MiSS-FENER
Üye
18.05.2006
Genel Kurmay Başkanı
461.942
Genel Kurmay Başkanı
461.942
Hakkında
-
Konu: Yaşlılıkta EgzersizYaşlılıkta Egzersiz - Yaşlılıkta Egzersiz Şart - Yaşlılıkta Egzersiz Hakkında
Yaşlanmayla birlikte bedenin fizyolojik özelliklerine uygun egzersiz programları geliştirilerek hem yaşlanmayla ve hareketsizlikle kişinin gündelik yaşamına etki eden engelleyici faktörleri ortadan kaldırmak hem de vücudun daha sağlıklı, hastalıklara karşı daha dirençli olmasını sağlamak bilimsel bakımdan mümkün görülmektedir. Bu nedenle hayatın her safhasında olduğu kadar yaşlılıkta da egzersiz önerilmektedir.
Yaşlılıkta Kas Tonusu
Yaşla beraber kas lifi ve boyutu ile toplam kas lif sayısının azalmasından dolayı kas gücü ve fonksiyonunda %40 azalma görülür. Buna hareketsizlik ve birtakım hastalıklar da eklenince en küçük fiziksel güç gerektiren hareketlerde bile başarısızlık ortaya çıkabilmektedir. Ancak uzman kontrolünde yapılacak egzersizlerle birlikte kas gücü ve fonksiyonundaki azalma yavaşlatılabilir hatta geriye çekilebilir. Yapılan araştırmalar egzersiz yapan yaşlı insanların kas gücü ve fonksiyonunun egzersiz yapmayan gençlerden daha yüksek olabildiğini göstermektedir.
Egzersiz Programı
Genel olarak egzersizlerden beklenen amaçlar yaşlılıkta verilen egzersizlerden de aynı şekilde beklenmekte ancak bunlara yaşlıların durumlarıyla ilgili bir iki özellik daha eklenmektedir. Bunlar;
* Eklem esnekliğini arttırmak
* Kas gücü ve dayanıklılığını arttırmak
* Kardiyovasküler dayanıklılığı arttırmak
* Kemik mineral yoğunluğunu arttırmak
* Günlük aktiviteleri uygulamak için gerekli olan enerjiyi arttırmak
* Hastalıktan iyileşmeyi çabuklaştırmak ve stresle daha kolay başa çıkabilmek
* Diğer insanlarla bütünleşebilmek için fırsat oluşturmak
* Yaşlıyı daha mutlu kılmak
Egzersizin Yaşlı Üzerindeki Etkileri
* Reaksiyon zamanını azaltır
* Kas kitlesini arttırır
* Kemik kitlesini arttırır
* Mental zindelik sağlar
* İmmün fonksiyonları düzeltir
* Ağrının azalmasına yardımcıdır
* Kırık riskini azaltır
* Obezite, diyabet, hipertansiyon ve hiperlipidemiyi olumlu olarak etkiler
Egzersiz Türleri
Kuvvetlendirme egzersizleri : yaşlılarda büyük kas gruplarına (Ön-üst bacak"Kuadriseps", Üst-arka bacak "Harmstrin", ve karın kasları)yönelik olarak uygulanır. Süre 20-30 dakika kadardır ve 60 dakikayı geçmemelidir. Egzersizler Haftada 2 kez 8-15 tekrar ve 1-3 set veya haftada 3 kez 2 set 8-10 tekrar verilir. Egzersiz öncesi esneme egzersizleri 5 darika yürüme gibi ısınma hareketleri önerilebilir.
Aerobik Egzersizler : Egzersizin yoğunluğu kişinin maksimum kalp hızının %50'sini aşmaması ve iki haftada bir %5 arttırılması ancak yoğunluğunun %70'inin üzerine hiçbir zaman çıkılmaması gerekir. Egzersiz esnasında konuşma güçlüğü çekiliyorsa egzersizin yoğunluğu fazla demektir. Yorgunluk, kas ve eklem zorlaması, stres oluşuyorsa egzersize son verilir. Toplam süre haftada 3 gün 20-30 dakikadır ve egzersiz öncesi ısınma ve esneme, sonrası soğuma egzersizlerine yer verilmelidir.
Pilates Egzersizleri : İzometrik ve izotonik hareketleri birleştiren bir egzersiz çeşididir. Kasları germe ve solunum ile birlikte yapılan Pilates gövde kaslarını güçlendirir, eklem mobilitesini, denge ve koordinasyonu artırır.
Egzersiz Yapılmaması Gereken Durumlar
* Kardiyak hastalığı (miyokard infarktüsü, aritmi, kontrolsüz hipertansiyon vb.)
* Pulmoner hipertansiyon
* Yeni geçirilmiş derin ven trombozu
* Obstrüktif ve restriktif akciğer hastalığı
* Ağır kas-iskelet sistemi hastalığı
* Psikojenik bozukluğu olan hastalar
-
Konu: Punkie - Sean PaulPunkie - Sean Paul - Şarkı Sözü lyric
You know... Girl... Sean Paul you know
Hot sexy punkie, me punkie...
Gal me say that you wah me, you wah me..
And it no matter wey you man a say, man a say
Cause you know say that we haffi link up one day
Hot sexy punkie, me punkie...
Gal me say that you want me, you want me..
And it no matter wey you man a say, man a say
Cause you know say that we haffi get together one day
Cause me sit down and me watch you every day
And me know say that you want come my way
Hear say you boyfriend want treat you like a stray...
Woman you know say that you shoulda deh with me...
You know you man a play
And me promise you i'll never make you bawl
Anytime you want me take you shopping at the mall...
Want talk to me, give you cellular fi call...
Leave it uo to me you wouldn't worry none at all
Hot sexy punkie, me punkie...
Gal me say that you want me, you want me..
And it no matter wey you man a say, man a say
Cause you know say that we haffi link up one day
Hot sexy punkie, me punkie...
Gal me say that you want me, you want me..
And it no matter wey you man a say, man a say
Cause you know say that we haffi link up one day
Cause me see say that you giving me the eye
Want fi make a move although me knowit wouldn't wise..
Cause every time me see you girl me temperature rise...
Me woulda be a fool if me never even try...
The ay you have me weak me want you bad..
If you lef' the bwoy tomorrow fal me woulda glad..
Cause right ya now me see you side a him me kinda sad..
Can't make you slip through me hand you must be mad
Hot sexy punkie, me punkie...
Gal me say that you want me, you want me..
And it no matter wey you man a say, man a say
Cause you know say that we haffi link up one day
Hot sexy punkie, me lady...
Gal me say that you want me, you want me.. me baby...
And it no matter wey you man a say, man a say
Cause you know say that we haffi link up one day
Let's get together correspond woman...
It's time you lef' you man...
You know say that my love is strong...
Sean Paul and me deh ya we nah go ease off the tension...
Jah know say me know wrong...
Dutty cup we deh a haffi sing another song...
Gal platinum rind a weh you get woman..
You know say that you vibes true...
Know say that we haffi get the lovin' renew...
Chippy lippy lippy loo...
Gwaan ya me gal you know a you
Hot sexy punkie, me punkie...
Gal me say that you want me, you want me..
And it no matter wey you man a say, man a say
Cause you know say that we haffi get the link up one day
Hot sexy punkie, me punkie...
Gal me say that you want me, you want me..
And it no matter wey you man a say, man a say
Cause you know say that we haffi link up one day
Girl, cause me sit down and watch you every day
And me know say that you want come my way
Hear say you boyfriend want treat you like a stray...
Woman you know say that you shoulda deh with me...
You know you man a play
And me promise you i'll never make you bawl
Anytime you want me take you shopping at the mall...
Want talk to me, give you cellular fi call...
Leave it uo to me you wouldn't worry none at all
Hot sexy punkie, me punkie...
Gal me say that you want me, you want me..
And it no matter wey you man a say, man a say
Cause you know say that we haffi the link up one day
Hot sexy punkie, me punkie...
Gal me say that you want me, you want me..
And it no matter wey you man a say, man a say
Cause you know say that we haffi link up one day
Sean Paul Resimleri Fotoğrafları
Sean Paul Kimdir Biyografisi
-
Play Di Music - Sean Paul - Şarkı Sözü lyric
[Bridge 1]
So many years of sacrifice
So many years now de people dem rejoice
Mek dem jump up feel nice
Sing lyrics an represent dem life
[Bridge 2]
Dey dont know really do dey
Dey dont know really do dey
Some a dem dont know now, know now?
Yow yow!
[Bridge 3]
Year afta year we keep on runnin the town
Though dey keep tryin as thats holdin us down
Treat dem wid love, dey greetin us wid a frown
It's a pity dey doan see us wearin a crown
Tell dem!
[Chorus]
Play, play, play de music
Dem a gwaan like dem waan refuse it
Play play play de music
Yuh nuh see all de piepl a choose it
Play play play de music
SP a de man whe a boost it
Play play play de music
Wha wi tell dem seh!, yow!
[Verse 1]
Gyal dem a bubble an de gyal dem a whine
Look pon de clock controllin our time
Reggae music wi strictly, and I...
Got de groove whe u get so strictly designed
Many gyal dem move to baseline
Mek yuh feel like yuh up inna di air an flyin
So we keep it top of de line
Imma bun out de bad mind yutes ev'ry time
[Bridge 4]
Cah...
Who jah bless not a man cyan curse
Dats why wi keep on top de chart
Our music playin, gal keep swayin, cause it's really hot
[Bridge 3]
Year afta year we keep on runnin the town
Though dey keep tryin as thats holdin us down
Treat dem wid love, dey greetin us wid a frown
It's a pity dey doan see us wearin a crown
Tell dem!
[Chorus]
Play, play, play de music
Dem a gwaan like dem waan abuse it
Play play play de music
Yuh nuh see all de piepl a choose it
Play play play de music
SP a de man whe a boost it
Play play play de music
Wha wi tell dem seh!, yow!
[Verse 2]
Reggae music, is lovin music
Jah Jah music, so dont confuse it
Bwoy Violate an wah abuse it
Like dem waan come batter bruise it
Dancehall music a tuggin music
militancy weh mek crooked music
Dj a dance and we deh yah cruise it
Nah put nuttin up above wi music
[Bridge 4]
Cah...
Who Jah Jah bless not a man cyan curse
Dats why wi keep on top de chart
Our music play, got keep swayin, cause it's really hot
[Bridge 3]
Year afta year we keep on runnin the town
Though dey keep tryin as thats holdin us down
Treat dem wid love, dey greetin us wid a frown
It's a pity dey doan see us wearin a crown
Tell dem!
[Chorus]
Play, play, play de music
Dem a gwaan like dem waan refuse it
Play, play, play de music
Yuh nah see all de gyal dem a choose it
Play, play, play de music
Every brews (?), each and every DJ a boost(puts?) it
Play, play, play de music...
DJ...!
[Bridge 1]
So many years of sacrifice
So many years now de people dem rejoice
Mek dem jump up, feel nice
Sing lyrics an represent dem life
[Bridge 2]
Dey dont know really do dey
Some a dem dont know now, do dey?
Dey dont know really do dey
Dont got a clue, dey don't got a clue
Yow
[Bridge 3]
Year afta year we keep on runnin the town
Though dey keep tryin as thats holdin us down
Treat dem wid love, dey greetin us wid a frown
It's a pity dey doan see us wearin a crown
Tell dem!
[Chorus]
Play, play, play de music
Dem a gwaan like dem waan refuse it
Play play play de music
Yuh nuh see all de piepl a choose it
Play play play de music
SP a de man whe a boost it
Play play play de music
Wha wi tell dem seh!, yow!
Play, play, play de music
Dem a gwaan like dem waan refuse it
Play play play de music
Yuh nuh see all de piepl a choose it
Play play play de music
SP a de man whe a boost it
Play play play de music
Wha wi tell dem seh!, yow!
Sean Paul Resimleri Fotoğrafları
Sean Paul Kimdir Biyografisi
-
Konu: Şeftalili Pudingli KekŞeftalili Pudingli Kek - Şeftalili Pudingli Kek Yapılışı - MiSS-FENER'in Tarifi
Malzemeler:
3 Yumurta
2 Su Bardağı Şeker
Yarım Su Bardağı Sıvı Yağ
1 Paket Kabartma Tozu
1 Paket Vanilya
3 Şeftali (Kışın Havuçlusuda Yapılır)
1 Tatlı Kaşığı Tarçın
Limon,Portakal Kabuğu Rendesi
İsteğe Göre İçine Fındık
2.5 - 3 Su Bardağı Un
Üzeri İçin:
1 Paket Fındıklı Puding
3 Su Bardağı Süt
Yapılışı:
Yumurta Ve Şekeri Bir Kapta Beyaz Oluncaya Kadar Çırptıktan Sonra Sıvıyağı İlave Edip Tekrar Çırpın..Ardından Tarçını, Vanilyayı Ve Limon Kabuğu Rendesini İlave Edin..Tekrar Çırptıktan Sonra İsteğe Göre Fındık İlave Edilir..Çırpılan Karışıma Bir Bardak Un İlave Edilp Tekrar Çırpılır Ve Doğradığınız Şeftalileri İlave Ediniz Biraz Çırptıktan Sonra Kalan Unu Ve Kaabrtma Tozunu İlave Ettikten Sonra Yağlanmış Pasta Kabına Dökülür..Pudingi Yaparken Koyu Kıvamda Olmıcak Şekilde Ayarlayın Fırından Çıkan Kek Soğuduktan Sonra Üzerine Dökün Pasta Süsü Yada Hindistan Cevizi İle Süsleme Yapabilirsiniz Afiyet Olsun..
Ufak Bir Tavsiye Kek Yaparken Herzaman Kabartma Tozunu En Son İlave Edin
Kek'in Daha Güzel Kabarmasını Sağlıyor..
MiSS-FENER'in Tarifi
-
Dalton Kardeşler - Çizgi Film Kahramanı - Dalton Kardeşler Kimdir
Morris ve Rene Goscinny tarafından yaratılan Red Kit adlı ünlü çizgi roman dizisinin hayali karakterleri olan banka soyguncusu dört erkek kardeştirler. Red Kit ile amansız bir kaçma-kovalama mücadelesi içindedirler.
İlk Dalton kardeşler, -Bob, Grat, Bill ve Emmett- 1951 yılında Morris tarafından çizilen Red Kit macerasında yer almışlardır. Fiziksel olarak birbirine benzeyen bu dört kardeş, boy uzunlukları açısından birbirinden ayrılır. İlk Dallton Kardeşler'in en kısa boylu ve en tehlikeli olanı Bob adını taşır. En uzun boyluları ise Emmett'tir. İlk Daltonlar, daha sonra ortaya çıkan Daltonlar'dan çok daha tehlikeli insanlardır ve maceranın sonunda ikisi (Bob ve Grat) Kansas'ta öldürülürler. Emmett ise yaralanır ve hapse atılır. Bill Dalton çatışmada yer almaz.
