldığı gibi, alt dizinler içinde açılan dizinlere de alt dizin denir.
Dosya isimlendirme kuralları:
Dosya aynı özelliklere sahip veri gruplarının yer aldığı ve belleklerde
saklanabilen bilgilere denir. Dosyaya, Dos işletim sisteminde
kütük de denilmektedir. Dos işletim sisteminde dosya (file) olarak yer
alır.
-
Orta parmakla bastığımız K tuşunun çok
hafif sağında altta Ö tuşuna basıyoruz. Yüzük parmağımızla bastığımız L tuşunun çok hafif sağında altta Ç tuşuna basıyoruz. Serçe parmağımızla bastığımız Ş tuşunun çok hafif sağında . (nokta) tuşuna basıyoruz. Alt
sıranın en sağında bulunan shift tuşuna da sağ el serçe parmağımızla basıyoruz. Alt sıranın iki elin ortasında kalan B N tuşlarından B harfine sol el işaret parmağı ile N tuşuna sağ el işaret parmağıyla basarız. Yazı yazdığımız bölümün en altında bulunan tuşlar ise şöyledir: En alt
sıranın en solunda bulunan ctrl (control) tuşuna sol el serçe parmakla, bu
tuşun yanında bulunan windows (Bu tuş windows'da kullanılır) tuşuna kullanımı sizce rahat olan parmağınızla basınız. Bu tuşu izleyen sol alt
(alternatif) tuşuna sol el baş parmakla, ortada bulunan uzun tuşa sağ ya da sol el baş parmakla, bu tuşun sağında bulunan sağ alt (alternatif) tuşuna sağ el baş parmakla, sonraki windows (bu tuşlar windows'da kullanılır) tuşlarına (İki adet) kullanımı rahat olan parmakla ve en alt
sıranın en sağında bulunan sağ ctrl (control) tuşuna sağ
el serçe parmakla basarız. Yazıları yazdığımız klavyenin hemen sağ tarafında yani sağ ctrl tuşunun hemen sağında 4 adet tuş bulunmaktadır. Burada bulunan tuşlar yön tuşlarıdır.
3 adet tuş alt sırada ve 1 adet tuş ortada bulunmaktadır. Sağ elimizin işaret parmağını solda olan tuşun üstüne gelecek şekilde sağ el orta parmak ve yüzük parmaklarımızı tuşlara yerleştiririz. Böylece orta parmağımızla iki adet tuşu kontrol etmeye başlarız. Sağ el orta parmağımızla kontrol ettiğimiz tuşlardan yukarıda tek başına olan, yukarı yön tuşu, imleçimizi yukarıya doğru satır satır hareket ettirmeye yarar. Bu tuşun hemen altında bulunan, aşağı yön tuşu ise, imleçimizi aşağıya doğru satır satır hareket
ettirmek amaçıyla kullanılmaktadır. Sağ el yüzük parmağımızla kontrol
ettiğimiz tuş ile imleçimizi sağa doğru 1 karekter hareket ettirir. Sağ el işiaret parmağımızla kontrol ettiğimiz tuş ile imleçimizi sola doğru 1 karekter hareket ettirmekte kullanırız. Yön tuşlarının hemen üstünde bulunan bölümdeki tuş grubunda 6 adet tuş bulunmaktadır. Bu tuşların
yardımıyla imleçimizi hızlı hareket ettirebilmekteyiz. Kısaca ekran üzerinde yaptığımız tarama işlemlerinde bize hız kazandırmaktadır.
Bu tuşlar iki sıra halinde bulunmaktadır. 3 adet üst sırada,3 adet alt
sırada olmak üzere 6 adettir. Bu tuşların üst sırasında bulunan tuşlar soldan sağa doğru şöyledir: insert home page-up Bu bölümün alt sırasında soldan sağa doğru bulunan tuşlar: del end page-down Bu tuş grubunu da sağ elimizle kullanmaktayız. Soldan sağa doğru sağ elimizin işaret parmağı, orta parmağı ve yüzük parmağını bu tuşların alt sırasına yerleştirelim. Burada bulunan tuşların görevlerini genel özellikleriyle
görelim. Sağ el yüzük parmağımızın üzerinde bulunduğu tuş "page own" tuşudur. Bu tuşun yardımıyla o an çalıştığımız programın özelliklerine göre şu işlemleri yapabilmekteyiz:İmleçimizi, ekranın neresinde olursak
olalım, ekranın en alt satırına götürür. Diğer bir yaptığı görevse imleçimizi bir sayfa ya da bir ekran görüntüsü ileri götürür. Yine sağ el yüzük parmağımızla "page down" tuşunun hemen üstünde bulunan "page up" tuşunuda kontrol etmekteyiz. Bu tuşun görevi çalışılan programın özelliklerine göre farklılık kazanmaktadır. Çalışılan programa göre imleçimizi, ekranın neresinde olursak olalım, ekranın en üst satırına taşır. Diğer göreviyse imleçimizi bir sayfa öne ya da ekran görüntüsünü bir önceki görüntüye taşır. Sağ el orta parmakla kontrol ettiğimiz alt sıradaki tuş "end" tuşudur. Bu tuşun görevi çalışılan programa göre imleçimizi satırın sonuna ya da ekrandaki görüntünün en altına götürür.