Birkaç macera sonra, Daltonlar'ın kuzenleri ortaya çıkar. Bunlar Joe, William, Jack ve AverellJoe çetenin ateşli lider iken, Avarel, aklı fikri yemekte olan, kafası fazla çalışmayan kardeştir. Bu ikinci Dalton çetesi Red Kit'in pek çok macerasında yer alır. Her ne kadar Red Kit onları yakalayıp cezaevine gönderse de, her seferinde oradan kaçmayı başarırılar ve Red Kit ile yeni bir macera yaşarlar.
Joe Dalton
Dalton Kardeşler'in en ufak tefek olanıdır. Red Kit'ten ve aptal köpek Rin Tin Tin'den nefret etmektedir. Pek çok macerada, hapisten kaçmasını engellemek için Rin Tin Tin'e zincirlenmiştir. Red Kit'in adını duyduğunda dahi çıldıracak gibi olur. Sinirlendiğinde Averel'i döver. Daltonlar'ın en tehlikeli olanıdır. Kızınca hemen silahına sarılır, ama çok kötü bir atışçıdır; ya ıskalar ya da silahını kullanmaya dahi fırsat bulamadan silahı elinden düşürülür.
Jack&William Dalton
Ortanca kardeşler büyük ve küçük kardeşlere göre daha renksiz kişiliklere sahiptirler. Sık sık Averel'e saldıran Joe'yu sakinleştirmeye çalışırlar. Başlangıçta, William kılık değiştirme uzmanı, Jack ise silah meraklısı olarak betimlenmiş olsalar da, sonradan karakterlerin bu özellikleri gösterilmemiştir. İki kardeş kolaylıkla birbirine karıştırılabilir. Önceleri William Jack'ten küçük olduğu halde, sonraki bazı maceralarda Jack küçük kardeş, William büyük kardeş olarak gösterilmiştir. Bazı öykülerde bu iki kardeşten küçük olanı, kolay sarhoş olan bir tip olarak çizilmiştir.
Averell Dalton
Averell en uzun boylu ve en genç olan Dalton'dur. Yeme takıntılıdır ve sürekli « Ne zaman yiyeceğiz ? » diye sorarak Joe'yu kızdırır. Averel, aptal köpek Rin Tin Tin'i sevmektedir çünkü ikisinin zeka seviyeleri uyuşmaktadır. Averel iyi huyludur ve bazen aptallığı onun dürüst konuşmasına yol açar, bu da bazen Red Kit'in Dalton Kardeşler'i hapse göndermesini kolaylaştırır. Ancak yaptığı yemekleri eleştiren olursa sinirlenip saldırganlaşabilir (« Dalton Şehri » adlı macerada Red Kit Averel'in pişirdiği yumurtayı eleştirince onu vurmakla tehdit etmiştir). Oburluğu nedeniyle çeşitli maceralarda garip şeyler yemiştir: Sabun kalıpları, tüm derisi ve kılları ile birlikte bir öküz, cenaze kaldırıcısının giysileri ve şapkası gibi.Çok Sevimlidir.
-
Family Guy - Çizgi Film Kahramanları - Family Guy Kimdir
Family Guy (Türkçe:Aile Adamı) Seth MacFarlane tarafından yaratılan FOX TV'de yayınlanan Amerikan animasyon televizyon dizisidir.
1999 yılında Seth MacFarlane tarafından FOX TV televizyonu için yapılmıştır. Türkiye'de 12 Eylül 2006`da CNBC-e tarafından gösterime başlamıştır. Dizi önce 2000 yılında daha sonra 2002 yılında yayından kaldırıldı, ancak yüksek DVD satışları dizinin 2005'te devam etmesini sağladı.
Dizi genel olarak kurgusal şehir Quahog, Rhode Island'da yaşayan Griffin ailesini konu alır.
Karakterler
* Peter Griffin: Ailenin, alkole, yemeğe ve karısı Lois'e düşkün anlayışsız, saf, biraz bencil babası.
* Lois Griffin : Evlenmeden önce kalpazanlık ve piyano öğretmenliği yapan Peter'in eşi. Zengin bir aileden gelmektedir.
* Meg Griffin: Ailenin çirkin olduğunu düşünen ergen kızıdır.
* Chris Griffin: Ailedeki şişman ve mantıksız işler yapan çocuktur.
* Stewie Griffin: Ailenin en küçük ferdi. Annesini öldürmek ve dünyayı ele geçirmek ister.
* Brian Griffin : Ailenin evcil hayvanı olmasına rağmen en entelektüel karakteridir. Peter'ın en iyi dostudur ve Stewie ile bir tek o ilgilenir. Ailevî bazı sorunların çözümlenmesinde çok yardımcı olur.
Dizinin içeriği ailenin yaşamı ve Stewie Griffin adındaki bir yaşındaki bebeğin planları çerçevesinde geçer. Bu planlar; annesi Lois Griffin'i öldürmek ve dünyayı ele geçirmektir. Peter karakteri alkole, yemeğe ve karısı Lois'e düşkün anlayışsız, saf, biraz bencil bir karakterdir. Lois ailesini düşünen iyi bir anne ve eş olmaya çalışmaktadır. Chris şişman, kendine güvensiz ve dolabındaki maymundan korkan bir çocuktur. Meg çirkin olduğunu düşünen, erkek arkadaş isteyen bir ergendir. Brain ailenin en entelektüel karakteridir. Bir köpek olmasına karşın oldukça akıllıdır.
-
Okul Öncesi Çocuklarda Hiperaktivite - Hiperaktivite Nedir - Hiperaktivite Çocuklar
Bu çocuklar yaydan fırlamış gibi ani hareketleri olur, kıyafetlerini giymeden dışarı çıkarlar, mobilyalara tırmanır ve üzerinde zıplarlar, evin içinde koşuşup dururlar..
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivitenin temel özellikleri dikkatsizlik, dürtüsellik ve aşırı hareketlilik olup, çoğu okul öncesi çocuklar bu davranışlar zaman zaman bu davranışları göstermeye eğilimlidir. Aktivite ve dikkat; yaş ve gelişim düzeyi ile farklılık gösterir. Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivitesi olan çocukları normal aktif küçük çocuklardan ayırımda gidişin sürekli oluşu ve her alanda olmasını belirtir.
Bu çocuklar yaydan fırlamış gibi ani hareketleri olur, kıyafetlerini giymeden dışarı çıkarlar, mobilyalara tırmanır ve üzerinde zıplarlar, evin içinde koşuşup dururlar, ana okul veya yuvalardaki grup etkinliklerine katılmada güçlük yaşarlar (örneğin öykü dinleme). Bu çocuklar kısa süreden daha fazla yalnız başına oynamakta güçlük çeker, oyuncakla oynamadan daha çok yıkıcı oyunları tercih eder, saldırgan ve oyunda işbirliği yapamaması nedeniyle çok az arkadaşı vardır.
Okulöncesi yaştaki hiperaktif çocukların anne-babaları, diğer çocukların anne-babalarına oranla daha yüksek oranda deri döküntüleri, kırmızı yanak, mide şişkinliği, akan burun ve bacak krampları bildirirler. Uyku sorunlarından da yaygın olarak bahsedilmektedir. Hiperaktif olanların gece uyanma sıklığında artış vardır.
Okul öncesi yaştaki çocuklar en fark edilen semptomu dikkatsizlikten daha çok aşırı hareketliliktir. Bununla birlikte, dikkatsizlik ve dürtüsellik çocuğun dikkatsizliğinin, görevleri tamamlamada başarısızlığının ve yönergeleri takip etmelerinde güçlüğün kanıtıdır. 2-3 yaşındaki çocukların bile dikkati çeşitli durumlarda sağlanabilmektedir (örneğin 2-3 yaşındaki birçok çocuk yetişkinlikle birlikte oturup resimli kitaplara bakabilir). Buna karşın Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu olan küçük çocuklar aşırı hareket ederler ve onları bir yerde belirli süre tutmak zordur.
Okul öncesi çocuklarda bu tanıda kesinlik zordur, çünkü bu yaş çocukların gün be gün davranışları değişiklik gösterir, çevreye durumsal tepkiler olabilir ve davranışlara yetişkinlerin müdahalesi söz konusudur. Çocuklar bir gün coşkulu ve hareketli olurken, başka bir gün durgun, sakin olabilirler. İsteklerine boyun eğen büyükanne veya aşırı uyaran olan süpermarket gibi ortamlarda kontrol edilemiyor olabilirken, programlı yapılandırılmış bir bakım ortamında uyumludurlar.
Eğer Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu gerçekten biyolojik temelli ise, belirtilerin doğumdan beri olması gerekir. Buna karşın; çoğu küçük çocuk için, 2-3 yaşına gelinceye kadar bu şüphe uyanmaz.
Okul yaşından önce Dikkat eksikliği ve Hiperaktivite tanısı koymak sorunlara yol açabilmektedir. Bunun belki en önemli sonucu çocuğun etiketlendirilmesidir. Tanı koymada gecikme ise tedavi girişimlerini belirlemede gecikmeye yol açabilir ki; bu durumda benlik saygısı, sosyalizasyon ve öğrenme ile ilgili ikincil sorunlar veya davranışların daha da kötüleşmesi söz konusu olabilir.
Diğer yandan, erken etiketlenmesinin, en önemlisi uygunsuz etiketlemenin belirgin tehlikeleri vardır. Erken yaşlarda kesin tanı konduğunda bu çocuklar daha sonraki yaşlarında yeniden değerlendirmeye alınmamakta ve aynı tanı ile işlemler yapılmakta veya yanlış yorumlara yol açılabilmektedir.
Herhangi bir tanı özellikle Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite bir kere konulmuşsa silmek güç olmaktadır. Tanısını sonradan değiştirseniz bile silmek güç olur.
Okulöncesi yaşta olan çocuklar ilgisiz, reddedici veya katı anne babalık tutumları karşısında da aşırı hareketlilik, uyumsuzluk, saldırganlık ve dürtüsel davranışlar göstermektedir. Diğer yandan, sıcak, yanıtlayıcı ve uygun şekilde sınırlamalar koyan ailelerde bu tür küçük çocukların daha sosyal uyumlu davranışlar geliştirdiği gözlenmektedir. Anne babalarda bu tarz olumlu tutumların yokluğunda veya açık reddediş ve negatif kontrol süreğen sorunları birlikte getirmektedir. Problemlerin başlangıcı sıklıkla ailesel güçlüklerin ortaya çıkması ile birliktedir, eğer aile ilişkileri düzelirse sorunlarda azalma görülmektedir.
YAKLAŞIMLAR
Okulöncesi çocuklarda DEHB tanısı koymak zor olması nedeniyle, değerlendirmenin amacı spesifik bir tanı koymaktan daha çok, semptomları iyileştirmeye yönelik olmalıdır. Spesifik tanı alması bu çocuğun ayrıcalıklı veya ilaç tedavisinin kaçınılmaz olduğu anlamına gelmez.
Değerlendirme çok yönlü olmalıdır, çocukta hiperaktivite, dikkatsizlik, ataklık, saldırgan ve uyum sorunu yapan bütün olası nedenler gözden geçirilmelidir. Böyle bir yaklaşım, çocuk hakkında fiziksel, duygusal, bilişsel ve çevresel bilgileri bütünleştirmelidir.
Aile anlaşmazlıkları ile Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite birbirlerini kötüleştirir. Bu fasit daireyi kırmak, anne-baba depresyonu, eş geçimsizliği, gerginlik ve şiddet gibi aile meseleleri üzerinde durmak başlangıç noktası olmalıdır. Ailedeki karmaşa düzeltilmedikçe çocuğun güçlükleri üzerine etkin bir şekilde müdahale edilemez.
Anne baba yaklaşımında en önemli nokta; istenmeyen davranışın öncülerinin anlaşılması, bu öncülleri değiştirmek için çevrenin düzenlenmesi, cezadan önce ödül pekiştirenlerinin kullanılmasıdır. Anne babalar genellikle çocuğun negatif davranışları üzerine yoğunlaşmaları nedeniyle, çocuğun olumlu davranışlarına odaklanamazlar. Ödül sistemleri, mola yöntemi ve diğer disiplin metotları, zor durumlarda ümitlendirme ve iyi davranışı idame ettirme metotları uygulanmalıdır. Burada amaç tedavi etmekten daha çok çocuğun davranış problemlerini aile yardımıyla azaltmak ve uygun potansiyel davranışlarını artırmaktadır. Stres karşısında anne-babanın kendi gösterdikleri tepkileri bilmeleri, ayrıca çocuk ve aile arasında iletişimi düzenlemede etkilidir.
-
Serebral Palside Terapiler - Serebral Palsi
Aile ve bakıcının erkenden eğitilmesi uzun dönemde anne-babanın çocuğun durumunu kabullenmesini ve sorunlarla başa çıkma konusunda çaba göstermesini.
İş-Uğraşı Terapisi:
Çocuğun yaşına uygun el becerilerini geliştirmeyi amaçlar. Çocuk bir yaş civarında kaşık tutarak beslenmeye ve ince beceri gerektiren oyuncaklarla oynamaya başladığında terapi planlanır. Terapi seanslarında çocuğa yaşına uygun kişisel sorumluluk gerektiren aktiviteler (giyinme, yıkanma, diş fırçalama gibi ) öğretilmeye çalışılır. Çocuk bunları bağımsız olarak yapamayacak olsa bile en azından bir kısmına yardımcı olması istenir.
İletişimsel Eğitim:
Bu yöntemde terapi seanslarını iletişimci denilen özel kişiler yönetir. İletişimci tıp, psikoloji, eğitim, fizik tedavi açılarından 4 yıllık bir eğitim gördükten sonra bu programı yürütür. Sistem eğitime ve maksimum bağımsızlığın geliştirilmesine dayalıdır. Çocuğun eğitimi, fizyoterapisi ve iş-uğraşı terapisi aynı kişi tarafından grup içinde uygulanır. Özel bir teknik olmayıp prensipler mevcuttur. Öğrenme çabası çocuktan gelmeli ve çocuğun gereksinimlerine göre belirlenmelidir. Çocuk kendisi için en uygun olan yöntemi kendisi bulmalıdır, buna ortofonksiyon denir.
Spor ve rekreasyon:
SP'li çocukta etkinliği gösterilmiş rekreasyonel terapi yöntemlerinden biri at binme diğeri ise yüzmedir. At binme ülkemiz koşullarında çok mümkün olmamakla birlikte baş kontrolü ve gövde dengesini arttırdığı, kas tonusunu normalleştirdiği gösterilmiştir. Ayrıca çocukta kendine güven duygusunu da geliştirmektedir.
Yüzmeye havuz içi basit egzersizlerle başlamalıdır. Tüm vücut tutulumlu olgularda kas tonusu ve kontraktür gelişimi üzerine olumlu etkileri vardır. Hemiplejik ve diplejik SP'de ise buna ek olarak hem kasları güçlendirir, hem de kardiovasküler kapasiteyi ve yürüme etkinliğini arttırır.
Serebral Palside yaşa göre rehabilitasyon hedefleri :
İlk dört yılda fizyoterapi ve ortez kullanımı, 4-6 yaş arası cerrahi, okul çağında ise (7-18 yaş) eğitim ve psikososyal gelişim çabaları önem kazanır. Sekiz yaş sonrası yoğun fizyoterapinin etkinliği tartışmalıdır. Bu döneme kadar geçen sürede kazanılması beklenen mobilizasyon hedeflerine ulaşılmış olması gerekir. Bundan sonra daha çok iletişim, mental beceriler ve rekreasyon üzerinde durulmalıdır.