Sağ el orta parmakla kontrol ettiğimiz diğer bir tuş "home" tuşudur. Bu tuşla çalışılan programa göre imleçimizi ya satırın başına ya da
ekrandaki görüntünün üst bölümüne taşır. Sağ el işaret parmağımızla alt sırada kontrol ettiğimiz tuş "del" tuşudur. Bu tuşla, çalışılan programa
veya işletim sistemine göre farklı işler yapmaktayız. Temel olarak silme
işlemini yapan bu tuş, Msdos'dayken üzerinde bulunduğumuz karekteri siler. Diğer kullanım alanları ise; bloklanmış ya da işaretlenmiş bölümleri siler. Sağ el işaret parmağımızla üst sırada kontrol ettiğimiz tuş "insert" tuşudur. Bu tuşla yaptığımız işler de çalışılan programa göre farklılık kazanmaktadır. Diğer göreceğimiz tuş grubu ise klavyemizin en üst bölümünde bulunan 16 adet tuş grubudur. Bu tuşlardan en soldaki tuş "esc" tuşudur. Bu tuşla çalıştığımız programa göre ya programdan çıkmaya yarar ya da ekran görüntüsünü değiştirmeye yarar. Bu tuştan sonra dört adetten oluşan 12 adet fonksiyon tuşları gelmektedir. Bu tuşların sabitleşmiş görevleri bulunmamaktadır. Çalışılan programa göre,
yapılan programla ilgili işlevleri aktif hale getirirler. F1-2-3-4....11-12 şeklinde isimlendirilirler. Bu tuşlardan sonra 3 adet tuş daha bulunmaktadır. Bu tuşları soldan sağa doğru sıralandığında: Print-screen (ekran görüntüsünü yazıcıdan almak), scro lock, pause tuşları yer alır. Klavyemizde bulunan 5'inci tuş grubumuz, rakamların
bulunduğu tuş grubudur. Bu tuşlar 17 adettir. Bu tuşların en üstte ve sol köşede bulunan tuşun on- off olma durumuna göre buradaki tuşlar görev
değiştirmektedir. Öncelikle Num-lock tuşunun on konumundayken
tuşların aldıkları görevleri görelim:
En üst sıra ve soldan sağa doğru: num-lock / * -
Üstten ikinci sıra ve soldan sağa doğru: 7 8 9 +
Üstten üçüncü sıra ve soldan sağa doğru : 4 5 6 +
Üstten dört'üncü sıra ve soldan sağa doğru: 1 2 3 enter
Üsten beşinci sıra ve soldan sağa doğru: 0 . enter
Sizinde fark ettiğiniz gibi num-lock tuşu on konumundayken burada bulunan tuşlar, ilk halleriyle kullanılmaktadır. Şimdi bu tuşların num-lock off halindeyken aldıkları görevleri görelim:
/ (bölü), * (yıldız), + (artı), Enter bu tuşlar ilk
hallerini korumaktadırlar. Ancak - (tire) tuşu kullanmış olduğumuz ekran okuma programının Review (gös gezdir-tarama) moduna geçmek için kullanılır. Diğer kalan tuşlardan 5 rakamını merkez aldığımızda 2 tuşu aşağı ok yön tuşuna, 8 tuşu yukarı ok yön tuşuna, 6 tuşu sağa ok
yön tuşuna, 4 tuşu sola ok yön tuşuna dönüşmektedir. Bunun yanı sıra 1 tuşu "end" tuşuna, 7 tuşu "home" tuşuna, 3 tuşu "page-down" tuşuna dönüşmektedir. Arta kalan 0 tuşu Msdos'da kullandığımız ekran okuma programının satır okuma tuşu, . tuşu sistem imleçimizin hangi satır ve kaçıncı karekterin üzerinde durduğunu söyleyen tuş görevini almaktadır. Hatırlayacaksınız bu bölümün başlarında bazı tuşlardan bahsettim. Nerede olduğunu öğrendiğiniz bu tuşların ne işe yaradıklarını görelim: ctrl (control) tuşları yazı yazma klavyesinin en alt satırının en solunda ve en sağında olmak üzere iki adettir. Bu tuşlarla birlikte başka tuşlar kullanılmaktadır. İşte birlikte kullanılan tuşlara bazı joker görevler verilmiştir. Ctrl tuşu ile birlikte joker görevi verilen tuşlar kullanıldığında
bu görevleri aktif hale gelir. örnek: ctrl artı s tuşuna bastığımızda işaretlenmiş ya da üzerinde çalışılan bölüm disk-diskette kayıt edilir. Örnek2: ctrl artı f tuşuna bastığımızda bir metin içerisinde bir kelimeyi arayabiliriz.
Alt (alternatif) tuşlar boşluk tuşunun sağ ve solunda olmak üzere iki adettir. Bu tuşların Msdos'da kullanım amaçları ctrl tuşlarıyla hemen hemen aynıdır. Klavyede bulunmayan bazı karekterleri ekranda görüntülenmesi için bu alt tuşlarından yararlanılır. Bunların yanı sıra ctrl tuşları gibi kendisiyle birlikte kullanılan tuşlara verilen joker tuş görevlerini aktif hale getirir. Örnek1: Vurguladığımız ilk durum için şöyle bir örnek inceleyelim: @ (ed) işaretinin klavyede belli bir tuşu bulunmamaktadır. Bu işareti ekranda görüntüleyebilmek için sağ tarafta bulunan alt tuşuyla birlikte q harfine basmamız gerekmektedir. Böyle @
işaretini elde ederiz. Örnek2: Klavyede bir çok işaretin tuşu bulunmamaktadır. Bu şekilleri ekranda görüntüleyebilmek için ascii kodlarından yararlanırız. Örneğin bibar işaretini eski klavyelerde ekranda görüntülemek için num-lock tuşunu on konumuna getiririz. Sol alt tuşunu basılı tutarak en sağda bulunan rakamların olduğu bölümden 124 tuşlarız. Böylece biber simgesini elde ederiz. Yazı yazdığımız ana bölümde en solda alttan dört'üncü tuş tab (sekme) tuşudur. Bu tuş farklı görevler almaktadır. Eğer yazı yazma ekranındaysak bu tuşa bastığımızda imleçimizi satır başından 5 karekter içeri taşır. Ya da çalıştığımız programımızın menüsündeyken menü içinde bulunan seçenekler arasında geçiş yapmamızı sağlar. Bu tuşa basarak istediğimiz seçeneğe geliriz. Tab tuşunun hemen altında bulunan yani en solda alttan
üçüncü tuş Büyük harf kilit tuşudur. Bu tuşun on-off kullanımları vardır. Eğer bu tuş on konumundaysa yazdığımız sadece harfler büyük yazılır. Sürekli büyük harfle yazma durumlarında bu tuşun on konumu kullanılır. Bu durumun dışında bu tuş off konumunda durmalıdır. Büyük harf kilit tuşunun hemen altında bulunan tuş shift tuşudur. Bu tuşu sadece ilk harfleri büyük yazılacak kelimeler için ve çift kullanımlı tuşların diğer özelliklerini elde etmek için kullanıyoruz. Bu tuştan iki
adet bulunmaktadır. Soldaki tuşla aynı hizada diğer uçta bulunmaktadır. Örnek: Ahmet yazmak istiyoruz.
Klavyede A harfi solda bulunuyor. Bu nedenle sağ elimizle sağ taraftaki shift tuşunu basılı tutarak A harfine sol elimizle basarız. Ekranda A harfini büyük olarak görüntüleriz. Dikkat: tuşlar oldukça duyarlı olduğundan istediğimiz karekteri hafif bir dokunmayla elde ederiz.