Erken girişim (early intervention):
Bebeklik döneminde başlanan erken fizyoterapinin beyin hasarını düzeltebileceği öne sürülmekle birlikte yararı kanıtlanmamıştır. Erken girişim kapsamı altında çeşitli tedavi yöntemleri denenmektedir. Belirlenmiş bir erken girişim tekniği olmamakla birlikte yine de gelişim geriliği görülen bebekleri erkenden tanımak ve terapiye başlamak önerilmektedir.
Aile ve bakıcının erkenden eğitilmesi uzun dönemde anne-babanın çocuğun durumunu kabullenmesini ve sorunlarla başa çıkma konusunda çaba göstermesini kolaylaştırır. Ebeveynin yapıcı davranışının çocuğun fonksiyonel gelişimini hızlandırdığı gösterilmiştir.
Bebeklik Dönemi:
Bu dönemde amaç anne bebek ilişkisini geliştirmek, annenin bebeğe bakabilmesini kolaylaştırmak ve bebeğin nöromotor gelişimini hızlandırmaktır. Bebeğin çevresini araştırabilmesi ve öğrenme sürecini hızlandırabilmesi için mobiliteyi arttırıcı birçok teknik geliştirilmiştir. Bu teknikler erken girişim programı içinde aileye öğretilmelidir.
Çocukluk Dönemi:
Bu dönemde oturma dengesine yönelik destekler verilmeli, gerekli ortezler yaptırılmalı, mobilizasyon ve mümkünse ambülasyon sağlanmalıdır. Okul çağına gelen çocukta eğitim gereksinimi üzerinde durulur ve okuldaki öğretmen ile işbirliği yapılır. Çocuğun okuldaki aktivitelerine yönelik oyun ve eğlenceli faaliyetlerde bulunması özendirilmeli ve çocuk bu yönde hazırlanmalıdır. Egzersizler zaman alan ve sosyalleşmeyi inhibe eden fizyoterapi seansları yerine oyun aktiviteleri içinde yapılmalıdır.
Ergenlik Dönemi:
Bu dönemde ergenin bağımsızlığını kazanabilmesi için sosyal ve mesleki rehabilitasyona ağırlık verilmelidir. Ayrıca toplumsal yaşama uyum için psikolojik destek sağlanmalıdır.
-
Konu: Fotoğrafta ZamanFotoğrafta Zaman - Ali İhsan Ökten
Fotoğraf zamanda tarihin tanıklığını yapar. Başka bir sanat dalında böyle bir gerçeklik yoktur.
Kısacık "an"ları bütün bir zaman çizgisinin parçaları yapan aslında bizim onlara yönelttiğimiz bakıştır.
Fotoğrafı bunca önemli kılan saliselerle çekilen anlık görüntülerin yıllarca yaşaması mıdır?
1822 yılında Nicephore Niepce, ilk görüntüyü elde ettiğinde pozlama süresi sekiz saat civarındaydı. 1839'da Daguerre, buluşunu Fransa Bilimler Akademisi'ne sunduğunda, fotoğrafın pozlanması için gereken süre saatlerden dakikalara inmişti. O dönemde, fotoğraf çektirmek isteyen bir kişi, uzun bir süre kıpırdamadan objektife bakmak zorundaydı. Yardımcı ışık kaynakları henüz bilinmiyor ve pozlama süresi bir hareketi dondurmaya yetmiyordu. Hareketin dondurulması, fotoğrafçılıkta bir devrim yarattı. İşte o pozlama süresine fotoğrafik zaman diyebiliriz.
Aslında anlatmak istediğim konu fotoğrafta zaman derken şimdilerde saniyenin kaç katı altına düşürülmüş pozlama süresi değil. Fotoğrafın bütününe yayılmış duygudur. Ama tarihsel olarak nereden nereye geldiğimizi vurgulamak açısından böyle bir giriş oldu. Fotoğrafta zaman ve mekan ilişkisi fotoğrafın bulunuşundan beri fotoğrafın ana eksenini oluşturmuştur. Çünkü fotoğraftaki nesneler ancak zamanın devinimi içinde gerçek olduklarını ispat ederler. Ve zaman da onların gerçekliğini oluşturan bir süreçtir.
Fotoğrafın sanat olmadığını ileri sürenlerin en fazla öne sürdükleri gerekçe onun çok kısa bir zaman "an" dilimi içinde elde edilmesi olduğudur. Böylece fotoğraf hafife alınmak istenir. Aslında tüm anı fotoğrafları gibi sanat fotoğrafları da kısa zaman dilimi içinde çekilmektedir. Bu zaman Henri Cartier Bresson'un "karar anı" dediği çok kısa bir süredir. Burada anı ile sanat fotoğrafını ayırt eden şey fotoğrafçının kendi yetenekleri doğrultusunda içine estetik kaygısını, duygu ve düşüncesini koyarak fotoğrafın biçim ve içerik özelliklerini aynı noktada buluşturduğu "an"dır.
Fotoğraf, sürekliliğin bir anlık durdurulması olduğuna göre fotoğrafta "o an"a yaşanılan zamanın durdurulmasıdır diyebiliriz. Fotoğraf, yaşanılan zamanın sadece bir anlık kesitini dondurur. Yani yaşamın içinden geçtiği zamanı durdurur. Aynı zamanda fotoğrafın kendisi bize zamanı en doğru gösteren tarihsel bir kanıttır. Fotoğraf bize bir zaman dilimini gösterir. Bu zaman dilimi fotoğrafın çekildiği "o an" haricinde geçmiş ve gelecek hakkındaki başka bir zaman dilimini de yansıtır. Bu durum bize şu soruyu sordurabilir. Fotoğraf bize gelecek zamanı mı yoksa geçmiş zamanı mı gösterir. Eğer fotoğraftaki görüntü algılayan kişinin yaşamında yer almışsa geçmiş ve gelecek zamanı görebiliriz. Ancak daha önce yaşamımıza ait olmayan bir görüntü ise çekildiği andan itibaren bizde gelecek zaman duygusu uyandıracaktır. Bunun nedeni yaşamımız içindeki anlamın öncesi ve sonrası ile varolmasıdır. Fotoğraf hareketsiz bir görüntüdür. Fotoğraftaki hareketi izleyenin algılama süreci yaratır. Yine yaşamdaki anlam gibi fotoğrafın da öncesi ve sonrası fotoğrafa hareket, anlam, geçmiş ve gelecek kazandıracaktır. Eğer çekilen fotoğraf algılayan kişinin yaşamında bir yer etmemişse ki çoğunlukla bu böyledir. Bu durum kişinin algılama biçimine bağlı olacaktır. Belgesel fotoğraflarda zaman yoruma açık bırakmayacak bir şekilde daha nesneldir. Fotoğrafın belgesel nitelikte olması geçmişle bugün ve bugünle gelecek zaman arasında bir zaman köprüsü oluşturmasındandır.
Fotoğrafta zamansallığı en iyi olarak insan ve mekan belirler. Bir fotoğraf mekandan zamana veya zamandan öteki zamanlara geçişi anlatabilir. Fotoğrafik görüntüdeki mekanlar aynı zamanda zamansal gerçekliği de gözler önüne serer. Herhangi bir mekanda çekilen fotoğraflar ait oldukları o zamanın gerçeklikleri olarak yer alırlar. Ve o dönemin sosyo-ekonomik-kültürel yapısı hakkında bize bilgi verir. Fotoğraf çekildiği zaman ile izlenen zamanı birbirine bağlar. Fotoğraf aynı zamanda farklı zamanların bir çeşit yorumudur. Her fotoğraf belirli dönemleri hatırlamamıza yardımcıdır. Aradaki yapıları görmeyelim. Büyük Saat ile Hilton otelini veya Ulu camiyi aynı kareye alalım. Veya nesnel olarak bunların hepsini ayrı ayrı ele alalım. Tüm kareler önümüzde dursun. Fotoğraflar bizi bir zaman yolculuğuna çıkaracaktır. Biz zamanın hangi tarafında olacağız. Mekanların tarihsel olarak yapılışı mı?, Tarihteki yerleri mi?, Yoksa oralarda geçirdiğimiz zamanlar mı? Duygularımız hangisini isterse mi, yoksa estetik olarak hangi fotoğrafı beğenirsek mi? Veya o mekanlarda daha önce yaşadıklarımız mı? Fotoğrafta sadece insan unsuru da fotoğraftaki zamansallığı kolayca ele verir. Bunu şöyle bir örnekle açıklayabiliriz. Suriye gezisinde çektiğim şu iki fotoğrafa bakalım. Yer: Aynı sokağın farklı mekanları. Zaman: Arada birkaç dakika fark var. Birinci fotoğraf bizde gelecek ve önünde daha uzun sürecek zamana koşan bir yaşamı, diğer fotoğraf ise zamanın tükenişini ve bitecek bir zamana gideni anlatıyor. Mekan aynı olsa da iki fotoğraf arasındaki duygu ve zaman farklılığını çok iyi anlayabiliyoruz.
1960 yılında Adana'da yine Büyük Saat'in oradan alınmış bir insan ve mekan fotoğrafını 1930, 1960 ve 1990 doğumlu Adanalılara gösterelim. Ve değerlendirmelerini istediğimizde fotoğrafı kendi yaşadıkları zaman dilimine göre değerlendireceklerdir. Fotoğraflar 1930 yılında doğan için daha nesnel (belgesel) diğerleri için daha öznel bir değerlendirme olacaktır. Görüntüler zamansal gerçekliği yansıtmakla sorumlu oldukları için fotoğrafın anlamı zamanın ölçüleri içinde ayrı bir değer kazanacaktır. Çünkü o zaman diliminde yaşamak fotoğrafın yaşamsal gerçekliğinin de bir ifadesi olacaktır. Her fotoğraf bize bir zaman dilimini gösterdiği için fotoğraftaki zaman, daima fotoğrafın izlendiği tüm zamanlara karşı daha baskın çıkar.
Fotoğrafta zamanı kullanmak ve onu bir anlatım unsuru haline getirmek önemli bir araçtır. Tüm eski fotoğraflar şimdi sanatsal fotoğraf olarak değer görmektedir. Örneğin 19. yüzyılda çekilmiş kartpostallar ile günümüzde çekilmiş fotoğrafların aynı değerde görülmesi fotoğraftaki zamanın aynı zamanda tarihe tanıklık yapmasından dolayıdır. Çünkü artık o eski dediğimiz fotoğraflar bir tarihsel doküman niteliği kazanmıştır. Ara Güler, fotoğrafta zaman, mekan, insan unsurunu en iyi yansıtan fotoğraf sanatçılarından birisidir. 1950-1960'ların İstanbul'unu bize en iyi yansıtır. Bazen bulunduğumuz zamanı da Ara Güler gibi fotoğrafımıza koymak istemeyebiliriz. Bugünkü İstanbul'u fotoğraflamak istemeyen Ara Güler'in belki de haklı olarak sorunu ve korkusu daha önceki fotoğraflarında yakaladığı zaman ve mekanı, bu sefer önceki zamandan bugüne kadar ki geçen zamandaki çirkinlikleri fotoğrafına taşımak istemeyişidir. Belki de yıllar sonra bugünün özelliği olmayan fotoğrafları gelecekte özellikli fotoğraflar olacaktır.
Robert Capa'nın İspanyol İç Savaşı sırasında çektiği Asker Federico Borrell García'nın ölüm anı isimli fotoğrafı fotoğrafta zamanı işleyen en güzel karelerden birisidir. Fotoğrafta asker için biten zamanı ve hayatı algılarız.
Koudelka'nın aşağıdaki fotoğrafı ise muhtemelen 1968 Prag Baharını tanklarıyla ezen Sovyet işgalini konu almaktadır. O güne kadar çok kalabalık olan bulvarda şimdi kimseler yoktur. Koudelka, saat 12.00'yi gösteren saati ile (belki de burada Koudelka fotoğrafta kol saatini ön plana çıkararak zaman konusunda ironi yapar) artık ülkesi için biten bir zamanı ve kendisi ve izleyicisi için yeni başlayacak zamanı anlatır. Çünkü bu işgalden sonra Koudelka ülkesini terk etmiştir.
Fotoğrafta zamanı en iyi belgesel fotoğrafta görürüz. Fotoğraf tarihe bırakılan bir belge olduğuna göre bir süre sonra belki göremeyeceğimiz veya insanlığın yaşamından silinecek olan belgeleri Haluk Uygur'un "İnançlarıyla Yaşayan Anadolu" çalışmasında değişik açıdan görürüz. Çalışmanın geneline bakıldığında yüzyıllardır varolan inançların halen varlığını sürdürdüğünü görürüz. Fotoğraflar bu topraklarda yüzyıllardır değişik etnik köken ve kültürlerin zamanın süzgecinden geçip bugünlere kadar geldiğini gösterir. Her bir fotoğraf zamanın tüm olumsuz yitimlerine (savaş, doğal afetler, var olan kültürlere karşı amansız yokediş çabaları vs.) karşı o inancın geçmişten bugüne kadar olan bir yansımasıdır. Fotoğraftaki kadının yüzündeki derin çizgiler ve bakışlar bize yaşamdaki uzantıyı ve inancı anlatır. Yüzünü sürdüğü taş yüzyılların tarihsel mirasıdır. Yine bakıldığında belki de bir süre sonra bunların bir kısmının yok olacağını böylece fotoğrafın bize zamanda varolmanın ve zamanda yok olmanın tarihe bırakılacak en önemli belgeler olduğunu gösterir.
FOTOĞRAFTA ZAMAN ÜZERİNE LAFORİZMALAR
Zaman durağan değildir. Devingendir. Fotoğraf ise anın dondurulmasıdır. Her ne kadar zıt durum oluştursalar da zamanın akışını en iyi fotoğraf gösterir bize. Fotoğraf görüntünün dondurulmasıdır ama bize zamanın akışını en iyi gösteren belgelerdir.
Fotoğraf, çekilenin ölümsüzleştirildiği bir zaman sürecidir.
Fotoğraf, yok olmamanın tarihe sunduğu bir kanıtıdır.
Fotoğraftaki görüntü bize geçmiş veya gelecekteki bir zaman kesitini anlatır.
Her fotoğraf bir zamandır.
Fotoğraftaki zamanı her zaman doğru algılamayabiliriz. O zaman fotoğrafçının içsel zamanı önem kazanır.
Fotoğraftaki zamana yön, hız ve biçim veren bizim fotoğrafa aktardığımız duygu, düşünce ve eylemimizdir. Fotoğrafta zaman soyutlanmış bir kavramdır.
Fotoğraftaki zaman bize iç içe geçmiş yolculukları anlatır. Veya fotoğraf zaman tünelinde yapılan bir yolculuktur.
Fotoğraf çekildiği andan itibaren zamanda eskileşme sürecine girer.
Fotoğraf sadece varoluşun kanıtlanması değil, aynı zamanda yok oluşunda önlenmesidir, durdurulmasıdır. Veya zamandaki yok oluşun da kanıtlanmasıdır.