-
Görme Engellilere göre uyarlanmış Dos İşletim sistemi ve komutları
ASİİ KODLARINA GÖRE KAREKTERLER:
! Ascii 33 ünlem
' Ascii 39 tek tırnak
+ Ascii 43 artı
% Ascii 37 yüzde
& Ascii 38 ve
/ Ascii 47 bölü
( Ascii 40 sol parantez
) Ascii 41 sağ parantez
= Ascii 61 eşittir
? Ascii 63 soru işareti
* Ascii 42 yıldız
- Ascii 45 eksi, tire
_ Ascii 95 alt çizgi
, Ascii 44 virgül
; Ascii 59 noktalı virgül
: Ascii 58 iki nokta üstüste
\ Ascii 92 tersbölü
# Ascii 35 rakam işareti
$ Ascii 36 dolar işareti
< Ascii 60 küçüktür
> Ascii 62 büyüktür
" Ascii 34 çift tırnak
@ Ascii 64 ed işareti
bibar Ascii 124 bibar işareti
~ Ascii 126 tilda işareti_
DOS İŞLETİM SİSTEMİ HATA MESAJLARI
Bilgisayarla çalışırken onunla devamlı iletişim halinde olursunuz. Kullanıcı isteklerini komutlarla bildirirken bazı hatalar oluşur. Dos işletim sisteminde karşılaşılan hata mesajlarının anlamlarını bilmek, çözüm üretmekte zorlanmamak anlamına gelir. Sık karşılaşılan hata mesajları:
a) Bat command or file name ( Yanlış komut veya yanlışdosya adı) En çok karşılaşılan hata mesajıdır. Çünkükomut yazılırken yanlış harflere basılabilir. Olmayan programdosyalarıçalıştırmaya kalkışabiliriz. Bunedenle yazarken doğru komutları yani doğru harfleri kullanmalıyız.
b) Bad or missing command interpreter (Bozuk ya da eksik komut işlemcisi):
Msdos komutları çalışırken Command.com dosyası bozulduğunda
ya da yanlışlıkla silindiğinde bu hata mesajı görüntülenir. Hatayı
düzeltebilmek bir sistem disketiyle bilgisayarı yeniden başlatmak ve
Command.com adlı dosyayı ana dizine kopyalamak gerekir. c) Data error reading drive A: (A sürücüsünde veri okumahatası) Böyle bir
mesajla karşılaştığımızda büyükolasılıkla disket bozulmuştur. Msdos'un Scandisk programı çalıştırılarak disket kurtarılabilir. Eğer düzelme olmuyorsa disket yeniden formatlanmalıdır. Ç) Error in Exe file (Exe dosyasında hata) Çalıştırmak istenen uzantısı exe olan dosyaların bozuk olduğunda görüntülenir.
d) File not found (Dosya bulunamadı) Dos işletim sisteminde yaptığımız işlemlerde eğer yanlış dosya adı yazmışsak ya da o dosya gösterdiğimiz yerde bulunmuyorsa bu mesaj karşımıza çıkar.
e) Acces denied: (Erişim engellendi) Sadece okunabilir
niteliğe sahip bir dosya silinmek istendiğinde dosyanın silinemeyeceğini belirten bu mesaj ekrana gelir.
f) Batch file missing: Toplu işlem dosyasının bulunamadığı uyarısında bulunur.
g) Directory all ready exist: Disk-diskette bulunan
dizinleri aynı ortamda yeniden oluşturmak istediğimizde "Dizin zaten var" anlamında bu mesaj ekrana gelir.
h) Drive not ready error
Sürücüye disket takılı değilken bilgisayar açıldığında disket hazır değil
anlamında bu mesaj ekrana gelir.
i) File can not be copied on to itself:
Bir dosya yine aynı isimde aynı yere kopyalanmak istenildiğinde dosya kendi içerisine kopyalanamaz anlamında bu mesaj ekrana gelir.
j) General failure reading drive ... Abort, Retry, İgnore, Fail?
Sürücüde bulunan disket okunamıyor. Disketin bozuk ya da formatsız olması durumunda bu mesaj ekrana gelir.
Abort: Vazgeç, Retry: tekrar et, İgnore: Hatayı görme,Fail: Sürücü değiştir anlamlarına gelir.
k) İnsert system disk in drive A and press any key
Sürücüye bir sistem disketi takılması gerektiğini belirten bir mesajdır.
l) İnsufficent disk space 0 file(s) copied
Hedef diskette boş alan olmadığı için kopyalama yapılamayacağını belirten mesajdır.
m) İnvalid Command.com
Kullanılan Command.com dosyası geçersizdir mesajıdır.
n) Press any key to continue
Devam etmek için herhangi bir tuşa bas.
o) Program too big to fit in memory
Program bellek için çok büyük.
Ö) Terminate Batch Job?(Y/N)
Toplu işlem dosyası çalışırken Ctrl artı C tuşları seçilirse işlemin yarıda kesilip kesilmeyeceğini sorgulayan bu mesaj ekrana gelir.
p) Too many parameters
Bir komuta ait olmayan bir parametre kullanıldığında bu mesaj ekrana gelir.
r) Write protect error
Disketin yazmaya ve silmeye karşı korumalı olduğunu bildiren mesajdır.
Klavye kullanımı:
Bu bölümde klavye üzerinde bulunan tuşları ve genel olarak ne işe
yaradıklarını göreceğiz. Kullandığımız klavyeye göre tuşların aldığı özellikler farklılık göstermektedir. Ancak genel olarak her yerde kullanılan klavye türünün üstünde bulunan tuşları anlatacağız.
Klavyemizde grup olarak 5 tuş grupu bulunmaktadır. Bunlardan
en büyüğü olan yazılarımızı yazdığımız bölümdür. Bu tuş grubunda 62 adet tuş bulunmaktadır. Yazılarımızı yazdığımız ana bölümde 5 satır
bulunmaktadır. Bu satırların en üst satırında bulunan tuşlar soldan sağa doğru şöyledir:
Tırnak 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 * - back-space
Üsten ikinci sırada bulunan tuşlar:
Tab Q W E R T Y U I O P Ğ Ü Enter tuşunun bir bölümü Üsten üçüncü sırada bulunan tuşlar: Büyük harf kilidi A S D F G H J K L Ş İ virgül Enter tuşunun bir bölümü
Yukarıdan aşağıya doğru dördüncü sırada bulunan tuşlar:
Shift Küçüktür-Büyüktür Z X C V B N M Ö Ç . Shift En alt satırda bulunan tuşlar ise:
Ctrl Windows Alt Space Alt indows1 Windows2 Ctrl
Bu tuşları sıralanışına göre sağ el sol el olarak iki şekilde kullanırız. Ellerimize göre tuşların ayrımını temel sırada
bulunan F J tuşlarının üstündeki kabartılmış bölümler ayırır. Sol elimizin işaret parmağı sol tarafta bulunan kabartılmış tuşun üstüne yani F tuşunun üstüne konur.
Diğer parmaklarımızı buna göre diğer tuşlara yerleştiririz. Yani sol el işaret parmağımız F tuşuna, Orta parmağımız D tuşuna, yüzük parmağımız S tuşuna, serçe parmağımız A tuşuna gelir. Buna göre temel sırada bulunan diğer tuşlarada J tuşunu başlangıç olarak aldığımızda parmaklarımızı yerleştiririz. Sağ el işaret parmak J tuşuna, orta parmak K tuşuna, yüzük parmak L tuşuna, serçe parmak Ş tuşuna konur. Temel sırada iki elin ortasında kalan tuşlar ise G H tuşlarıdır. Bu tuşlardan G harfine sol el işaret parmağı ile, H tuşuna sağ el işaret parmağı ile basılır. Temel sırada bulunan İ harfine de sağ el serçe parmakla basılır. Ayrıca temel sırada bulunan , (virgül) tuşuna da sağ el serçe parmakla basılır. Yine temel sırada bulunan büyük harf tuşu kilidine ise sol el serçe parmakla basılır. Temel sıranın sağ tarafında bulunan Enter tuşuna sağ elimizi biraz kaldırarak sağ serçe parmakla basarız. Harf tuşlarını öğrenmeyi sürdürelim. Sol elimizle, temel sıranın üstündeki tuşları şöyle
kullanacağız: Sol el işaret parmağımızla F tuşunun çok hafif solunda üstte bulunan R tuşuna basıyoruz. Orta parmak ile D tuşunun çok hafif
solunda üstte bulunan E tuşuna basıyoruz. Yüzük parmağımızla S tuşunun çok hafif solunda üstte bulunan W tuşuna basıyoruz. Serçe