Fotoğraf anlatılamayan sonsuzluğun bir karedeki ifadesi midir?
Fotoğraf duran zamanı, sinema akan zamanı gösterir. Onun içindir ki sinema biter, fotoğraf bitmez. Sinema düşsel olanı, fotoğraf gerçeği, var olanı yansıtır.
Fotoğraf soyut mudur? Somut mudur? Fotoğraf zamandan soyutlanmış bir andır. Zaman fotoğrafın çekildiği anda somutlaşır.
Fotoğraf zamanın binde biriyle ifade edilen bir soyutlamadır.
Hayat akar, yaşam ve doğa değişir, fotoğrafçı işte bu noktada yaşamdaki akan zamanı fotoğrafında durdurarak sonsuzluğa taşır. Konusunu fotoğrafik bir anlatım diliyle bize sunar. Yaşamda fotoğraf gibi bir zaman dilimi değil midir?
Fotoğraf, çekildiği anda geçen bir zaman diliminin gerçekliğini ifade eder.
Fotoğrafçı da aynı zamanda bir zaman işçisi deği midir?
Fotoğraf geçmişe dair bilgi taşıdığı gibi geleceğe ilişkin varsayımlarda da bulunmalıdır.
Zaman yalnızca fotoğraflarda durdurulur!
Porte fotoğrafları haricinde hiçbir fotoğraf tek bir andan ibaret değildir.
Fotoğrafçı bir süreliğine zamandan kopmak üzere veya kopmuş olan bir zanaatçıdır. Karanlık odasından veya aydınlık odasından gün ışığına çıkardığı veya çıkarmak istediği fotoğraflarda zamanla ve sabırla, parmağının veya gözünün izi kalmıştır.
Fotoğrafta donmuş olan zaman, bir anın sürekli geleceğe taşınmasından oluşur. Duran zamandır fotoğraf.
Fotoğraflar bizim olmadığımız zamanları aktarır bize. Fotoğraflar yitirilmiş anları belgeler.
Kamil Fırat, Sonsuz Döngü-Kubbe adlı çalışmasında "kubbelerin mistik atmosferi zamanı öncesiz ve sonrasızlığa taşır" der. Bu çalışmasında Kamil Fırat fotoğraf zaman ilişkisini şöyle değerlendirir: "Asıl vurgum zamana. Üzerinden zaman geçmediyse, nesne mekâna ait olamaz. Zamana dair her şey çektiğim nesnenin üzerinde olmalı. O nesnenin bütün yaşanmışlığı ki buna ölüm de dâhil tek bir karede görülebilmeli." der.
Her fotoğraf bir zaman diliminin bir göstergesidir. Fotoğraf hem bir zaman dilimini gösterir hem de kendisinin gösterdiği zaman diliminin dışında başka bir zaman dilimini yansıtır.
Her türlü anlatım aracı arasında, zamandaki mutlak anı sadece fotoğraf yakalar.
Leonardo da Vinci, resim yapmanın bir bilim olduğunu ve doğayı betimlemede kullanılan şiir, müzik, heykeltıraşlık gibi diğer bütün sanat dallarından daha üstün olduğunu belirtir. Leonardo, modelin resim yapılmasından itibaren yaşlanmasının engellendiğini, böylelikle resim sanatının akan zamanı durdurduğunu yazar.
Bugün her şey bir fotoğrafta son bulmak için vardır.
Fotoğraflar bir akış değil, ancak gerçek birer zaman dilimi oldukları için hareketli görüntülerden daha fazla akılda kalıcıdırlar.
YARARLANILAN KAYNAKLAR:
*Çerkes Karadağ:Görme Kültürü, 1. Kitap. Doruk Yayınları, 2004
*A.Beyhan Özdemir: Fotoğraf ve Zaman.
*Erdal Ateş: Fotoğrafta Zaman,
*Gökhan Demirer: Neden Doğrudan Fotoğraf:
www.gokhandemirer.com
*Cengiz Engin: Fotoğraf ve Psikoloji Üzerine,
*İlhan Selçuk: SEPYA, Cumhuriyet Gazetesi, 2000
*Seyit Ali AK: Fotoğraf-Söz Kavuşması, Bileşim Yayınları, 2003
*Haluk Uygur: İnançlarıyla Yaşayan Anadolu, Art Studio Yayınları, 2007
*Özcan Yurdalan: Belgesel Fotoğraf ve Fotoröportaj, Agora Kitaplığı Yayınları, 2007
*Henri Cartier Bresson: Karar Anı. YGS Yayınları, 2006
*İhsan Derman: Fotoğraf ve Gerçeklik, Ağaç Yayıncılık, 1991
*Cengiz Oğuz Gümrükcü: Dondurulmuş Zaman: Dans Fotografları.
Ali İhsan ÖKTEN
-
Konu: Şiire Yansıyan FotoğrafŞiire Yansıyan Fotoğraf - Dr. Ali İhsan Ökten
1839'da Fransız Bilimler Akademisi tarafından fotoğrafın kabul edilmesi ile başlayan ve bugüne kadar geçen süreç "tek kare"lik görüntünün büyüsünü bozmamıştır. Kısacık bir anın ölümsüzleştirilmesi duygusu devam ettikçe bu süreç devam edecektir. Fotoğraf özgürlüğe ve demokrasiye giden yolda bir araç olarak görülmüştür. Bir fotoğraf bazen o güne kadar anlatılanları tersine çevirmiştir. Sanatın toplumsallaştırılması konusunda diğer sanat dallarından çok daha fazla bir etkisi olduğunu söylenebilir. Diğer bir deyişle fotoğraf diğer sanat dallarına göre daha toplumsaldır. Çağdaş sanat kavramı görüşü de artık tüm sanatların birbirinden beslenebileceğini ifade ediyor. Yazın dünyasında şiir ve fotoğraf oldukça yakın bir ilişki içindedir. Şairin sözcük kalıplarına döktüğü imgelem gücü fotoğrafın görsel çarpıcılığında yaratılan büyülü sevginin gizem yükünü katlamaktadır. Şiir de tek bir kelime veya dizede, fotoğraf ta ise bir karede tüm öykünüzü anlatmanız gerekir. Çoğu kimse fotoğraf ile resim sanatını birbirine benzetse de fotoğraf çıkarma veya ayrıksama, resim toplama sanatıdır. Fotoğraf tarihinde "resimselcilik" dönemi de fotoğrafın kendi hakkındaki düşüncesinin abartılmasıdır. Sinemada görüntülerin veya fotoğrafların toplama sanatı sayılmaz mı? Roland Barthes, "Camera Lucida" adlı kitabında "fotoğrafı ilkel bir tiyatroya, bir tür canlı tabloya benzetir". Bana göre fotoğraf, çok kez içerdiği duygusal yoğunluk bakımından şiire ve bazı fotoğrafların da zihnimizde bir şiir etkisi yarattığını düşünürüm. Her ikisi de bir an'ı hissetmektir. "O an" hüzün ya da coşku duygusunun, anlaşılmanın, söylenememiş duyguları başkalarına aktarmanın bir ifadesidir. Ansel Adams'ta "Ben Bir Fotoğrafçıyım" adlı makalesinde fotoğrafçının yaptığını temel amaç, nitelik ve etkileri açısından, usta ressamların, müzisyenlerin ve şairlerin yapıtlarına benzeterek fotoğrafçılar için "fotoşair" deyimini kullanır. İkisinde de yeniden yaratı vardır. Şiir duygusallığın, fotoğraf görselliğin ifadesi değimlidir? Bazen bir şiir bir fotoğraf gibi çıkar karşımıza. Bazende bir fotoğraf bir şiir gibi çıkar karşımıza. İkisinin bıraktığı tat veya etki aynıdır. Çünkü şiir yazmakla fotoğraf yapmak aynı uğraşı gerektirmektedir. Şair Cemal Süreya'nın şu şiirini okuduktan sonra ismine bakalım. Veya o şiiri bir fotoğraf karesi olarak görelim. Tahmin ediyorum ki aynı tadı alacaksınız. Cemal Süreya'da bunu böyle hissetmiş olmalı ki şiirine "FOTOĞRAF" ismini vermiş.
FOTOĞRAF
Durakta üç kişi
Adam kadın ve çocuk
Adamın elleri ceplerinde
Kadın çocuğun elini tutmuş
Adam hüzünlü
Hüzünlü şarkılar gibi hüzünlü
Kadın güzel
Güzel anılar gibi güzel
Çocuk
Güzel anılar gibi hüzünlü
Hüzünlü şarkılar gibi güzel
Cemal Süreya'dan farklı zamanlarda yaşayan Norveçli heykeltıraş Gustav Vigeland (1872 - 1943) şimdi Norveç'te Vigeland Parkında sergilenmekte olan Adam, Kadın ve Çocuk heykelini yapmıştır. Cemal Süreya'nın şiirinde durakta yazdığı fotoğrafı o bir kaide üzerine oturtmuştur.
Biçimi heykelden, duyguyu şiirden, anıyı fotoğraftan daha iyi ne anlatabilir ki? Anıyı bir fotoğraf çeker gibi şiirine yansıtan Melih Cevdet Anday, şimdi hepsi vefat eden arkadaşları ve kendisini "FOTOĞRAF" isimli şiirinde şöyle anlatır.
FOTOĞRAF
Dört kişi parkta çektirmişiz,
Ben, Oktay, Orhan, bir de Şinasi...
Anlaşılan sonbahar
Kimimiz paltolu, kimimiz ceketli
Yapraksız arkamızdaki ağaçlar...
Henüz babası ölmemiş Oktay'ın,
Ben bıyıksızım,
Orhan, Süleyman efendiyi tanımamış.
Lakin ben hiç böyle mahzun olmadım;
Ölümü hatırlatan ne var bu resimde?
Halbuki hayattayız hepimiz.
Melih Cevdet Anday'ın şiiri bize bazı günler ailemizden kalan eski fotoğrafları karıştırdığımız zaman ki duygularımızı hatırlattı değil mi. Fotoğraf zamanda tarihin tanıklığını yapar. Aynı şeyi Melih Cevdet, şiirinde yapmıştır. Sizce Melih Cevdet, şiirde fotoğrafı mı çekmiştir? Yoksa fotoğraf gibi şiir mi yazmıştır? Başta söylemiştik şiir duyguyu, fotoğraf anıları anlatır diye. Şiir görmeyi öğrenmenin en önemli araçlarından biridir. İsa Çelik, bunun böyle olduğunu Nazım'dan örnek vererek "Nazım'ın şiirlerinde dehşetli bir görsellik vardır." der. Nazım'ın görselliğine atıfta bulunmak için "İNEBOLU" isimli şiirinden örnek verir. O Nazım'ki "MEMLEKETİMDEN İNSAN MANZARALARI" şiiriyle aslında memleketinin fotoğrafını çekmiş, bunu dizelerinde işlemiştir.
Gözümüzü açınca karşımızdaydı artık
Sisli vadileriyle rüyalı Anadolu.
Görüyorduk uzaktan dereye giden yolu;
Sağ yanında bir çayır, solda çam ağaçları.
O kadar yakındı ki dağların yamaçları
Dereye düşen bahar bir daha çıkamamış.
Bu ne güzel memleket: Yüksek dağlarında kış,
Yollarında sonbahar, deresinde ilkbahar,
Altın güneşinde de yazın sıcaklığı var.
Baudrillard'ın dediği gibi "Fotoğrafın şaşırtıcı gücü, yazının gücünün çok ötesinde. Bir metin ender olarak, fotoğrafik nesnenin (gölge, ışık ya da malzemenin) aynı andalığı, aynı somutluğu ve aynı büyüleyiciliğini gösterebilir". Nazım Hikmet'de şiirinde fotoğrafik nesnenin tüm öğelerini toplamıştır.
Fotoğraf insanların nesnelerle arasındaki ilişkiyi estetize edilmiş bir görsellikle sunar. Bu görüntü çekenler için bazen güldürücü, bazen düşündürücü, bazen de ölüme götürecek kadar dramatiktir. Çektiğimiz bazı kareleri beğenmeyiz. Yaşamda da hoşlanmadığımız, acı çektiğimiz, bir daha hatırlamak istemediğimiz kareler vardır. 12 eylül 1980'den sonra şiir yazdığı için düşünce suçlusu, işkence gören şair Ahmet Telli, o dönemdeki anılarını ve çekilen fotoğraflarını ortadan kaldırmak ister. Oysaki günümüzde de görmek istemediğimiz, ortadan kaldırmak istediğimiz o kadar görüntü veya o kadar fotoğraf vardır ki
81 YILINDA BİR FOTOĞRAF
Göz değil bunlar kesinlikle değil
irin gibi bir nefret akıyor sadece
Dudaklar yok burun yok alın yok
yüzü yok bu mumyalanmış yüzün
Ölümün rengi gri midir ya da korkunun
Gri midir insan hayvana benzetilirken
Uzun ve pis bir sakal sarkıyor
göğsüme iliştirilen rakamlara
İşte 81 yılından fotoğraf
albümlere hiç girmeyecek
Yaşamda ve bazı fotoğraflarda olduğu gibi bazı şiirlerde işte böyle acı ve hüzün vericidir.
Şiir, fotoğraf, şair ve fotoğrafçı sorusuna ise Refik Durbaş, her iki ustaya da saygı anlamında "İSTANBUL HATIRASI" adlı şiir kitabında şöyle yanıt verir.
Galata Köprüsü'ne yağmur yağıyor
Eminönü ayağında bir kundura tamircisi
Yağmurda ıslanıyor
Fazıl Hüsnü Dağlarca yazmıştı şiirini
Fotografisini Ara Güler çıkarmıştı
Köprü ile onunda hayatı
Kalktı tedavülden
Ama ruhu yaşıyor hala
Dağlarca'nın şiiriyle
Ara'nın fotoğrafının arabında
Merdivenlerde oturmuş elinde bir tahta parçası ile kendini canice yakanlara karşı korunmaya çalışan yaşamının son fotoğrafında gördüğümüz Behçet Aysan "ESKİ FOTOĞRAFLAR" şiirinde kendisini anlatır. Bu şair-şiir-fotoğraf ve fotoğrafçının son buluşmasıdır.
unutulmuş bir akşamdı, solmuş
çiçekler arasında, gölgesi
duvara vuran yüzün bir eski
fotoğrafta.
KAYNAKLAR:
1-Sadık Tümay: Fotoğraf ve Şiir. Fotoğrafya. Sayı:5
2-J.Baudrillard, Çev.H.Çetinkaya, Edebiyat Eleştirisi, 1995, s.34
3-Seyid Ali Ak: Fotoğraf-Söz Kavuşması, Bileşim Yayınları, 2003
4-Ansel Adams: Ben Bir Fotoğrafçıyım. Çeviren: Nilgün Günden. Fotoğrafya Sayı:7
5-Nazım Hikmet, Bütün Eserleri I, Adam Yayınları, Ankara, 1987
7-Refik Durbaş: İstanbul Hatırası, Adam Yayınları, 1998
8-Behçet Aysan: Düello, Toplu Şiirler, Adam Yayınları, 1993
9-Roland Barthes: Camera Lucida; Fotoğraf üzerine düşünceler. Altıkırkbeş Yayınları, 2008
Dr. Ali İhsan Ökten
-
Serebral Palside Fizik Tedavi - Serebral Palsi - Fizik Tedavi - Serebral Palsi Tedavisi
Hastane veya fizyoterapi merkezlerinde yapılan tedavi kısa süreli olmalı ve aileye öğretme amacı taşımalıdır. Aile egzersiz programının takipçisi ve uygulayıcısı.