parmağımızla A tuşunun çok hafif solunda üstte bulunan Q tuşuna basıyoruz. Bu sıranın solunda bulunan en son tuş ise Tab (sekme) tuşudur. Bu tuşa ise sol el serçe parmakla basıyoruz. Sağ elimizle temel sıranın üstündeki tuşların kullanımı ise şöyledir: Temel sırada sağ el işaret parmağımızla bastığımız J tuşunun çok hafif solda üstte bulunan tuş U tuşuna basıyoruz. Orta parmak ile K tuşunun çok hafif solda üstte I tuşuna basıyoruz. Yüzük parmağımızla L tuşunun çok hafif solda üstte O tuşuna basıyoruz. İşaret parmağımızla Ş tuşunun çok hafif solunda üstte P tuşuna basıyoruz. Sağ tarafta kalan Ğ Ü tuşlarına da sağ el serçe parmağımızla basıyoruz. Yine bu sıranın sağ tarafında uçta bulunan enter tuşuna da sağ el serçe parmakla basarız. (Enter tuşu hem temel sırada hem de üst sırada genişçe bulunan tek bir tuştur.) Bu sıranın
ortasında kalan T Y tuşlarından T tuşuna sol el işaret parmağımızla Y tuşuna sağ el işaret parmağımızla basıyoruz. Harflerin bulunduğu tuş grubunun en üst satırında bulunan tuşların ellerimize göre dağılımı ise şöyledir: Sol el işaret parmağımızla temel sırada F onun üstündeki
sırada R tuşlarına basıyorduk. R tuşunun çok hafif solunda bulunan tuş 4
tuşudur. Orta parmağımızla 3, yüzük parmağımızla 2, serçe parmağımızla 1 tuşlarına basarız. Yine sol el serçe parmağımızla en solda bulunan " (çift tırnak) tuşuna basarız. Ortada kalan 5 6 tuşlarından 5 rakamına sol el işaret parmağımızla, 6 rakamına sağ el işaret parmağımızla basarız. Sağ el temel sırada bastığımız tuş J onun üstünde bastığımız tuş U tuşu idi. U tuşunun çok hafif solda üstte bastığımız tuş 7 tuşudur. Orta parmak ile 8, yüzük parmak ile 9, serçe parmak ile 0 tuşlarına basarız. Bu sıranın en sağında bulunan * - back-space (geriye doğru silme) tuşlarına da sağ el serçe parmakla basarız. Yazı yazdığımız bölümün temel sıranın altındaki
sırada bulunan tuşlar ise şöyle sıralanmaktadır: Temel sırada sol el işaret parmağımızla F tuşuna basıyorduk. Sol el işaret parmağımızla F tuşunun çok hafif sağ altta bulunan V tuşuna basıyoruz. Orta parmakla ile D tuşunun çok hafif sağında altta C tuşuna basıyoruz. Yüzük parmağımızla S tuşunun çok hafif sağında X tuşuna basıyoruz. Serçe parmağımızla A tuşunun çok hafif sağında altta Z tuşuna basıyoruz. Alt sıranın Z tuşunun solunda bulunan Büyüktür- küçüktür tuşuna ise sol el serçe parmakla basıyoruz. Sol el serçe parmağımızla alt sıranın en solunda bulunan
shift tuşuna da sol el serçe parmakla basıyoruz . Sağ elimizin işaret parmağıyla bastığımız tuş J tuşudur. Bu tuşun çok hafif sağında altta
bulunan tuş M tuşudur.
-
Konu: CD ROM SÜRÜCÜLERCD ROM SÜRÜCÜLER
Cd rom sürücüler En basitinden disket sürücülere benzetilebilirler.Disket Sürücüden en temel farkı sadece CD leri okuyabilmesidir yani CD Sürücüler CDROM (Compact Disk Read Only Memory) Sadece okunabilir medya ortamlarını bilgisayarda kullanmaya, bu medya ortamlarındaki verileri bilgisayarda işlemeye yarar.
CD ROM sürücüleri teknolojisi günümüzde iyi bir gelişme sergilemiş olsa da yine de bir sabit diske göre çok yavaş çalışmaktadır.150kb/sn veri okuyabilirler ve bu veri okuma hızı Cd ROM sürücünün içindeki CD yi çeviren motorunun devir hızı ile çarpılarak CD ROM sürücülerin günümüzde ayırt edici bir özelliği olan hızı hesaplanır.i lazer ışını vasıtası ile okuyabilen Örneğin 24X olarak adlandırılan bir CD ROM sürücü 24*150=3600 KB/S veri transfer edebilir.
CD ROM sürücüler Internal (dahili) ve External(Harici ) yolları ile bilgisayara monte edilirler.Temelde Çalışma prensipleri aynı olmakla beraber,dizayn mimarilerinde ufak farklılıklar olabilir bu farklılıkta External ve Internal arasındaki farktan kaynaklanır.