Fizik tedavi egzersiz, manipülasyon, pozisyonlama ve çeşitli cihazların kullanımıdır. Serebral palsili çocuğun tedavisinde temel unsurdur.
Çocuğun kaslarını kontrol etmeyi ve denge kurmayı, anne ve babalara ise çocuklarının mümkün bağımsız olabilmesinin yollarını öğretir. Fizyoterapi terapistle birlikte yapılan ve aileye de evde sürdürmeleri için öğretilen egzersizlerden oluşur.
Egzersiz programı tamamiyle çocuğun becerilerini arttırmaya yönelik olmalıdır. Ayrıca eklemlerdeki hareketleri korumak, kalıcı bükülmeleri önlemek ve zayıf kasları da güçlendirmek gerekir.
Egzersizlere bebeklikten itibaren başlanması ve çocukluk çağı boyunca sürdürülmesi çocuğun gelişmesini hızlandırır. Eklem hareket açıklığını korumaya yönelik basit germe egzersizleri ve zayıf kasları güçlendirme programı yanında sinir sisteminin gelişmesini sağladığı öne sürülen Bobath ve Vojta teknikleri de uygulanabilir.
Her iki tekniğin de iyileşmeyi hızlandırdığına dair kesin kanıt yoktur. Önemli olan hangi egzersiz biçimi seçilirse seçilsin, mutlaka aileye öğretilmesi ve ailenin bu programı evde uygulamasıdır.
Gündelik yaşam içine uymayan bir program veya günlük yaşamı bölerek çocuğu ve aileyi sürekli hastanelere veya fizyoterapi merkezlerine sürüklemek çok yanlıştır.
Hastane veya fizyoterapi merkezlerinde yapılan tedavi kısa süreli olmalı ve aileye öğretme amacı taşımalıdır. Aile egzersiz programının takipçisi ve uygulayıcısı, terapist ise öğretmeni olmalıdır.
Zamanı geldiğinde çocuğun ayakta durabilmesi için gereken basit ayakta durma bacaları kullanılabilir. Ayakta durmanın çok büyük yararları olduğundan bağımsız yürüme ihtimali zayıf olan çocuklar bile ayağa kaldırılmalıdır.
Ayakta durma şekil bozukluklarını önler, kemikleri kuvvetlendirir ve çocuğun kendine güvenini arttırır. Özellikle 6 yaşına kadar yoğun fizyoterapi uygulanmalı, buluğ çağında ise germe ve güçlendirme egzersizleri ihmal edilmemelidir.
Fizik Tedavinin Amacı:
Terapinin amacı çocuğa varolan nöromotor kapasitesiyle gerçekleştirebileceği optimum fonksiyonu kazandırmak olmalıdır. Bu amaçla motor bozukluğun yarattığı sorunların günlük yaşamdaki olumsuz etkilerini en aza indirmek, aileye kontraktür, spastisite ve diskinetik hareketlerin azaltılması için pozisyonlama ve egzersizleri öğretmek ve çocuğu güçlendirmek gerekir. Nörolojik sorunun giderilmesine yönelik etkin bir yöntem henüz bilinmediği için hasta ve ailesi bu konuda zaman kaybetmemelidir. Amaç fonksiyonu arttırmaktır.
Rehabilitasyonun Planlanması:
Rehabilitasyon üç yönde planlanır:
Çocuğun ayağa kaldırılması,
Mobilizasyonu ,
Deformitelerin önlenmesi.
Terapi programında fonksiyonel amaçlar doğrultusunda uygulanacak egzersiz, ortez ve diğer aktiviteler saptanır. Terapist günlük yaşam aktiviteleri üzerine yoğunlaşmalı ve tüm egzersizleri bu aktivitelere yönelik şekilde planlamalıdır. Uygulanan terapinin amaçları ailenin istekleri doğrultusunda net olarak belirlenmeli ve bu hedeflere ulaşma süreleri bilinmelidir. İstenilen sürede bu hedeflere ulaşılamazsa terapi planı yeniden gözden geçirilmelidir.
Hekim ve terapist arasında verimli işbirliği kurulabilmesi için hastanın tanısı, ailenin durumu, motor bozukluklar fonksiyonel amaçlar, dikkat edilecek hususlar ve terapi programı yazılı olarak belirtilmelidir.
Serebral Palsi'de uygulanan Fizik Tedavi Yöntemleri :
Fizyoterapi yöntemleri iki grupta incelenir.
Bunlardan birincisi germe ve güçlendirme egzersizlerini içeren konvansiyonel egzersiz programları, ikincisi ise nörofasilitasyon teknikleridir. Hangi tekniğin daha etkili olduğu, kaç yaşında başlanıp ne sıklıkta uygulanması gerektiği ve sonuçların ne şekilde ölçülüp değerlendirileceği halen tartışmalıdır. Seçilen yöntem aileye mutlaka öğretilmeli ve aile egzersiz programını evde uygulamalıdır.
Konvansiyonel Yöntem :
Konvansiyonel egzersiz programları eklem hareket açıklığına yönelik aktif ve pasif egzersizler, güçlendirici egzersiz programları ve kardiyovasküler kapasiteyi arttırıcı egzersiz programlarından oluşur. Eklem hareket açıklığını arttırıcı ve kasları güçlendirici egzersizler çocuğun tüm yaşamı boyunca uygulanmalıdır.
Özellikle cerrahi girişim sonrası iyileşme döneminde, kontraktür riskinin arttığı hızlı büyüme dönemlerinde ve tekerlekli iskemle kullanan tüm vücut tutulumlu çocuklarda bu egzersizler büyük önem taşır. Kontraktür gelişimini engellemek için germe egzersizlerinin aileye de öğretilmesi ve düzenli bir şekilde uygulanması gerekir. Ancak ağır tutlumlu çocuklarda çok yoğun germe egzersizlerine rağmen kontraktür gelişimi engellenemeyebilir. W şeklinde oturma, diz üstü oturma gibi çocuğun rahat ettiği oturma pozisyonları önlenmemelidir. Eskiden sanılanın tersine W şeklinde oturma femoral anteversiyonu ve kalça çıkığını arttırmaz, tersine femoral anteversiyonu olan çocuklar bu şekilde oturmayı tercih ederler.
Çocuğu aksi yönde zorlamak oturmasına ve ellerini rahat kullanmasına engel olacağından daha zararlıdır.
Sadece germe ve gece atelleri kontraktür oluşumunu engellemez, kaslar hem spastik hem de zayıf olduğu için güçlendirici egzersizler de uygulanmalıdır. Güçlendirici egzersiz programı spastisiteyi azaltıcı cerrahi girişimlerden sonra mutlaka yoğunlaştırılmalıdır.
Özellikle tekerlekli iskemlede oturan çocuklarda spor faaliyetleri kontraktürleri ve tutukluğu azaltmaktadır.
Nörofasilitasyon Yöntemleri:
Merkez sinir sistemine çeşitli yöntemlerle gönderilen duysal uyarıların refleks olarak motor yanıt oluşturduğu bilinmektedir. SP'de yoğun olarak kullanılan nörofasilitasyon tekniklerinin tümü bu prensibe dayanan ancak farklı uyarı pozisyon ve modaliteleri uygulayan terapilerdir. Tüm tekniklerin genel amacı kas tonusunu normalleştirmek, gövdede ileri denge reaksiyonlarını geliştirmek ve normal hareket paternlerini fasilite etmektir.
Bobath Nörodevelopmental Terapi (NDT):
Dünyada en sık kullanılan yöntemdir. Çocuk spastisiteyi azaltmak amacıyla belirli postürlerde pozisyonlanır. Bu pozisyonlara RİP (refleks inhibitör pozisyon) denir. Daha sonra normal hareket hissini geliştirmek için belirli refleks ve reaksiyonlar uyarılır.
Terapistler uyarıları gövdedeki anahtar kontrol noktalardan verirler. Bu uyarılar sonucu baş ve gövde kontrolünü sağlayan refleksler ortaya çıkar. Bebeklik döneminde terapi ev ortamında ailenin manipülasyonuna dayanır, aileye bebeği spastisiteyi azaltıcı ve kontraktürleri önleyici pozisyonda tutma öğretilir. Çocukluk döneminde ise pozisyonlama günlük yaşam aktivitelerinde devam ettirilir.
1940'larda bu yöntem ilk geliştirildiğinde normal çocuğun gelişim eğrisi takip edilmeye çalışılmış ve SP'li çocuğun tüm motor gelişim basamaklarından geçmesi gerektiği savunulmuştur. Bazı terapistler sırasıyla dönme, oturma, dizüstü durma, emekleme, ayakta durma ve en son aşamada yürüme şeklinde bir sıra izlemek gerektiğine inanmış ve başını tutamayan çocukların oturmasını, oturamayan çocukların çok isteseler de ayakta durmalarını önlemeye çalışmışlardır. Ancak geçtiğimiz onyıllarda bu tutumun yanlış olduğu ve potansiyeli olan tüm çocukların yardımcı cihazlar kullanılarak ayağa kaldırılmasının daha yararlı olduğu Bobath'ın kendisi tarafından da kabul edilmiştir.
Çocuğun mümkün olduğunca mobilize olmaya teşvik edilmesi ve terapinin buna yönelik olarak planlanması gereklidir.
Vojta Yöntemi:
Vojta yöntemi de Bobath prensibine benzer bir varsayımdan kaynaklanır. Vojta refleks sürünme ve dönme için sırtüstü ve yan pozisyonlarda 18 tetik nokta belirlemiştir. Bu refleks hareketlerin düzenli şekilde uyarılmasıyla merkez sinir sisteminde normal gelişim sağlanabileceği öne sürülmektedir.
Bu yöntemle çocuk anormal hareketler yerine normal hareket paternlerini öğrenebilir. Vojta yöntemi genelde Bobath yöntemine benzemekle birlikte uyarı pozisyonları ve uyarı tekniği açısından farklılıklar gösterir. Vojta yönteminde terapi evde anne tarafından günde 4-5 kez yapılmalı ve bir yıl içinde sonuç alınamayan vakalarda terapi durdurulmalıdır.
-
Konu: MüzikolojiKültürel Müzikoloji
Kültürel yapıda ve bu yapı içinde değişimlerle oluşan kavram ve değerlerin saptanmasıyla, toplumsal ve tarihsel değişmenin niteliği ortaya çıkar. İnsanın nasıl düşündüğü, duyduğu, yaptığı, istediği, kendisine nasıl baktığı, özünü nasıl gördüğü, değerlerini, isteklerini nasıl düzenlediği hususları kültürün öğeleridir.
Kültür kavramının tarihçesi uzun bir geçmişe dayanır. İlk yönelimler din ve mitolojiden gelmektedir. Hesiodosun şiirinde değişim ve kültürün zaman içindeki görünümleri üzerine ilk değerlendirmeleri yapmış olması kültür felsefesinin M.Ö.VIII. yüzyıllara götürülmesinde etken
olmuştur. Günümüze dek kültür olaylarını açıklama çabaları devam etmiştir.
Bir kültürel sistemin çözümlenmesi, sistem içindeki anlam ve değerlerin ortaya çıkarılmasıdır. Müzik, kültürün bir parçasıdır. Müzik ve kültürel sistem arasındaki denge ve dengesizliği çözümleme çalışmaları, toplumdaki felsefî temeli, ses sistemini, dil örgüsünü öğrenme ve
öğretmede ışık tutar. Elde edilen bulgular toplumsal ve müziksel davranışları düzenlemede yeni ölçütler oluşturabilir ve müziksel değişme ile toplumsal değişme arasındaki ilişkiyi kavramada katkı sağlayabilir.
Ses, müzik ve konuşma bir davranış oluşturur. Davranış ve konuşma, iletişimi güçlendirir, bir bütün olarak insanları ortak duygu ve düşünce etrafında toplayabilir ya da ayırabilir. Bu özellikler, düşünürlerin ilgisini müzik ve sosyal yapıya çekmiştir. Ancak, bakış açısına göre bazıları müziğinin gücünü, işlevini, etkisini, eğitimdeki yerini, toplumsal yönünü, kişi ve toplum ruhunu ve benzeri özellikleri temel alarak tanımlamaya çalışmışlardır. Kimileri sanat açısından yola çıkarak müziği, yaratı ortaya koyma olarak tanımlamaya çalışmışlardır.
Belli bir yeteneğe erişmiş olma yoluyla, müziğin kendi iç değerlerini, yasalarını, özgürce biçimlemeye ve eserlerle insanı ölümsüzleştirmeye yönelik yaratıcı gücünü temel almışlardır. Bunlar müziğin hem sanat hem de bilim olarak değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Geçen yüzyılın başlarında, sistematik müzikolojinin bir alt dalı olarak başlayan ve antropoloji tarafından geliştirilen kavramları kullanan etnomüzikoloji, bir insan bilimi ( antropoloji) olarak gelişmiştir. Antropolojinin müzikle ilgili dalına ya da müzik bilimlerinin kültürle ilgii alt dalına bugün etnomüzikoloji veya Kültürel müzikoloji adı verilmektedir. Etnomüzikoloji, müziğin anlam ve değeri ile birlikte müzik hakkındaki her şei içerir. Ancak, etnomüzikoloji çoğunlukla, müzik türünün kültür içinde anlamını ve müziksel aktivitenin toplumdaki değerini inceleyen bir bilim dalı sayılır. 1950 yılında karşılaştırmalı müzikolojinin yerini alan etnomüzikoloji bugün de yaygın olarak kullanılmaktadır. Gilbert Chase 1972 yılında müzikolojide sosyokültürel yaklaşım içim kültürel antropolojiyle analoji oluşturan kültürel müzikoloji terimini önermiştir. Kapsamı günümüzde bile tartışılan etnomüzikoloji disiplini için 1998 yılında ABD Etnomüzikoloji Derneğince sosyomüzikoloji terimi önerildiyse de o da benimsenmemiş, ortak ve kesin bir tanım içim uyuşmazlık giderilememiştir.
Ayten Kaplan'dan kısaca alıntıdır..
-
Konu: MüzikolojiMüzikoloji - Müzikoloji Nedir - Müzikoloji Tanımı
Tanım
Müzikoloji müzik bilimidir. En geniş anlamıyla müzikle ilgili her türlü bilgi alanını araştıran bir bilim dalıdır. Bazılarına göre müzikte "icra ve bestecilik dışındaki tüm dalları kapsar" yaklaşımı ek.iktir. Çünkü müzikoloji "icra ve besteciliği" de kapsayan bir bilim alanıdır.
Günümüzde, özellikle Kuzey Amerika'da anlam değişikliğine uğramış ve müzik tarihinin incelenmesi olarak algılayanlar olmuştur. Bununla birlikte genellikle, müzikoloji yani müzik bilimi bilimler sınıflandırmasında bağimsız bir bilim alanının adı olarak kabul edilmektedir. Müzikolojinin alt dalları olan "müzik teorisi", "müzik tarihi" ve "etnomüzikoloji"nin 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren bağımsızlıklarını ilan etme çabaları olmuşsa da, bugün bu üç dal hala müzikolojinin alt başlıkları olarak değerlendirilmektedir. Hatta etnomüzikolojiyi müzik tarihinin içinde görüp ayrı bir araştırma alanı olarak kabul etmeyenler de vardır.
Müzik Bilimi'nin Tarihi
Müzikoloji'nin ilk olarak "müzik bilimi" anlamındaki kelimenin geçtiği Jahrbuch für musikalische Wissenschaft (1863) adlı eseriyle Friedrich Chrysander
Müzikolojinin kurulmasını sağlayan, öncülük eden Germen ülkeleri müzik biliminde önemli eserler hazırladılar. A. W. Ambros (1816-1876) ve H. Riemann (1849-1919), "Guido Adler" (1855- 1941), F. Blume (1893-1975) önemli müzikbilimi eserleri, külliyatlar hazırladılar. Adler müzikolojinin metotları, amaçları, sistematize edilmesi gibi konularda önemli fikirler ileri sürmüştür. XIX. yy. bilginleri arasında August Wilhelm Ambros, Geschichte der Musik (5 cilt, Leipzig 1862-82) adlı geniş çaplı bir eser yazmış ayrıca Bach, Händel gibi bestekarların eserlerini de edite etmiştir. F. Blume'nin yöneticiliğinde yapılan Die Musik in Geschichte und Gegenwart (geçmişte ve günümüzde müzik) adlı eseri Alman müzikolojisinin gurur kaynağıdır.
(1869-1943) modern Fransız müzikolojisinin kurucusu olarak bilinirler. İtalya'da (1913- ) müzik ve müzisyenler sözlüğü ile birlikte ansiklopedi ve kataloglarıyla ünlü oldular. İngiltere'de Oxford ve Cambridge çok zengin müzik arşivleriyle ünlüdürler. Opera tarihi üzerine çalışmalarıyla (1876-1957), bir müzik ansiklopedisi ve müzik tarihine giriş çalışmasıyla (1924- ) burada çalışan büyük müzikologlardır. Fransa'da ilk büyük müzik biyograficisi, bibliyografici ve eleştirmen François J. Fetis'dir (1784-1871). Daha sonra Raphael Kiesewetter'in müzik tarihi, Albert Lavignac (1846-1942) ansiklopedik çalışmaları ile A. PierroG. M. Gatti (1892-1973) İtalyanca müzik sözlüğü, C. SartoriE. J. DentJ. Westrup (1904-1975), müzikoloji eseriyle D. Stevens (1922- ), bir müzik tarihi ile birlikte müzik yazmaları üzerine çalışmalarıyla bilinen G. ReaneyG. Grove'nin (1820-1900) müzik ve müzikçiler sözlüğü ölümünden sonrada yenilenerek bir çok kez basılmıştır.
İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra ABD'ye göçen Alman müzikologlar yeni teknik olanaklarla bilimsel müzikolojiyi ABD'ye taşımışlardır (Randel, The New Harvard Dictionary of Music, s. 522). ABD'de müzikolojinin kurucusu Library of Congress'in müzik bölümünü ve The Musical Quarterly dergisini yöneten Oscar G. T. Sonneck'tir (1873-1928). Amerikan müziği üzerine bibliyografya ve katalog çalışması yapmıştır. Harvard üniversitesi için bir müzik sözlüğü hazırlayan (Randel, The New Harvard Dictionary of Music, s.522) müzikolog Don Michael Randel'e göre ABD'de müzikoloji Cornell Universitesi'nde 1930'da Otto Kinkeldey tarafından kurulmuştur. Amerikalı müzikolog Baary S. Brook bir çok müzikolojik çalışmanın yöneticiliğini yapmıştır.
Bununla birlikte müzikoloji sahasında önemli adımlar atan başkaları da olmuştur. Babillilerin (Sümerlerin) müzik ve çalgılarını Galpin gün ışığına çıkarmıştır. Ortaçağ müzik anlayışını modern zamana göre açıklayan Cousmaker'dır. Müziğin simgeleri üzerinde önemli çalışmaları ve çözümlemeleri Max Schneider yapmıştır. Bütün bu müzikologlar geniş bir kültürle birlikte bilim araştırmalarını seven ve sebep-sonuç ilişkisini sentez yapabilen kişilerdir.
Recep Uslu'nun Müzikoloji ve Kaynakları (İstanbul 2002 basıma hazır) araştırmasında belirttiği gibi XX. yüzyılın başlarına doğru Müzikoloji'nin çalışma alanı yalnızca Avrupa müziği olmamıştır. Doğu müziği, Türk müziği, Afrika müziği de müzikologlar tarafından araştırılmaya başlanmıştır. Ancak evrim teorisinin etkisinde kalan bir kısım müzikologlar bu durumu kabul etmeyip, Müzikolojinin çalışma alanını Avrupa müziğiyle sınırlayıp, diğer müzikleri ilkel niteleyerek, onların müzikolojinin değil yeni bir bilim dalı olarak ileri sürdükleri Etnomüzikoloji 'nin çalışma alanı olarak görmek istediler. XX. yüzyılın ortalarında bu görüş bazı müzikologlarca kabul edildi. Ancak XX. yüzyılın sonlarına doğru yapılan çalışmalar hiçbir müziğin ilkel olarak nitelenemeyeceğini gösterince "Etnomüzikoloji"nin, Avrupa dışındaki diğer müzikleri inceleyen bağımsız bir bilim adı olması ileri sürüldü, etnomüzikologlar kültürel müzikolojiyi araştırma alanı olarak benimsediler.
Bugün gelinen noktada ise genel kabule göre Müzikoloji, bağımsız bir bilim dalıdır. müzik tarihi, müzik teorisi gibi alt dallara müzik mitolojisine kadar varan araştırma alanına sahiptir. Bazıları "Etnomüzikoloji"yi "müzik tarihi"nin içinde bir araştırma alanı olarak kabul etmektedirler. Bununla birlikte Dünya müzikleri, "Karşılaştırmalı müzikoloji", "Kültürel müzikoloji" gibi adlandırılan alanlar da yine müzikolojinin alt dalı olan başlıklardır. Ayrıca bk. Türkiyede Müzikoloji, Müzikoloji Metodolojisi,
Ünlü Türk Müzikologlar
tarafından kurulduğu kabul edilir (Randel, The new Harvard Dictionary of Music, s. 521). Müzikolojinin o sıralarda henüz kendine özgü bir araştırma metodu yoktu. Eski yöntemlerle araştırmalarını yapıyordu. Üniversitelerde, konservatuarlarda ve özel okullarda müzikoloji öğretimi başlayınca kendine özgü bilimsel metotlar geliştirdi. Büyük müzikbilimi okulları yöntemleriyle birbirinden ayrılırlar. Büyük Britanya organoloji, Fransa arşiv çalışmalarına, tarihlemeye, Almanlar daha çok uslup karşılaştırması, biçimsel çözümleme (analiz), estetik ve yayınlar konusuna ağırlık vermişlerdir. Bu şekilde İtalya ve İngilizler gibi diğer Avrupa ülkelerinin de müzikolojik çalışmalara farklı eğilimleri vardır.
* Rauf Yekta
* Suphi Ezgi
* Hüseyin Sadettin Arel
* Cevat Memduh Altar
* Gültekin Oransay
* Mahmut Ragıp Gazimihal
* Ahmed Adnan Saygun
* Yalçın Tura
* Yetkin Özer
* Edip Günay
* Filiz Ali
* Fırat Kutluk
* Ayhan Sarı
* Ayhan Erol
* İbrahim Yavuz Yükselsin
* Yavuz Daloğlu
* Emre Aracı
* Erdoğan Okyay
* Muzaffer Sarısözen
* Murat Bardakçı
* Halil Bedi Yönetken
* Feza Tansug
* Süleyman Şenel
* Ersin Antep
* Türev Berki
* Vural Yıldırım
-
Konu: Asur SanatıAsur Sanatı - Asur Sanatı Hakkında - Asur Sanatı Tarihi
Asurlular tarihte askeri teşebbüsleri ile savaşçı bir millet olarak görülmektedirler. M.Ö. XIV. yüzyılda Asur İmparatorluğu'nun ve kültürünün geliştiği görülür. Öyle ki, Mısır uygarlığı yanında yer alacak eserler yapılmağa başlar. Büyük fetih teşebbüsleriyle ve geniş ticaretleriyle dünyaya egemen olma siyaseti gütmüşlerdir. Toprak bakımından bağımsız olma ve komşularına karşı yabancı tutumlarıyla Asurlular, aynen Cemdet Nasr ve Naram-Sin zamanını hatırlatırlar.
Hamurabi zamanında ve sonra gelen hükümdarlar, hep dünyaya egemen olma düşüncesindeydiler. Asurlular, Mısır'ı bile kendi yönetimleri altına almak istemişlerdir. Bu yüzden Asur sanatı, askeri ifadeyi esas olarak kabul etmiş görünür. Kahraman tipli asker motifi, aynen Cemdet-Nasr ve Naram-Sin zamanında olduğu gibi önem kazanır. Krallar erkek tipli, kuvvetli ve kudretli olarak gösterilirler. Şişkin adaleli, bir atlet vücuduna sahiptirler. Ninive'deki ideal kral başı, burada yeniden önem kazanır. Gene büyük gözler, kalın kaşlar, merhametsiz bir ağız, kuvvetli bir burun, omuzlara düşmüş saçlar ve uzun sakal anlatım konusu olur. Üstlerinde taşıdıkları silahlar, uzun bir kılıç, balta ve ok'tan ibarettir. Bu asker-kralların işi savaş, istilâ kale kuşatma, vahşi hayvan avı, zafer ziyafetleri ve tanrılara kurban adamaktır. Buyrukları altında silahlı yüksek memurlar, müzisyenler tutan bu krallar gösteriş ve tantanayı sevmektedirler. Bu gösterişli, muhteşem hayata uygun saray ve duvarlarında gösterişli hayatı anlatan rölyefler yer alır. Konuları daha çok kralın savaşları ve av sahneleridir. Asurluların savaşları hakkında bu rölyeflerden çok şey öğreniyoruz. Ellerinde kalkanlar, mızraklar, müzik yaparak giden askerler, savaş arabaları, disiplinli asil kanlı atlar bu rölyeflerde dikkatle ifade edilmişlerdir. Atların koşumları bütün ayrıntılarıyla belli edilmiş olup, biçimlendirmede kesin bir çevre çizgisi dikkati çeker. Atlar zarif vücutları, güzel hareketli adaleleri ile dikkatle modle edilmiştir. At'ın, Küçük Asya'ya Şurri'ler tarafından sokulduğu tahmin edilmektedir. Şurriler rölyeflerde kalın kumaşlardan uzun elbiseleri ile bir dağ halkı olarak ayırdedilmektedir.
Asurbanipal'in bir kaleyi nasıl kuşattığını gösteren rölyefden, Asurluların savaş tekniklerini ayrıntıları ile anlıyoruz. Esirler ikişer ikişer bileklerinden bağlanıyor; esir kadın ve çocuklar erkeklerin yanında, fakat bağlanmamış olarak yürüyorlar. Kadın ve çocuklar bazan at üzerine bindiriliyorlar. Hemen bütün kadın ve erkek esirlerin ellerinde su tulumları görülüyor. Buradan, bunların çölden geçirilecek bir başka yere götürüldükleri anlaşılıyor.
Berlin'de Devlet Müzesi'nde bulunan rölyefte, bir Asur askeri karargah tasvir edilmiş. Rölyefde yanyana kurulmuş olan iki çadırdan birinde genç bir uşak, içeri girmekte olan kumandanın, yüksek bir sedir üzerinde kurulmuş dinlenme yerini hazırlıyor. Bir başka hizmetçi, ayakta duran kumandana su veriyor. Kumandanın başında miğferi ve üzerinde silahları görülmekte. Öteki çadırda ise, bir direğe asılı, henüz yeni kesilmiş bir sığırı parçalara ayıran bir adam görülüyor. Bu rölyef bir savaş sırasındaki durumu anlatıyor. Demek ki, bu konu o zamanlar büyük önem kazanmakta idi. Vücut adaleleri ve kemikleri dikkatle modle edilmiştir. Rölyef anlatımı alçak, yüzeysel bir modle ile yapılmıştır. Ayrıntılar, sağlam ve mantıki bir görüş ile halledilmiştir. Bu biçimlendirme özelliklerinden, arkaik bir anlatımın söz konusu olduğu anlaşılıyor. İnsanların yüzleri durgun; fakat gerek atların, gerekse aslan gibi hayvanların yüzleri, içinde bulundukları durumla ilgili bir anlatımdadır.
İnsana heyecan veren av sahnelerinde, beynine ok yemiş, duyduğu acı ve vücudunun gerilmiş adalelerinden belli olan aslanlar gene önem kazanmış konulardandır. Sevilen diğer konulardan biri, kralın vurduğu aslanı kulağından tutarak arka ayakları üzerine kaldırmasıdır. Konular eski mühürlerdeki hayvan ve canavar motiflerinden alınmıştır. Bu rölyeflerdeki hayvan motifleri, arkaik üsluplu insan biçimlendirmesine oranla, plastik anlatım bakımından daha canlı ve optik hareketli olarak gösterilmiştir.
Özellikle, atlı bir savaş arabasına karşı saldıran aslan, ayrıntılı çizgiye dayanan alçak rölyefli bir eserdir. Burada atların son derece dikkatli, temiz bir işçiliği vardır. Ava çıkmış kralın arabası da, bütün süslü ayrıntılarıyla görülmektedir.