" External CD Sürücüler : External CD ROM sürücüler artık günümüzde pek kullanılmamaktadır. Bunun sebebi External (harici) olarak bilgisayara monte edilmeleri ve internallara karşın hem fiyat, hem de performans bakımından dezavantajlara sahip olmalarıdır.Ancak günümüzde bazı notebook üreticileri External CD Rom sürücüleri, ürünlerinde ürünlerinin boyutunu ve ağırlığını azaltması amacıyla kullanmaktadır. External Cd Rom sürücüleri bilgisayara bilgisayarın paralel portundan, kendi arabirim(SCSI ) kartları üzerinden ya da (günümüzde)bilg. USB portlarından monte edilebilirler.
" Internal CD Sürücüler : Internal CD ROM sürücüler günümüzde çok yaygın olarak kullanılmaktadır.Bilgisayar piyasasındaki rekabetin artmasından CD Rom sürücüleri de payını almış ve günümüzde fiyatları 30$-45$ a kadar düşmüştür.Ve CD ROM sürücüleri neredeyse Floppy disket sürücü gibi standartlaşmıştır. Internal CD Sürücüler bilgisayardaki IDE veriyollarını kullanarak entegre edilirler.(IDE kanallarına data kabloları vasıtası ile takılırlar).
CD ROM Sürücünün Bileşenleri Ve Görevleri
" Ön panel
Ön panel genelde son kullanıcının CD Rom sürücü olarak bildiği kısmı olmakla beraber üzerinde bulundurduğu butonlar sayesinde kullanıcıya CD rom u kullanmada kolaylık sağlayan kısımdır.CD Rom sürücü standartlarında Ön panel kısmında en az bir CD çıkartma-takma butonu ,Cd-audio ses ayar butonu, kulaklık çıkışı ve Cd rom aktif haldeyken kullanıcıyı uyaran bir led vardır.Fakat günümüzde Bazı CdRom sürücüsü üreticileri Ön panel üzerine müzik Cd lerinde navigasyonu büyük ölçüde kolaylaştıracak birçok buton koymuşlar , hatta bu CD Rom sürücünün uzaktan da kullanılması açısından bir uzaktan kumanda aleti adapte etmişlerdir (Creative)
" Cd Çekmecesi
Cd Çekmecesinin görevi Cd lerin CD Rom sürücünüm kasasına alınmasıdır.(bkz Şekil 2)
" Cd Çevirici Motor Mekanizması
Cd Çekmece tarafından kasa içine alındığında lensin(okuyucu kafanın ) Cd yi okuması için CD yi belirli devirlerde döndürür.
" Cd Okuyucu kafa Mekanizması
Cd çevirici motor mekanizması Cd yi belirli devirlerde çevirirken Cd okuyucu kafa da Cd nin üzerindeki verileri deşifre etmek için lazer ışınını dönen cd üzerine yönlendirir ve karşılık olarak gelen bu lazerin geri yansımasını da yorumlayarak anakart bileşenine gönderir. (bkz Şekil 2)Bir Cd rom sürücünün en çok dikkat edilmesi gereken parçasıdır. Çok kolay bozulabilir, zarar görebilir, kirlenebilir.
" Anakart
Anakart bileşeni lazer okuyucu (optik gözden) aldığı sinyalleri betimler ve anakarta işletim sistemine gönderir(IDE veya SCSI arabirimleri vasıtası ile) Anakart üzerinde arabirim kartı ile haberleşilmesi için gerekli olan arabirim kablosunun takılacağı kısım, (bkz Şekil 2) Cd Rom sürücünün Power Supply den güç alması için güç kablosunun takılacağı slot, Cd Rom Sürücünün IDE veriyolunu kullanan herhangi bir aygıt(Hdd-Cdrom) ile uyumlu bir şekilde çalışması için gerekli ayarların yapılmasında kullanılan jumper ayar tablosu ve son olarak ta ses kartı ile Cdrom sürücü arasında ses sinyallerinin iletilmesi için gerekli olan Audio kablosunun takılacağı slot bulunur.Ayrıca CdRom sürücüleri Müzik Cd lerini bilgisayara bağımlı olmadan da çalıştırabilir.Bu işlem için gereken program anakart üzerindeki chip lerde mevcuttur.