Savaş yapan askerler ve bilhassa krallar, resmi ve savaş elbiseleriyle gösterilmişlerdir. Her halde savaş elbisesi içinde gösterilmek, bu ülkede çok önem kazanmakta idi. Ayrıca, rölyeflerde savaşların nasıl yapıldığı ve savaş tekniklerine verilen önem, dikkati çekmektedir. Savaşa ait aletlerin ve bunların kullanılışlarını gösteren sahneler, insanın ifadesinden fazla değer bulur. Demek ki, bu ülkede askerlik birinci planda yer alıyordu. Savaş arabaları, kale kuşatma araçları, sudan geçmek için yüzdürme tulumları, çadırlar, sandalyeler, askerin yemek ihtiyacının karşılandığı pişirme fırınları, kapkacak, kral arabasının şemsiyeleri, hep belirgin karakterleri ile tasvir edilmişlerdir. Bu rölyeflerdeki anlatım, Akad anlatımında değil, Sümer biçimlendirilişindedir. Adalelerin anlatımında, vücut uzuvlarının yuvarlak bir çıkıntılılıkta gösterilmesi yerine, alçak ve düz yüzeyli bir rölyef biçimlendirmesi, çizgi egemenliği ile dikkati çekiyor. Rölyefte, yüzeyin boş kalan kısımlarına gayet iyi işçiliği olan çivi yazısı bloklar yapılmıştır. Bütün bu çalışmalarda plastik sanat anlatımı yerine, grafik görünüşlü bir anlatım kullanılmıştır. Grafik anlatım ile birlikte, kral elbiselerinin muhteşem süslemeleri çizgilerle belirtilmiştir. Bu grafik anlatımdaki süslemeler ile, Önasya sanatında ilk olarak bir bezeme zenginliğine önem verilmiş oluyor. Sanatta dekoratif anlayış, elbiseler, canavarların, efsanevi hayvanların kanatları, saç süslemeleri ve bukleleri, kıvrımlı sakallar, hep bezeme öğeleri olmuştur. Sakal ve saç motifi inşa? ve yüzeysel olarak gösteriliyor. Şeritler, güller, inci dizileri, kralın muhteşem elbisesinde daima yer alıyor. Ağaçlar, palmiyeler, bilhassa hayat ağacı, stilize edilmiş sarmaşık biçimini ve zengin bezenmiş halini bu rölyeflerde kazanıyor. Bu motif, Hindu'larda Hititlerde ve Selçuklularda da görülecektir.
Asurluların sanatı daha çok halka hitap eden, yaşama telkin eden, örnek olucu, süsleyici bir fatih sanatıdır. Bu anlayıştaki eserler yanında, başka bir anlayışı gözlemliyoruz. Bu, bir çiftçi tabakasının anlayışıdır.
İki anlayışın birbirlerine etkileri ile Asurda, donmuş kukla suniliği içinde biçimlendirilmiş figürlerin ortaya çıktığı görülür. Bu anlayıştaki eserlerde, gergin insan vücutlarını ve dört nala giden şaha kalkmış atları bir kuklanın hareketleri içinde görüyoruz. Bunlardaki çizgiler gayet kesin görünüştedir. Tanrılar ve şeytanlar da bu anlayışta ve atletik anlatım içinde, ancak bir çizgi kesinliği ile gösterilmişlerdir. İyi ve kötü ruhlar arasında geçen savaş, bu rölyeflerde anlatılmıştır. Rölyeflerdeki vücutlar sanki içleri boş, şişirilmiş gibidir. Böylece bir çeşit maniyerizm Asur sanatında yer almış oluyor. Bu sıralarda önem kazanan motif, tanrı tara fından bitkilerin bol ürünlü olmalarını sağlamasıdır. Elinde su bakracı olan kuş başlı, insan vücutlu ve kanatlı bir tanrıdır bu. Biz esasen Mezolitik Çağ ile Yeni Taş Çağının toprağa yerleşen insanlarının da, çiftçilikle birlikte iyi ürün almak, doğa felaketlerine karşı korumak için çeşitli şeytan, tanrı ve efsane yaratıklarını tasarlandığını biliyoruz.
Gelenekçi Mezopotamya sanatı, yani Sümer sanat anlayışı, daha Naramsin ve ondan sonraki Hamurabi zamanında, etkisini devam ettirmiş ve Akad-Babil sanatının fizyonomisini Hamurabi'den sonra da tayin etmiştir. Asur sanatında da bu gelenek devam etmiştir. Asur, Sümer sanatı için çeşitli sebeplerle iyi bir zemin olmuştur. Tamamen samileşmesi ve Akad kültürü ile etkilenmesine rağmen ilk zamanlardan itibaren Sümer kültürü Asur'da yer edinmiş ve hatta arasıra Sümer egemenliği altına girmiştir. En eski Asur kültürü, renkli keramikli ve saf dekoratif anlayıştadır. Dağlık bölgeye yakın oluşları ve dağ halklarının Sümer'e akraba olmaları, burada Sümer etkilerine uygun bir ortam hazırlamış Olduğunu akla getiriyor. Burada, eğer geçmiş incelemelerimizi hatırlayacak olursak, Mezopotamya'ya gelen dağ halkları, her gelişlerinde sanata dekoratif bir anlayış değil, arkaik plastik bir biçimlendiriş getirmişlerdir. Şimdi Asur sanatının bu devresini geçmişteki Yeni Sümer sanatı ile karşılaştırırsak bunun, Yeni Sümer sanatının bir devamı olmadığını anlarız. Asur'un şimdiki rölyeflerinde düz bir rölyef biçimlendirilişi, çizgi halinde bir desen ve süs öğeleri vardır. Bu çizgi halindeki desen ve yüzeysel süslemelerinde yabancı kavimlerin etkileri olduğunu söyleyen ve bunları Hurri ve Mitanni'lere bağlayan sanat tarihçileri vardır. Ancak Hitit'lerden ve Mitanni'lerden, binaların dış alt yüzeyini rölyef plaklarla kaplamayı aldıkları kabul edilmektedir. Bunların yanında yapıların kapılarına konulan sfenksler ve kapı figürleri Boğazköy anlayışındadır.
Dağ kavimlerinden aldıkları öteki etkiler, rölyeflerde bulunan ortadaki figürlerin frontal gösterilmesi ve onların yanlarına gelenlerin birbirlerine simetrik olmalarıdır. Dağ halklarının Akad-Sümer sanatının devamı üzerine olan etkisi yüzünden, Asur sanatına, Mezopotamya sanatının gençleşmesi olarak bakılmaktadır. Esasen biz dağ halklarının Mezopotamya'ya her gelişlerinde, bura sanatını etkilediklerini ve sanatın bir çeşit arkaizme döndüğünü gözlemlemiştik.
Fakat bundan kısa bir zaman sonra yeniden Akad ve Sümer'lerin gelişmiş, olgun sanatına bir bağlanma dikkatimizi çekiyor. Böylece teknik olarak en üstün eserlerin ortaya çıktığına tanık oluyoruz. Bütün etkilenmelere rağmen, arkaik öğelerin eserlerde yerlerini korudukları görülüyor. Bu görüş ve anlayış ile; Asur'un M. Ö. 2.000 yıllarındaki savaşçı anlatımı olan sanatla ilgilendiği anlaşılıyor. Asurnasirpal'in zamanında, IX. yüzyılda, açıkladığımız anlamdaki eserler en yüksek ifadesini bulur.
Asur sanatının son çağı olarak kabul edilen M.Ö. VII. yüzyılda, Asurbanipal'in (Sardanapal) zamanında yaşanan çağı anlatan rölyeflerde, formlar kuvvetsiz geveze bir hikayecilik içindedir.Bir çeşit janr (genre) resmi olan bu tasvirlerde askeri karargâh ile halkların nakledilişleri gösterilmiştir. Tasvirlerde peyzaj öğeleri çoğalıyor ve mekan belirten perspektif görünüşlü figürler ortaya çıkıyor. Rölyef yüzeyindeki figürler küçülüyor. Resimde olayı gösteren kısımlar fazla yer tutuyor. Lüks hayat anlatımı önem kazanıyor. Askerlik, savaş konuları, ciddilik ve titizlik kalkıyor. Giysilerin süslü dekoratif anlatımı itibar görüyor. Bu anlayışta yapılmış eserler arasında sürek aylarını, kralın avlanmalarında onun önüne sürülen vahşi hayvanların beslendiği hayvanat bahçelerini görüyoruz.
İlk zamanların sembolik olarak resmedilmiş olan hayvanları, bu eserlerde daha gerçekçi bir gözleme dayanmaktadır. Buna örnek olarak Asurbanipal'in sarayındaki rölyefler arasında bir okla ağır yaralanmış erkek aslan ile gene yaralı bir dişi arslanı görüyoruz.
İşte Asur'un ünlü asma bahçeleri bu zamanlarda yapılmıştır. Asurbanipal'i bir asma bahçesinde, yüksek bir divan üzerinde uzanmış. içkisini içerken görüyoruz. Asma ve palmiyeler altında oturan kralın ayak ucunda da, kraliçe tahtına oturmuş içkisini içiyor. Kalabalık bir hizmetçi grubu yelpazeleri sallıyor. Bu eserde natüralist öğelere rağmen dekoratif, süslü, alçak rölyef ile dağ halklarının plastik, yüksek rölyef anlatımlı arkaizmi bir araya gelmiş görünüyor.
-
Serebral Palside Görülen Sorunlar - Serebral Palsi Nedir - Serebral Palsi Tedavisi
Yürüme ve hareket güçlüğü
Spastisite ( kaslarda aşırı gerginlik )
Kaslarda güçsüzlük
Zeka sorunları
Havale (nöbet)
Beslenme bozukluğu ve büyüme geriliği
Salya akıtma
Diş çürükleri
İşitme ve konuşma güçlüğü
Görme bozukluğu ve şaşılık
Tuvalet eğitimi
Yürüme ve Hareket Güçlüğü:
Ailelerin en çok önem verdiği konulardan biri çocuğun kendi başına yürümesidir. Bir çocuğun toplum hayatına katılması, mutlu, sağlıklı ve üretken bir birey olarak bağımsız bir yaşam sürmesi için yürüme her zaman gerekli değildir. Çevresiyle iyi iletişim kurabilen, eğitimi aksatılmamış, zeka düzeyi yeterli, iyi bakılan çocuklar yürümeseler de kendi kendilerine bakabilen özgür bireyler olabilirler.
Tüm vücut tutulumlu çocukların çoğu bağımsız yürüyemez, tekerlekli iskemle kullanmaları gerekir. Diplejik çocuklar uygun tedavi ve rehabilitasyon ile 2 ila 7 yaşları civarında yürüyebilirler. Hemiplejik çocuklar genellikle üç yaşı civarında tamamen bağımsız yürürler. Tüm fizyoterapi ve rehabilitasyon çabalarına karşın 2 yaşına dek başını tutamayan, 4 yaşına dek oturamayan, 7 yaşına dek ayağa kalkamayan çocuklarda bağımsız yürüme sağlanması güçleşir. Dizüstü bağımsız durabilen ve kısa süre de olsa emekleyen çocuklar genellikle geç de olsa yürüyebilir.
Sonuç olarak çocuğun kendine bakabilmesi, ağız ve diş sağlığı, giyimi, genel görünümü akranlarıyla ilişkilerini ve çevreye kabulünü kolaylaştırır. Çevresinden ilgi ve destek gören, dışlanmayan çocuk kendine güven kazanır, toplum hayatında başarılı olur.
Havale (Nöbet):
Havale (nöbet, sara, konvülsiyon) ve diğer tipte nöbetler çocukların üçte birinde görülür. Küçük bebeklerin nöbet geçirdiğini anlamak zordur. Kendinden geçme, ani baş düşmeleri, silkinme, sıçramalar, kol ve bacaklarda seyirme, kasılma gibi durumlarda mutlaka çocuk nöroloji uzmanına danışmak ve EEG çektirmek gerekir. Nöbetlerin teşhisi ve uygun şekilde tedavisi çocuğun geleceği yönünden çok önemlidir.
Beslenme Bozukluğu:
Tüm vücut tutulumlu çocuklarda emme, çiğneme ve yutma güçlüğü nedeniyle beslenme sorunları görülür. Ayrıca çocukların bazılarında sık kusma ve kabızlık da olabilir. Yutma güçlüğünün neden olduğu salya akıtma toplum hayatına katılmayı zorlaştıran önemli bir sorundur. Bazı çocuklarda bu nedenlerle büyüme ve gelişme geri kalır.
Çocuğun beslenmesinin düzelmesi için dik oturması, yemek ortamının neşeli olması, aile ile beraber sofraya oturtulması ve kusma, kabızlık gibi sorunlarının ilaçlarla giderilmesi gerekir.
Kabızlık için öncelikle sebze, meyve, kepek ve yulaf içeren gıdalar, kayısı suyu veya kayısı hoşafı verilir. Gıdalarla rahatlatılamayan kabızlık için doktora danışılmalıdır. Egzersizler de kabızlığın düzelmesine katkıda bulunur.
Bazı çocuklarda yutma becerisi gelişmeyebilir. Eğer çocuk 5 yaşına geldiği
halde yutamıyorsa beslenebilmesi için gastrostomi denilen yöntemle karından mideye bir hortum bağlanır ve çocuk buradan beslenir.
Diş Çürükleri:
SP'li çocukların bir kısmında dişlerin mine denilen kısımları iyi gelişmemiştir, buna yutma güçlüğü ve salya akıtma da eklendiğinde dişlerde çürükler oluşur. Kullanılan nöbet ilaçları ve sık geçirilen dişeti iltihabı nedeniyle dişetleri şişer. Ağız sağlığını korumak için dişlerin iyi fırçalanması ve diş hekimine düzenli olarak gidilmesi şarttır.
İşitme ve Konuşma Güçlüğü:
Zeka sorunları veya konuşmayı kontrol eden kaslarda spastisite nedeniyle SP'li çocukların bir kısmında iletişim sorunları olur. Bu çocukların bir kısmı geç konuşur, bazıları hiç konuşamaz. Ayrıca bazı çocuklarda işitme kaybı da konuşmayı güçleştirir. Konuşamayan çocuklarda çevre ile iletişimi sağlamak amacıyla resimlerden veya bilgisayarlardan yararlanılabilir. Konuşma terapisti tarafından eğitilen çocuklar bilgisayar kullanarak çevreleri ile iletişim kurabilirler. Bilgisayarın çocuk yerine konuşabilmesi için Batı ülkelerinde çeşitli programlar ve cihazlar geliştirilmiştir. Bu tür bir Türkçe program Konuş 1.0 adı ile Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Ortopedi ve Rehabilitasyon Ünitesi tarafından geliştirilmiş ve ücretsiz olarak hastaların kullanımına sunulmuştur.
Görme Bozukluğu ve Şaşılık:
Bazı çocuklar gördüklerini algılayamaz veya belirli bölgeleri göremezler. Ayrıca şaşılık da görmeyi bozar. Hareket güçlüğünü daha da arttıran görme sorunlarının erken dönemde tanınması ve mümkünse tedavi edilmesi şarttır.
Tuvalet Eğitimi:
SP'li çocukların bir kısmında idrar kaçırma görülür. Çocuk kimi zaman hareket güçlüğü çektiğinden, kimi zaman da iletişim kurarak derdini anlatamadığından idrar ve büyük aptestini altına yapar. Bazen de aileler kendilerine daha kolay geldiğinden çocuğun altına bez bağlamayı yeğlerler.
Tuvalet eğitimi ihmal edilmemeli, gelişme durumuna göre idrarını ve büyük aptestini tuvalete yapması sağlanmalı, zorunlu olmadıkça bez bağlanmamalıdır. Çocuğun tuvalete gitmesini kolaylaştırmak için özel ,oturma destekleri yaptırılabilir.
-
Konu: Engelli OlmakEngelli Olmak - Engelliler İçin Yapılması Gerekenler - Toplumda Engelli Olmak
Engellilere karşı hoşgörülü olmalı ve onları kabullenmeliyiz. Onları sevmeli ve onlara yardımcı olmalıyız. Çünkü günün birinde bizim de engelli olmayacağımızı kim garanti edebili
Engelliler için toplum olarak ne yapmalıyız? diye pek çok kişiye sorduğumda aşağı yukarı benzer yanıtları alıyorum.
Yaşamının son iki yılında babamın altını temizlemek zorunda kaldık. Oldukça zor bir durumdu. Normal dışkı nispeten halledilse bile, ishal olduğunda problem dayanılmaz oluyordu. Sağlam bir kişinin tüm güncel faaliyetlerinden sıyrılıp, tüm gün babama bakması zorunlu hale gelmişti.
Yazlık komşumuzun oğlu otistiktir. Çocuk gün boyunca çeşitli şekillerde gürültü yapar. Havuza çişini yapar. Bu ve benzeri davranışları nedeni ile tüm komşular, rahatsız olduklarını her vesile ile dile getirirler.
FE 8 yaşında hiperaktif bir erkek çocuğudur. Bugüne kadar bir şekilde kabul edildiği 8 ilkokuldan çıkarıldı. FE hala birinci sınıfa alınmak için bir fırsat bekliyor. Ancak bu fırsatın kendisine verilmesi oldukça zor, çünkü FE'nin son vukuatı kendi sınıfından 6 yaşındaki bir çocuğu itmesi sonucu çocuğun kolunun kırılması oldu.
SF saralı genç bir öğretmen bayan. Bayılma nöbetleri sınıfta ders verirken de devam ettiğinden, öğrenci velileri kendisinin işine son verilmesi için dilekçe üstüne dilekçe veriyorlar.
SL spastik bir avukat. SL'nin tekerlekli sandalyesini adliye koridorlarında kullanması başlı başına bir sorun teşkil ediyor.
OG, 12 yaşında zeka özürlü bir erkek çocuğu. Sabaha kadar başını duvarlara vuruyor, evlerindeki eşyaları kırıyor. Komşular gürültüden rahatsız oluyorlar. Özellikle alt kattaki komşunun bir yaşındaki kızı ani seslerden aşırı şekilde korkuyor.
CM, 6 yaşında spastik bir kız çocuğu. Sürekli salyaları akıyor. Çocuk etraftaki kişilere yanaşıyor ve öpmek istiyor. Doğal olarak etraftakiler çocuğun bu davranışından ve özellikle de salyalarından rahatsız oluyorlar.
Engelliler toplumun bir parçasıdır. Yok sayılamazlar. Toplum, onlara diğer bireylerine sağladığı koşulları sağlayabiliyor ise çağdaş bir toplumdur. Ancak, yukarıda yazdığım gerçeklerden rahatsız olanları suçlamadan önce durup düşünmeliyiz.
Engellilerin toplumsal yaşamı güçleştirdiği bir gerçek. Engelliler için ne yapmalıyız dendiğinde : " Engellilere karşı hoşgörülü olmalı ve onları kabullenmeliyiz. Onları sevmeli ve onlara yardımcı olmalıyız." Demek kolaydır. Uygulama ise zordur. O halde gelin "Engelliler için toplum olarak ne yapmalıyız?" sorusuna daha gerçekçi yanıtlar arayalım. Çünkü " Günün birinde biz de engelli olabiliriz" korkusunun 'engele' hiç faydası yoktur.
Doç.Dr.Sabiha Paktuna Keskin
Pediatrist, Pediatrik Nörolog
Uluslararası Tıp Çocuk Beyin Hastalıkları
-
Konu: Serebral Palsi NedirSerebral Palsi Nedir - Serebral Palsi - Serebral Palsi Tedavisi
Serebral Palsi (SP) bebek ve çocuk beyninde oluşan bir hasara bağlı kalıcı duruş, hareket ve denge kusurudur. Beyindeki zedelenme ilerleyici değildir ancak çocuğun yürüme, denge kurma ve el hareketlerindeki güçlük zamanla artabilir.
Serebral palsiye neden olan beyin hasarı hamilelik esnasında annenin geçirdiği hastalıklar veya kullandığı ilaçlara, doğum sırasında bebeğin oksijensiz kalmasına veya doğumdan sonra geçirilen beyin kanaması, sarılık veya başka hastalıklara bağlı olabilir. En önemli nedenler bebeğin erken doğması veya doğum kilosunun düşük olmasıdır.
Günümüzde tıp teknolojisinin gelişmesine bağlı olarak erken doğan ve zayıf bebeklerin yaşatılabilmesi sonucu SP'li çocuk sayısı giderek artmaktadır.
SP'li çocuklarda görülen sorunlar beyin hasarının oluştuğu yere ve hasarın genişliğine bağlıdır. Zeka genellikle normaldir. Asıl sorun hareket güçlüğüdür.
Sinir sistemi beyin ve omurilik merkez olmak üzere tüm vücudu bir ağ gibi sarar. SP'de sinir sisteminin yapısı genelde sağlamdır ama beyindeki bazı merkezlerin işlevi bozulmuştur.
Serebral Palsi'nin nedenleri :
Gebelik döneminde geçirilen döküntülü hastalıklar (kızamık, kızamıkçık)
Kullanılan ilaçlar
Akraba evliliği
Doğum sırasında güçlükler
Erken veya geç doğum
Bebeğin oksijensiz kalması
İkiz veya üçüz doğum
Doğum sonrasında bebeğin geçirdiği yüksek ateşli hastalıklar
Kan uyuşmazlığı
Ağır ve uzun süren sarılık,
Kafa travması
Zehirlenmeler
Vitamin eksikliği çocukta beyin hasarına yol açabilir.
Serebral Palsi riski taşıyan bebekler :
SP açısından risk faktörlerini taşıyan bebekler doğum sonrası erken dönemde nöromotor gelişim geriliği açısından izlenmelidir. Riskli bebek grubuna giren bebekler şunlardır:
- Düşük doğum ağırlığı (<2500 gr)
- Erken doğum (<36 hafta)
- Zor doğum, müdahaleli doğum
- Düşük Apgar skoru
- Neonatal hiperbilüribinemi
- Çoğul gebelik
Gerçek anlamda SP tanısı ancak bebek 12 aylık olduktan sonra konabilirse de 2 yaşından önce kesin karara varmaktan kaçınmak gerekir.
Çocuk büyüdükçe başlangıçtaki nörolojik tablo da merkezi sinir sistemi gelişmesine paralel olarak değişir. Dolayısıyla bu dönemde uygulanan tedavi amaçlı girişimlerin etkinliğini kanıtlamak mümkün değildir.
Bazı olgular nöromotor yönden giderek gelişir ve klinik sorunlar kendiliğinden azalır. Birçok olguda ise nöromotor gelişim geriliği belirginleşir ve çocuk giderek SP tiplerinden birine uyar.
Merkez sinir sistemi gelişiminin 3-6 yaşlar arasında plato çizmesiyle klinik tablo yerleşir. Bu nedenle tedavi gereksinimlerini belirlemek ve özellikle cerrahi tedavi planını yapmak ancak 4-5 yaşından sonra olasıdır.
Çocuk büyüdükçe deformiteler ve hareket güçlüğü gelişimi engeller, akranları ile arasındaki fark belirginleşir. Bağımsız davranış biçimleri genellikle 2-7 yaş arası kazanılabilir.
Ağır mental retardasyonu olmayan spastik hemiplejik ve diplejikler SP'lerin çoğu yürüyebilir, uygun tedavi ile zamanla toplum içinde bağımsız ve üretken bireyler olabilirler. Tüm vücut tutulumlu çocuklar ise yardımcı cihazlar, özel ev düzenlemeleri ve çoğunlukla sürekli bakım gerektirirler.
Tıbbi sorunları için uygun tedavi gören ve ailesi tarafından iyi bakılan spastik diplejik ve hemiplejik çocuklarda yaşam beklentisi önemli oranda normale yakınken diğer tutulum tiplerinde daha kısadır.
SP'li çocuklar eskiden ev ortamında bakılırken bu konudaki toplumsal bilincin yükselmesiyle son onyıllarda giderek toplum hayatına katılmaya başlamışlardır.
-
Konu: Oda MüziğiOda Müziği - Oda Müziği Nedir - Oda Müziği Hakkında
Orkestra müziğinden farklı olarak, az sayıda müzikçiden oluşan küçük topluluklarca, konser salonundan daha küçük bir salonda çalınır. Oda müziği topluluklarında orkestra şefi yoktur. Toplulukta uyum sağlama ve yönetme işini genellikle çalgıcılardan biri yürütür. Örneğin, bir yaylı çalgılar dörtlüsünde bu işi birinci keman üstlenir.
Geleneksel oda müziği topluluğu "yaylı çalgılar dörtlüsü" biçimindedir. Bu iki keman, bir viyola ve bir viyolonselden oluşur. Öteki oda müziği toplulukları şunlardır:
İkili: Keman ve piyano ya da ender olarak iki keman, bazen de keman ve viyola.
Yaylı çalgılar üçlüsü: Keman, viyola ve viyolonsel (çello).
Yaylı çalgılar beşlisi: İki keman, iki viyola ve bir viyolonsel ya da bazen iki keman, viyola ve iki viyolonsel.
Yaylı çalgılar altılısı: İki keman, iki viyola ve iki viyolonsel.
Yaylı çalgılar sekizlisi: Piyano ve yaylı çalgılar. Piyanolu üçlü: Keman, viyolonsel ve piyano.
Piyanolu dörtlü: Keman, viyola, viyolonsel ve piyano.
Piyanolu beşli: Piyano ve bir yaylı çalgılar dörtlüsü.
Ayrıca flüt, obua, klarnet, korno ve fagot gibi üflemeli çalgılardan oluşan oda müziği toplulukları da vardır.
Oda müziğinin kökeni, 16. yüzyılda İtalya' da bestelenen canzone'iere (şarkı), madrigal-lere ve İngiltere'de Elizabeth döneminde (16. yüzyılın ikinci yarısı) yaylı çalgılar için bestelenen "fantezi"lere dayanır (bak. Madrìgal). O dönemde evlerde aileler klavyeli bir çalgı eşliğinde, yaylı çalgılar için bestelenmiş yapıtları çalarak kendi aralarında eğlenirlerdi. Dönemin en ünlü oda müziği bestecileri William Byrd, Thomas Morley ve Alfonso Ferrabosco'ydu.
Oda müziği 17. ve 18. yüzyılda Avrupa'da daha da yaygınlık kazandı. 17. yüzyılın sonunda İtalyan besteci Arcangelo Corelli "üçlü sonat" adıyla yeni bir oda müziği türü yarattı. Üçlü sonat sürekli bas'tan ve iki keman ya da iki flütten başka bir de klavsenden oluşuyordu. Sürekli bas bir çalgı değil, kontrbas ya da viyolonsel ile çalınarak armoniye temel sağlamakta kullanılan bölümün adıydı. Bu durumda üçlü sonat için dört çalgıcı gerekliydi. Corelli'nin üçlü sonat formu sonradan Henry Purcell, Jean Loeillet, Georg Friedrich Händel, Georg Philipp Telemann ve Johann Sebastian Bach gibi besteciler tarafından da kullanıldı ve geliştirildi.
Oda müziğinde önceleri tek bir çalgıya ağırlık verilirdi. Ünlü besteci Joseph Haydn çalgıların eşit derecede görev aldığı ve tümünün kusursuz bir uyum içinde kullanıldığı yaylı çalgılar dörtlüsünü yarattı. Haydn 1760'lardan 1809'da ölünceye değin yaylı çalgılar dörtlüsü için 82 parça besteledi. 18. yüzyıl oda müziğinin klasik dönemi sayılabilir. Joseph Haydn, Wolfgang Amadeus Mozart ve Ludwig van Beethoven bu müziği geliştirip zenginleştirdiler. 18. yüzyılda soyluların konaklarındaki toplantılarda oda müziğinin ağırlıklı bir yeri vardı.
19.yüzyılda Robert Schumann, Johannes Brahms, Aleksandr Borodin, Felix Mendelssohn ve Antonin Dvorak yapıtlarıyla oda müziğine önemli katkılarda bulundular. Aynı dönemde, daha çok izleyici önünde çalmak üzere profesyonel dörtlüler oluşmaya başladı. Bu ilk topluluklardan en ünlüsü kemancı Joseph Joachim'in kurduğu yaylı çalgılar dörtlüsüydü.
20.yüzyılda, müzik dünyasının yeni arayışlara yöneldiği bir dönemde oda müziği Béla Bauók, Dmitri Şostakoviç, Claude Debussy, Maurice Ravel ve Aaron Copland'ın yapıtlarıyla daha da zenginleşti. Oda müziğinde insan sesine yeniden yer verilmeye başladı. Oda müziği, özellikle yaylı çalgılar dörtlülerindeki kusursuz denge ve uyum açısından birçoklarınca en "katıksız" müzik biçimi sayılmaktadır.
-
Açlık İle İlgili Ayet - Açlık İle İlgili Hadis
Andolsun, biz sizi biraz korku, açlık ve bir parça mallardan, canlardan ve ürünlerden eksiltmekle imtihan edeceğiz. Sabır gösterenleri müjdele. (2/155)
Ölü eti, kan, domuz eti, Allah'tan başkası adına kesilen, boğulmuş, vurulmuş, yüksek bir yerden düşmüş, boynuzlanmış yırtıcı hayvan tarafından yenmiş, -(henüz canlıyken yetişip) kestikleriniz hariç,- dikili taşlar üzerine boğazlanan (hayvanlar) ve fal oklarıyla kısmet aramanız size haram kılındı. Bunlar fısktır (günahla yoldan sapmadır.) Bugün inkâra sapanlar, sizin dininizden (dininizi yıkmaktan) umut kesmişlerdir. Bugün size dininizi kemale erdirdim, üzerinizdeki nimetimi tamamladım ve size din olarak İslam'ı seçip-beğendim. Kim 'şiddetli bir açlıkta kaçınılmaz bir ihtiyaçla karşı karşıya kalırsa' -günaha eğilim göstermeksizin- (bu haram saydıklarımızdan yetecek kadar yiyebilir.) Çünkü Allah bağışlayandır, esirgeyendir. (5/3)
Medine halkına ve çevresindeki bedevilere, Allah'ın elçisinden geri kalmaları, kendi nefislerini onun nefsine tercih etmeleri yakışmaz. Bu, gerçekten onların Allah yolunda bir susuzluk, bir yorgunluk, 'dayanılmaz bir açlık' (çekmeleri), kâfirleri 'kin ve öfkeyle ayaklandıracak' bir yere ayak basmaları ve düşmana karşı bir başarı kazanmaları karşılığında, mutlaka onlara bununla salih bir amel yazılmış olması nedeniyledir. Şüphesiz Allah, iyilik yapanların ecrini kaybetmez. (9/120)
Allah bir şehri örnek verdi: (Halkı) Güvenlik ve huzur içindeydi, rızkı da her yerden bol bol gelmekteydi; fakat Allah'ın nimetlerine nankörlük etti, böylece Allah yaptıklarına karşılık olarak, ona açlık ve korku elbisesini tattırdı. (16/112)
Ne doyurup-semirtir, ne açlıktan korur. (88/7)
Ya da açlık gününde doyurmaktır. (90/14)
Ki O, kendilerini açlıktan (kurtarıp) doyuran ve korkudan güvenliğe kavuşturandır. (106/4)