CD ROM Sürücünün Çalışma Prensibi
Cd rom sürücüler çalışma prensibi temeli ile eskilerde kullanılan taş plaklara benzerler. Taş plaklarda plak üzerindeki izleri okumak için iğne kullanılırken CD SÜRÜCÜ lerde lazer ışını kullanılmaktadır.
Cd , CdRom sürücüye takıldığında Cd Sürücü Çekmecesi tarafından kasa içine alınır ve cd yi yüksek hızlarda döndüren motorun bir uzantısı olan cd kıstırıcı plakalar cd yi sabitler , ve Cd çekmecesinin yakınına monte edilmiş sensor lar cd nin Cd Rom
kasasına alınması işlemi neticesi ile harekete geçen mekanizmadaki hareketliliği algılarlar ve bu mekanizmaların hemen altındaki devre kısmına Cd nin içeride
olduğuna dair sinyaller gönderirler. Bu işlem sonucunda Cd motoru CD yi çevirmeye başlar aynı zamanda da CD Rom sürücünün anakartı okuyucu kafa mekanizmasına harekete geçmesi için sinyaller gönderir bu sinyaller sonucunda okuyucu kafa sabitdiskin ilk elektriği aldığında yaptığı kafa spin hareketine benzer bir hareket ile lazer ışınını CD nin yüzeyine yansıtmaya başlar cd nin yüzeyine çarpan lazer ışınları tekrar okuyucu kafaya geri döner fakat bu geri dönüş olayı Cd nin üzerindeki 0 , 1 leri ifade eden ve çıplak gözle görülemeyen çukurcukları ve tepeciklerin lazer ışınında bazı değişmeler meydana getirir. Ve bu değişmeleri okuyucu kafa mekanizması Deşifre ederek CD Sürücü nün diğer bir mekanizması olan Anakart kısmına gönderilir ve Anakart Kısmı da veri üzerinde gereken değişiklikleri yaparak ya IDE kablosu üzerinden IDE veriyollarına ya da SCSI kablosu üzerinden anakarta daha önceden monte edilmiş SCSI kartına veya anakart üzerinde onboard olarak bulunan SCSI kartına gönderir. Ve bu şekilde Cd deki veriler CD rom vasıtası ile bilgisayara aktarılmış olur.
Bilgisayara Monte edilmesi
CD Rom sürücünün bilgisayara monte edilmesi için Bilgisayarın kasasında 5,25 ebatında bir boş genişleme yuvası olmalıdır.Cdrom sürücü bilgisayarın kasası açılıp kasanın 5,25 eb. Yuvalarından birine iyice sabitlendikten sonra power supply den alacağımız güç kablosu CD Rom sürücünün anakart bileşenindeki slotuna takılır.Aynı şekilde hangi standarttan monte edilecek ise CD Rom Sürücü ile controller arasındaki data kablosu takılır(Data kabloları 40 pinlik olabileceği gibi günümüzdeki udma 66 destekli harddisklerin kullandığı 80 pinlik kablolarda olabilir. Ve ses kartı ile Cd Rom sürücü arasındaki audio bağlantısının yapılması için gereken audio kablosu takıldıktan sonra monte işlemi tamamlanır. Bilgisayarın kasası tekrar kapatılır ve eski haline getirilir.Kullanılan işletim sistemi Windows tabanlı veya Linux tabanlı ise takılan Cd rom Sürücüyü otomatik olarak tanıyacaktır.Fakat eskilerde kullanılan Ms-Dos işletim sisteminin kullanıldığı bir bilgisayara bir Cd Rom sürücü monte edilkiş ise Dos komut satırında Cd Romu sürücünün kullanılması için MSCDEX ayarlarının yapılması gerekmektedir.
CD Rom sürücüleri yapı itibari ile çok hassas donanımlardır , çok kolay arızalanabilirler bu arızalar genelde Cd Rom sürücünün okuyucu lensinin kirlenmesi sonucu olan arızalardır. Bu sorunun çözümü ise lensin temizlenmesi şeklindedir. Okuyucu Lensi Piyasada bol miktarda çeşidi olan Cd Rom temizleme kitleri ile olabileceği gibi CD Rom sürücünün kasasını açıp içindeki okuyucu lensi zarar vermeyecek yumuşak bir bezle temizleme şeklinde de olabilir. (Yalnız bu Cd Romun kasası açılarak yapılacak ise arızanın büyütülme ihtimali de göz önüne alınmalıdır)